Aleksander Majkowski-grafika Wawrzyńca Sampa 

---

Kaszubski kościół w Główczycach

---

Rok 2008 - rokiem 70 rocznicy śmierci - Rokiem Aleksandra Majkowskiego

Od nadchodzącej burzë robiło są tak cémno, żem le z wielgą starą mógł wëczëtac ich miôna. Na niemiecką pokrącone czëtôl jô tam przezwiska kaszëbsczego rycerstwa: Będzëmirów, Domarusów, Borków, Żiżewiczów, Wilków, Stojentinów, Rekowów, Zastrowów, Nadzmirów i inszych. Niechtërne jô ju czëtał przë lëskach grzémotowéch. Bo chyże, jakbë ona na nas żdała, pobiegla cężkô burzô całe niebo. Grzémot corôz zatrząsł niébem i zémią. Schowałasma sę z Trąbą pod dach grobowéj kaplicë rodu Podkomorzów, bë przeczekac niepogodę, bo niedługo a z niéba spadła fala, jakbë sę chmurë zerwałë. Nie wdarzę sobie, jak długo ma tam sedzała, jaż tu od razu cały smętôrz stanął jak w ogniu i straszlëwi grzémot strząsł zémią i kaplëcą, że naju wërzucëło wprzodk i rżnęło o zémię. A jak żesma sę podniesła, téj ju w naszëch oczach cały koscół stojôł w ogniu i pôlël sę, jak wielgô smolnica.
Tô piorun Boży trzasnął i spôléł swiątynię, w chtërnij zgasëlë mowę tëch, co ją zbudowôlë na Jego chwôłę.
Zdrzôł jem, jak uroczony na ten pôlący koscół, w chtërnim zwónë terô zaczęłë niepojętym sposobem straszlëwie zwónic. Ale przez to zwónienie czëł jem jész cos: Téc tam w tëm koscele wërazno chtos spiéwôł! Tak mnie to rëszëło, źeni stanął jak zdrewniały. A piésniô płënęła przez grzémot i trzôsk pôlącygo dachu:
Rzekł pón do Póna mego łaskawym Swym głosem: sądz mnie przë boku
prawym
Aż twoje wszëtcze zuchwałë wrodzy
Dôm za podnożek pod twoje nodzy.
Deszcz oprzestôł. W krótczéj chwilë moc lëdztwa zgromadzëła sę na smątôrzu. Ale jô nie widzôł tëch lëdzi, le muszôł jem patrzëc na tén pôlący koscół, z chtërnygo nen spiéw plënął. Czëlë go i lédze i rozległ sę krzék:
- Tëch tam w koscele rëtowac!
Cësnęlë sę do dwiérzę, ale te dzëwnym sposobem bëłë zamkły. Chtos przëstawił drabinę do okna i wëzdrzôł:
- Sédzą starëszk i starëszka w łôwce i spiéwają. Rozwalëc dwiérze! - A ob ten czôs przez trzôsk dôł se czëc dalszy spiew w mowie zakôzanyj:
Przë téj prawicy Pan je nad Pany
W dzéń gniéwu swego zetrze
tyrany,
Sąd swój rozcignie po całëm swiece
I nieposłëszny narodë zgniece...
Jednak terô na rétunk nym starëszkom wëszukôł chtos mocny drąg. Czile rąk go chwôcëło i zaczęłë bic nim w dwiérze koscelni. Ale w ti chwilë kanęła na dachu jednyj z gröbowëch kaplëc wësokô postacéjô w dłudżym kôłnierzu i ze spiczastëm kłobuciem na głowie. Czôrt ten czë człowiek trzemôł drąg w ręku i trzasnął nim z całej mocë w okienny krzyż, tak że cały okno z łóż wëlecało i z trzôskiem wpadło do koscoła. W téj samej chwilë płom wieldży wëszedł oknem wëbitëm, a lëdzom, chtërni ob tén czôs wëbile dwiérze, dzeczymi jęzëkama odzień zabiegł naprôcem. Spiéw umarł. Ale w téj chwilë Trąba mnie chwôcëł za rémię, cignął z całyj mocë za sobą, a pokazëjącë na tego, co to okno wëbił i sę szętolëł jész po dachu, wrzeszczôł:
- Pój chyże, Remus. Nie widzôł të, że tén tam na dachu, to nen piecielny malôrz ze Sôrbska i z Łebsczych błot?
Jô sę dôł cignąc Trąbie, jak on chcôł, bo mnie w uszach wiedno brzmiô spiéw tëch ostatnych Kaszëbów w zapôlonym piorunem bosczym koscéle, ostatnim kaszëbsczym w tëch stronach. Przë widze gorejącyj zwón nice Główczëcczygo koscoła spiészno wzęłasma drogą ku naszym stronom.
*
Aleksander Majkowski (1876-1938). Pierwsza częśc powieści „Żëcé i przigodë Remusa.Zvjercadło kaszubskji” ukazała się drukiem - po kaszubsku - w 1935 roku. Pod koniec 1938 roku wydano „Remusa…” w wszystkich jego częściach. /tz/