Kaplica Pałac Piłata będąca jednocześnie pierwszą stacją drogi krzyżowej jest najobszerniejsza z kaplic całej Kalwarii Wielewskiej. Powstała w 1922 roku. W jej konstrukcji wrażenie robi balkon, na którym znajdują się rzeźby przypominające postacie Jezusa i Piłata (zdj. Zdzisław Błażejczyk)

---

---

Kalwaria Wielewska to urocze i atrakcyjne miejsce. Jest zlokalizowana na malowniczo położonych wzgórzach otaczających Wiele, nad brzegiem Jeziora Wielewskiego w gminie Karsin położonej na kaszubskich Zaborach . Obiekty kalwaryjskie i ich urocze położenie przyciąga swoim urokiem tysiące wiernych z całego świata. Ma ona charakter ponadczasowy.

Pomysł jej założenia zrodził się w 1905 roku. Jednak pierwsze starania o pozwolenia na budowę datuje się na 1915 rok. Grunty pod jej budowę zostały przekazane przez gospodarzy Białej Góry - Michała i Annę ( z domu Warnke) Durajewskich. Jej budowa trwała do 1927 roku.

Zebrane własne środki oraz liczne ofiary wiernych pozwoliły na jej budowę. Brakowało jednak miejscowych wykonawców, dlatego ostatecznym projektantem został Theodor Mayr z Monachium. Kalwaria Wielewska powstała jako pamiątka ofiar I wojny światowej. Inicjatorem i jej budowniczym był miejscowy proboszcz ks. Józef Szydzik (1871-1939) zamordowany przez hitlerowców we wrześniu 1939 roku w Bydgoszczy Fordonie.

Od 1924 roku budowę Kalwarii kontynuował ks. płk Józef Wrycza – działacz narodowy, Halerczyk, w okresie II wojny światowej, założyciel i prezes Rady Naczelnej TOW „Gryf Pomorski”. Z jego inicjatywy powstały wolno stojące figury i ambona w postaci łodzi z żaglem.

Kalwaria składa się z 23 kaplic, z czego 14 to stacje drogi krzyżowej, 6 jej obiektów to kompozycje rzeźbiarskie , święte schody, ambona i pustelnia. Kapliczki rozlokowane zostały w powiązaniu naturalnym ukształtowaniem terenu: wzgórzami morenowymi, dolinkami, parowami i wąwozami a także naturalnym strumykiem (Cedron). Dodatkowo lokalizacja w kompleksie naturalnego lasu rosnącego na zboczach Białej Góry sprawia, że wszystkie jej elementy stanowią mistyczno – duchowe tło a także kontekst wydarzeń związanych z śmiercią Jezusa Chrystusa. Stanowiąc scenerię typowego świętego gaju kalwaryjskiego.

Wszystkich co pragną więcej dowiedzieć się o historii tego miejsca odsyłam do opracowania prof. Józefa Borzyszkowskiego – „Wielewskie Góry – Dzieje Wiela i jego kalwarii” Gdańsk ZK-P 1986 r. a także do opracowania kustosza Kalwarii, obecnego proboszcza parafii wielewskiej – ks. Eugeniusza Filipskiego zatytułowanego: Sanktuarium kalwaryjskie w Wielu.
Tradycyjne spotkania odpustowe odbywają się tu dwukrotnie w roku w maju i sierpniu.

*
Sprawozdanie z budowy Kalwarji w Wielem pow. Chojnickiego
(tekst oryginalny)

Od r. 1915, w którym zapoczątkowaną została Kalwarja w pięknej wsi Wiele do r. 1923 wpłynęło na cele budowy 18,855,565 m. Wzrastające z każdym rokiem koszta wyniosły 303,698,684 marki. Niedobór jaki wynikł stąd został pokryty:1 przez p. Langiego, obywatela ziemskiego z Dąbrowy, 2. przez ofiarność parafjan wielewskich obecnie zamieszkałych w Ameryce, 3. przez ofiary poszczególnych parafji naszej diecezji. 5 kaplic jest już gotowych. W dużo kaplicach braknie niestety jeszcze wewnętrznego urządzenia (figur). 8 kaplic jeszcze jest w planie.

Wszystkim ofiarodawcom, tak Przew. Duchowieństwu jak osobom świeckim mianowicie tutejszym parafjanom ,składam najgłębsze moje podziękowanie. Niech ukrzyżowany Pan Jezus, na Którego cześć Kalwarja się buduje, im sowicie wynagrodzi. Rozpoczęte dzieło trzeba jednak doprowadzić do końca. Jest to jedyna Kalwarja, która się buduje w Polsce.
Za żyjących i zmarłych dobrodziejów Kalwarji odprawia się co miesiąc msza św.

Wdzięczność moja należy się też Antoniemu Kuklińskiemu który składał fundamenta pod wszystkie dotychczasowe kapliczki i pracował z największem poświęceniem.. W ostatnim roku zmarł niestety, R.I.P.

Ofiary poszczególnych parafii są następujące:
marzec 1923r. Grabowo 140 200mk. Wielbrandowo35 000, Brzeźno 24 700, Pączewo 24 000, Olsze 52 000, Nowacerkiew, pow. starog. 97 000, Subkowy 369 000, par. W- Garc 60 000,Rożental 45 500,Gentomie 27 000,Rzeżencin 37 000, Królówlas 33 000, Lipinki 44 400, Wysoka 59200,
kwiecień 1923 r. Rytel 873 000, Raciarz 703 000, Nowacerkiew pow. choj. 694 000, Silno 461 000, Ostrowite 347 000,
maj 1923r. Tuchola 796 800, Starogard 2 522 000, Lignowy 468 000,
czerwiec 1923 r. Gniew 1 260 000, Tymawa 480 000, Opalenie 509 000, par. Lignowy 240 000, Pelplin 73 000, Bobowo 657 000, Kolincz 182 000, Kotysze p. Starog. 132 000, Sumin p. Starog. 285 000, Jabłowo 23 900, Bajkowy 122 000, Pomyje 64 000,
lipiec 1923 r. Chojnice 5 570 000, Szenfeld 347 000, Angowiec 208 000, Moszczenica 260 000, Lichnowy 250 000, Gronowo 267 000, Sławecin 491 500, Dąbrówka pow. sęp. 333 500, Drożdzienica 275 000,
sierpień 1923 r. Lutowo-Lutówko l 775 000, Sypniewo 382 000, Kamień 624000, Przymuszowo270 000, Ogorzeliny 427 000, Nowydwór p. Ogorz. 227 000, Orzełek 568 000, Jerzynki 259 000, Obkas 467 000, Cerkwica l 719 000, Witkowo 337 000, Płocisz 726 000, Sępolno 743 000, Zdzieciewo 272 000, Sikosz 196 000, Wodna 64 000,
wrzesień 1923 r. Czersk 10 443 000, Lubianka 150 000, Malachin l 348 000, Struga 696 000,Kurcze 625 000, Bagna 530 000, Repiczno 80 000, Legbond 467 000, Szynwałd 300 000, Łukowo 388 000, Sienica 95 000, Krzyż 115 000, Kwieki 515 000, Bielawy 130 000, październik 1923 r. Gutowiec 892 000, Szendorf 340 000, Jaty 130 000, Mokre 908 000, listopad 1923 r. Jeżewo 17 906 000, Brodnica 20 212 000, Niewierz 4 680 000, Mszano 7 010 000, Miedzno 3 840 000, Osie 17 725 000,
grudzień 1923 r. Osie wyb. 8 415 000, Brzeziny i Tleń 14 590 000, Wieszki 5100 000,
razem 125 738 400 mk.

Z dawniejszych lat wypada nam z wdzięcznością wspomnieć: 1. parafję Brusy, która kaplice drugiego upadku P. Jezusa prawie sama funduje, 2. p. J, Węsierskiego z Pierszewa, który w wielkiej mierze przyczynił się do budowy kaplicy św. Weroniki, 3. prace p. Jana Główczewskiego z Łipienic, który się w znacznej części przyczynia do wybudowania kaplicy trzeciego upadku P. Jezusa.

Teren pod Kalwarję ofiarował bezpłatnie p. Michał Durajewski z Wiela. P. Werochowski z Brody ofiarował większą kwotę. I tak stanął pomnik żywej wiary naszego polskiego ludu. .Rok rocznie odprawiają się dwa wielkie odpusty: w Wniebowstąpienie Pańskie i na Pocieszenie Matki Boskiej (niedziela po św. Augustynie). Wymienionym i niewymienionym ofiarodawcom jeszcze raz serdeczne Bóg zapłać.

ks. Józef Szydzik, proboszcz
Wiele, dnia l stycznia 1924 r.