---

---

Wydawca:
Biuro Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej
Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Oddział Warszawa
Redakcja
Elżbieta Kowalczyk
Współpraca
dr Tomasz Łabuszewski dr Paweł Sasanka Sławomir Stępień
Autor tekstów
dr Tomasz Łabuszewski Konrad Rokicki
Koncepcja plastyczna, opracowanie i skład
Hubert Sander
Projekt okładki
dr Paweł Sasanka
Na wystawie wykorzystane zostały zdjęcia i materiały ze zbiorów:
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej i Oddziałowych Biur Edukacji Publicznej IPN w Białymstoku, Katowicach, Lublinie, Rzeszowie, Warszawie, Wrocławiu; agencji fotograficznych: BE&W, Corbis, East News, Getty Image, Polskiej Agencji Fotografów FORUM, Polskiej Agencji Prasowej, Reporter; archiwów: Ośrodka KARTA, Archiwum Akt Nowych, Muzeum Niepodległości, Biblioteki Narodowej, Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego, Muzeum Wojska Polskiego, Wojskowego Biura Badań Historycznych, Opery Narodowej, Muzeum Katyńskiego, Muzeum Włodzimierza Wysockiego w Koszalinie, Muzeum Historii Katowic, Muzeum Komunizmu „Socland", Muzeum Miasta Lublin, Muzeum Miedzi w Legnicy, Archiwum Dokumentacji Mechanicznej, Muzeum im. ks. Stanisława Staszica w Hrubieszowie, Muzeum Chełmskiego w Chełmie, Archiwum Filmowego „Chełmska" Filmoteki Narodowej, Związku Polskich Artystów Fotografików; zbiorów prywatnych: Wojciecha Czaplickiego, Krzysztofa Szwagrzyka, Piotra Krzyżanowskiego, Modesta Stelmacha, Franciszka Grzywacza, Piotra Krzyżanowskiego, Wincentego Kołodziejskiego, Kazimierza Krajewskiego
Autorzy zdjęć:
Jerzy Baranowski, Stanisław Bober, Romuald Broniarek, Wojciech Czaplicki, Stanisław Czarnogórski, Stanisław Dąbrowiecki, Wojciech Druszcz, Krzysztof Frydrych, Tomasz Gawałkiewicz, Henryk Grzęda, Franciszek Grzywacz, Ryszard Janowski, Wincenty Kołodziejski, Wojciech Kondracki, Jerzy Kosnik, Romuald Kropat, Wojciech Kryński, Piotr Krzyżanowski, Michał Kułakowski, Cezary Langda, Andrzej Lokaj, Zbigniew Matuszewski, Jan Maziejuk, Janusz Mazur, Andrzej Michalik, Andrzej Milewski, Jan Morek, Juliusz Multarzyński, Chris Niedenthal, Paweł Nowosielski, Daniel Piwoński, Włodzimierz Pniewski, Anatolij Raskazow, Marek Riedikin, Henryk Rosiak, Paweł Sasanka, Kazimierz Seko, Krzysztof Sitek, Andrzej Stawiarski, Modest Stelmach, Zbigniew Staszyszyn, Marek Szymański, Jarosław Taran, Yictor Temin, Zbigniew Trybek, Jerzy Undro, Edmund Uchymiak, Teodor Walczak, Włodzimierz Wasyluk, Stanisław Wdowiński, Tomasz Wierzejski, Eugeniusz Wołoszczuk, Tadeusz Zagoździński, Chwalisław Zieliński,
Zygmunt Zniszczyński.
Autorzy składają serdeczne podziękowania wszystkim, których pomoc umożliwiła przygotowanie albumu i wystawy

Album wydany jest w formacie A4, liczy 112 stron. Zdjęcia są zarówno czarno białe, jak i kolorowe.
Podzielony jest on na IX rozdziałów tematycznych – mianowicie:
I .Na drodze do rewolucji światowe
- Przez trupa Polski
- IV rozbiór
- Mord Katyński
- Dożynanie Kresów
- Jałtański targ
- Prowokacja „w stylu carskiej ochrany”
- Agenci i marionetki

II. W objęciach bezpieki
- Panowie życia i śmierci – UB
- Panowie życia i śmierci – GZI
- Polowanie w nowej skali
- Archipelag zbrodni
- Na straży imperium

III. W objęciach „bratniej armii”
- Pełniący Obowią III. W objęciach „bratniej armii”
- Pełniący Obowiązki Polaków
- Braterstwo broni?
- Wyzwolenie?
- Sprawiedliwość socjalistyczna
- Legnica – „mała Moskwa”
- Sowiecki Układ Warszawski
- Na straży pokoju
- Odwrót wielkiej armii

IV. W objęciach socjalistycznej ekonomii
- Reparacje = grabież
- Dwie miary węgla
- W kleszczach pracy kolektywnej
- Kariera pewnej uprawy (kukurydza – red NG)
- W cieniu transferowego rubla

V. W objęciach „partii matki”
- Gospodarskie wizyty
- Przyjemności w carskim stylu
- W cieniu wielkiej celebry
- Symbole nowej religii
- Namiestnicy PRL-u

VI. W kręgu nauki, kultury i imprez masowych
- Stadionowe pola bitew
- TPPR – przyjaźń na siłę
- Fałszywi patroni
- Timor i jego drużyna
- W walce o złote samowary
- W wyścigu cywilizacji
- Jak hartowała się stal

VII. W kręgu architektury i sztuki
- Dziedzictwo socrealizmu
- Wdzięczność koncesjonowana
- Cena zwycięstwa
- Prawda czasu i ekranu

VIII. Poza układem – niekoncesjonowany obraz sowietów
- Bardowie Rosji
- Apolityczni „ambasadorowie”
- Drugi obieg – druga Rosja
- W objęciach symboli i stereotypów

IX. Epilog

W OBJĘCIACH SOCJALISTYCZNEJ EKONOMII
Reparacja = grabież
Pomimo uzyskania decydującego wpływu na rozwój sytuacji politycznej w Polsce, ZSRR nie zamierzał dawać kontrolowanym prą siebie komunistycznym władzom polskim żadnych „ekonomicznych prezentów". Na mocy porozumienia zawartego jeszcze z PKW - 4 VIII 1944 r. sowieckie władze wojskowe zyskały prawo do rekwizycji żywności, paszy, sprzętu, urządzeń i paliw konieczny* prowadzenia wojny. Działania, które powinny odbywać się w porozumieniu z przedstawicielami miejscowych władz, w praktyce bj przeprowadzane poza jakąkolwiek kontrolą, przybierając często wymiar zwyczajnych grabieży. W ten sposób do ZSRR wywic/ionoi maszyny z warsztatów kolejowych na warszawskiej Pradze, Pruszkowie, wyposażenie elektrowni Jaworzno, Miechowice i wielu innyi Jeszcze gorzej przedstawiała się sytuacja z tzw. Ziemiami Odzyskanymi. Sowieckie władze wojskowe traktowały je (pomimo umoi zawartej pomiędzy Rządem Tymczasowym a Państwowym Komitetem Obrony ZSRR z 12II1945 r. nakładającej obowiązek uzgadnia wszelkich działań rekwizycyjnych) jako „ziemię niczyją", dokonując masowego demontażu całych zakładów przemysłowych, toró linii energetycznych, a także wywozu płodów rolnych, inwentarza itp. Działania te usankcjonowała zresztą już wkrótce kolejna urno z 26 III 1945 r. Dodatkowo, na mocy uzgodnień w Poczdamie, reparacje za straty wojenne Polska otrzymać miała za pośrednictwi ZSRR, który od razu orzekł, iż z przyznanej kwoty należy odliczyć ponad 6 mld dolarów, stanowiących równowartość mai uzyskanego rzekomo przez Polskę wraz z nowymi nabytkami terytorialnymi na zachodzie (w większości i tak zrabowanego już j „trofiejnyje komandy"). Ostatecznie, na mocy umowy z 16 VIII 1945 r. Polska uzyskać miała 15% wszystkich reperacji z sowieckiej strefy okupacyjnej i 15% „kompletnych przemysłowych dóbr kapitałowych z zachodnich stref okupacyjnych Niemiec". Straty nie mogły wyrównać ani pożyczki kapitałowe, ani też materiałowe (np. ziarna siewnego) udzielane w tym okresie Polsce przez ZSRR.