Kościół Parafialny w Damnie

---

Damno kościół 1590-1878

---

/Dekanaty i parafie Diecezji Pelplińskiej/

Wieś jest usytuowana po zachodniej stronie rzeki Łupawy. Autorki A.Świetlicka i E.Wiesławska zapewne za Pagelem przyjęły , że początkiem wsi było grodzisko wyżynne kultury łużyckiej i pomorskiej z VIII-X wieków. Można tam jeszcze oglądać wał o wysokości ok. 9 m. i fosę, część jej konstrukcji jednak osunęła się do rzeki. O tym grodzisku nie wspominają jednak J.Olczak i K.Siuchciński.

Damno miało składać się z części Wandisch Damnen czyli słowiańskiej i Gross Dammen zamieszkiwanej przez niemieckich kolonistów.

Damno w 1419 r. było w posiadaniu Krzyżaków. Wieś w 1590 r. posiadała 9 zagród i 2 puste oraz 4 ogrodników. Gard von Below sprzedał wieś w 1696 r. Klausowi Heinrich von Lettow, którą posiadał on jeszcze w 1717 r.

Dobra rycerskie Damno w 1784 r. liczyły m.in. folwark, pastora, kościelnego, kilku gburów, 5 ogrodników, karczmę, kowala, młyn wodny, w sumie 29 dymów.

Źródła wskazują na istnienie w Damnie kościoła w 1590 r., jednak sama parafia zapewne jest starszego pochodzenia i przed reformacją była katolicka.

Po reformacji Damno stało się protestanckie. Pierwszy pastor objął tą parafię przed 1612 rokiem. Wieś do 1710 r. należała do kaszubskiego cyrkułu, a od tegoż roku do trzeciego cyrkułu, co jest poświadczone w odnośnych dokumentach w 1719 r.

Język kaszubski w kościele w Damnie został zlikwidowany przed 1796 r., ostatnie kazania w tej mowie wygłaszano prawdopodobnie jeszcze ok. 1790 roku. Z pism superintendenta słupskiego Wilhelma Makena wyraźnie wynika, że dążył on do systematycznego wypierania języka kaszubskiego ze swojego okręgu. Stąd Pagel z zadowoleniem napisał, że w Damnie nie zachowały się żadne pamiątki z kaszubskiej przeszłości. W księgozbiorze parafii na początku XVIII w. nie znajdowała się żadna polska książka
Szkoła w Damnie powstała w latach 1735-1738.

Obecny kościół neogotycki zbudowano w 1879 r. Z poprzedniego kościoła zachował się do dziś barokowy ołtarz z II połowy XVI w. z figurami św. Piotra i Pawła.i płaskorzeźba Ostatniej Wieczerzy. Dwie stojące tam rzeźby posiadają cechy późnego gotyku. Przetrwały tu także 3 płyty nagrobne z zatartymi napisami, a przed wejściem stoi granitowy kamień z 2 wyrytymi krzyżami.

Obecny kościół poświęcono 15.9.1945 r. Na przestrzeni lat liczba parafian wynosiła w : 1977 roku - -2200 a w 2006 r. - 2570.
Parafię w Damnie erygowano w 1973 r. i od tego roku są prowadzone księgi metrykalne. Kościół w 1959 r. i 1969 roku należał do parafii w Zagórzycy. Aktualnie do parafii należy kościół filialny w Grabicach.

Damno należy do gminy Damnica, w której liczba Kaszubów w 2005 r. wynosiła 2,7%. Aktualnie parafia Damno obejmuje wsie; Bobrowniki, Dąbrówka, Drzeżewo, Głodowo, Grapice, Jeziorka, Lipno, Łebień, Łojewo, Skibin, Strzyżyno, Święcichowo, Świtały, Wiatrowo, Wiszno.

*
DAMNO
- wieś położona w gminie Damnica, po raz pierwszy wzmiankowana w kronikach z 1325 roku. Danino w 1419 roku było częścią dóbr Zakonu Krzyżackiego. Według źródeł historycznych w 1696 roku wieś z rąk Gerda von Below przeszła na wiele lat we władanie rodu von Lettow. W roku 1784 we wsi znajdował się folwark, kuźnia, młyn wodny na rzece Łupawie. Rezydował także kaznodzieja - kazania kaszubskie głoszono jeszcze w końcu XVIII wieku. W końcu XIX wieku za sumę 40 tysięcy ówczesnych talarów wieś nabył niejaki Arnold, a przed samą wojną majątkiem zarządzał Dr E. von Livonius. Jednym z cenniejszych zabytkowych obiektów w Damnie jest XIX-wieczny kościół, dawniej ewangelicki, obecnie rzymsko - katolicki pod wezwaniem Św. Szymona Judy Tadeusza Ap. Obiekt zbudowany został w 1878 roku w stylu neogotyckim /taka data widnieje na chorągiewce dachowej/, z czerwonej cegły wątkiem krzyżykowym. Detale architektoniczne również są ceglane. Dach o kształcie dwuspadowym pokryty blachą ocynkowaną /pierwotnie łupkiem kamiennym/, zaś samą wieżę kościoła pokryto miedzianą blachą ułożoną w łuskę. Kościół zbudowany został na planie wydłużonego prostokąta z węższym zamkniętym trójbocznie prezbiterium, do którego przylega zakrystia. Jest to budynek jednonawowy z emporą od zachodniej strony. Obecny kościół został wzniesiony w miejsce dawnego wzmiankowanego już w 1590 roku - jego wizerunek znany jest z obrazu będącego własnością Otto Setlermeistera z Damna. Z dawnego wyposażenia kościoła zachowało się wiele cennych zabytków, między innymi XVIII - wieczny ołtarz ufundowany w 1708 r. przez Veronikę Marię von Below i jej drugiego męża Piotra Fryderyka von Zitzewitz oraz barokowa tablica pamiątkowa z 1705 roku Ewalda von Puttkamer i Veroniki Marii von Below. Z czasów budowy kościoła zachowały się XIX - wieczne boczne ołtarze, ambona, rzeźba św. Piotra i św. Pawła, prospekt organowy, emporą organowa, obraz Zmartwychwstanie Chrystusa i witraże z herbami Bochnów i Zitzewitzów z 1936 roku autorstwa I. Ditzingera ze Szczecina. Interesujący jest także witraż przedstawiający herby małżonków von Kleist i von Ahlebeck - patronów kościoła i fundatora witrażu.
( Źródło – Internet strona powiatu słupskiego i gm. Damnica)