NAJI GOCHE - regionalny magazyn społeczno-kulturalny

Zbigniew Talewski [Borowy Młyn]

Gowidlińska „Ściana Papieska”

[NG: 34/35]   Autor: Zbigniew Talewski - Borowy Młyn (liczba artykułów: 325)
Zdj. Część członków Komitetu Budowy „Ściany Papieskiej” w Gowidlinie, pierwszy z prawej w drugim rzędzie – Zbigniew Suchta przewodniczący Rady Gminy Sierakowice, drugi w prawej w pierwszym rzędzie – Tadeusz Roman Kobiela wójt gminy Sierakowice klęczy brat Zbigniew Joskowski, oraz gowidlińscy kapłani: Leszek Piotr Knut ( w okularach) i Lesław Idzik i inni…Ponadto pierwszy z prawej dr Stanisław Jank z Dębnicy Kaszubskiej pomysłodawca Szlaku i budowy Obelisków pamięci Jana Pawła II, za nim Zbigniew Talewski.

Zdj. Część członków Komitetu Budowy „Ściany Papieskiej” w Gowidlinie, pierwszy z prawej w drugim rzędzie – Zbigniew Suchta przewodniczący Rady Gminy Sierakowice, drugi w prawej w pierwszym rzędzie – Tadeusz Roman Kobiela wójt gminy Sierakowice klęczy brat Zbigniew Joskowski, oraz gowidlińscy kapłani: Leszek Piotr Knut ( w okularach) i Lesław Idzik i inni…Ponadto pierwszy z prawej dr Stanisław Jank z Dębnicy Kaszubskiej pomysłodawca Szlaku i budowy Obelisków pamięci Jana Pawła II, za nim Zbigniew Talewski.


JE ks. bp. Jan Bernard Szlaga - uroczystość poświęcenia „Ściany Papieskiej” - Gowidlino 9.10.07 r. (zdj. tz)
 

JE ks. bp. Jan Bernard Szlaga - uroczystość poświęcenia „Ściany Papieskiej” - Gowidlino 9.10.07 r. (zdj. tz)
 


Ks. kan. Leszek P. Knut i dr Stanisław Jank (zdj - tz)

Ks. kan. Leszek P. Knut i dr Stanisław Jank (zdj - tz)


Bp. Jan Nepomucen Marwicz
 

Bp. Jan Nepomucen Marwicz
 


Kronika budowy i uroczystości poświęcenia.
Obelisk ma formę muru, stąd nazwano go „Ścianą Papieską”. Stoi przy kościele parafialnym w Gowidlinie Gm. Sierakowice. pow. Kartuzy. Został on poświęcony 10 września 2007 r. przez JE Bpa. prof. Jana Bernarda Szlagę Ordynariusza Diecezji Pelplińskiej.
Budowę tego monumentu rozpoczęto 10 marca 2007 roku. W dniu tym podpisano i wmurowano w jego fundamenty okolicznościowy akt erekcyjny. Pracę budowlane ukończono 2 kwietnia 207 roku tj. w dniu drugiej rocznicy śmierci Jana Pawła II.
10 września 2007 r. ks. bp. Jan Szlaga wyświęcając ten ostatni z 10 postawionych przy Słupi obelisków pamięci turystycznego pobytu na szlaku kaszubskiej Słupi w 1964 roku ks. abp Karola Wojtyły - dokonał uroczystej inauguracji Kajakowego Szlaku Papieskiego rzeką Słupią, którego trasa wiedzie od Gowidlina do Słupska.
Główne prace przy budowie tej gowidlińskiej Ściany Papieskiej wykonali.
Maciej Michalik z Bielska Białej, który sporządził projekt obiektu. Kompozycji mozaiki wykonała Pracownia Artystyczna Magdaleny Czeskiej z Pobiedzisk k/Poznania. Prace kamieniarskie Jan Mielewczyk z Tuchlina. Prace konstrukcyjno – betoniarskie Franciszek Wenta z Gowidlina. Szalunki wznieśli Bogdan Cybula i Zenon Myszk.
A w pracach ogólno budowlanych pomagali - Alfons Konkiel, Andrzej Konkiel, Kazimierz Lehman i Kazimierz Górski.
Na rzecz budowy Obelisku powołane były dwa zespoły tj. Zespól ds. Budowy oraz drugi, którym był Komitet Organizacji Uroczystości jego poświęcenia.
W skład tych gremiów wchodzili członkowie miejscowej Rady Parafialnej, przedstawiciele Samorządu i Urzędu Gminy w Sierakowicach, reprezentanci Starostwa Kartuskiego oraz inni zaproszeni do ich składów goście z poza parafii.
Skład komitetu wymieniony jest w akcie erekcyjnym. Stanowili go:
ks. prałat ppłk. Franciszek Cybula kapelan b. prezydenta RP Lecha Wałęsy; Janina Kwiecień – Starosta Kartuski; Tadeusz Kobiela Wójt Gminy Sierakowice; Zbigniew Suchta Przewodniczący Rady Gminy; Danuta Tandel dyrektor Zespołu Szkół w Gowidlinie; Roman Dawidowski prezes Banku Spółdzielczego w Sierakowicach; Kazimierz Woźniak właściciel Firmy „Elwoz”; Marek Fryt Z-d Usług Geodezyjno Projektowych „Nadir”; Tadeusz Bigus wł. Firmy „Bat”; Andrzej Bigus wł. Firmy „Bat” i Radny Parafialny; Janusz Wenta Radny Gminny; Stanisław Cybula Sołtys Gowidlina; Władysław Choszcz Radny Parafialny; Melchior Suchta Radny Parafialny; Stanisław Smentoch Radny Parafialny; Henryk Jakubek Radny Parafialny; Józef Błażowski Radny Parafialny; Józef Kreft Radny Parafialny; Henryk Mielewczyk Radny Parafialny; Stanisław Wenta Radny Parafialny ;Marcin Klein architekt; Franciszek Wenta murarz; Jan Mielewczyk kamieniarz; Kazimierz Górski; Sławomir Bronk organista; Dariusz Zalewski safarz i katecheta; ks. Lesław Idzik wikariusz; ks. Leszek Knut; Br Zbigniew Joskowski OFC; Bogdan Cybula; Zenon Myszk; Alfons Konkiet; Kazimierz Elendt; Andrzej Konkol.
*
Rys geograficzno – historyczny oraz społeczny miejsca i gminy postawienia Obelisku.
GOWIDLINO (gm. Sierakowice)
Gowidlino (kaszub. Gňwidlëno) – to duża wieś kaszubska położona w województwie pomorskim, w powiecie kartuskim, w gminie Sierakowice na Pojezierzu Kaszubskim nad północnym krańcem Jeziora Gowidlińskiego przy drodze z Sierakowic do Słupska i Sulęczyna. Miejscowość jest siedzibą sołectwa Gowidlino, w którego skład wchodzą również Gowidlinko, Lemany, Kawle, Dolina Jadwigi i Gowidlino Wybudowanie.
Z uwagi na swe położenie, sołectwo to jest jednym z głównych ośrodków wczasowych tego rejonu. Na południe od wsi rozciąga się jeden z większych i piękniejszych na Kaszubach zbiorników wodnych - Jezioro Gowidlińskie (kaszb. Jezoro Gňwidlińsczé).
Tu rozpoczyna się w szlak kajakowy prowadzący Słupią na inne jeziora Pojezierza Kaszubskiego i Pojezierza Bytowskiego. Tereny wokół wsi stanowią Gowidliński Obszar Chronionego Krajobrazu, który obejmuje jeziora Gowidlińskie, Węgorzyno i Mausz wraz z ich wysoczyznowym otoczeniem.
Wydłużony kształt Jeziora Gowidlinskiego ogranicza bardzo kręta linia brzegowa, tworząca malownicze, pokryte lasami półwyspy. Powierzchnia jeziora, o długości prawie 7 km, wynosi 392,9 ha. Jego głębokość maksymalna wynosi - 26,9 m, a więc należy do głębszych jezior Pojezierza Kaszubskiego. Północną jego część jest urozmaica i znajduje się tam owiana legendą o zapadłym zamku księcia Gowidlina, wyspa Ostrów, której powierzchnia wynosi 8,2 ha. Przez jezioro przepływa Słupia, która jako bystry potok płynie w stronę płytszego (14m) jeziora Węgorzyno (124,2 ha). W południowej części jezioro rozwidla się. Część zachodnia tego rozwidlenia sięga po Sulęczyno, natomiast część wschodnia, oddzielona progiem rynnowym, znajduje swoje przedłużenie w jeziorach Guścierz Mały i Guścierz Duży. Z kolei, w odległości ponad dwa kilometry na południowy zachód od Sulęczyna, znajduje się najokazalsze w tym zespole - jezioro Mausz. Natura obdarzyła je charakterystycznym kształtem oraz wielkością (459,7 ha), a także dużą głębokością (45 m.). Jezioro to ma wspaniałą oprawę, bogato zalesionych brzegów. O walorach tego zakątka mówić będę w kolejnym odcinku przy omawianiu gminy Sulęczyno i Parchowo.
Nad jeziorem gowidlińskim leżą miejscowości: Gowidlino, Gowidlinko, Lemany, Borek, Bielawki, Boguszewo i Podjazy.
Jezioro Gowidlińskie imponuje nie tylko rozmiarami, – ale i wspaniałą oprawą brzegów, miejscami wysoko wznoszących się nad wodą. Ze środka jeziora wyrasta wyżej wspomniana wyspa Ostrów, z którą wiąże się piękna legenda o charakterze rycerskiej pieśni, opowieść o kaszubskiej Balladynie.
„Przed wielu, wielu laty na wyspie stał, bowiem zamek bogatego księcia Gowida. Książę kochał łowy, turnieje, biesiady, toteż jak rok długi, tłumnie i gwarno było na zamku. Bywał u Gowida równie brat jego, Mestwin. Młody i piękny. Księżna na zamku, próżna i zła, szczególnymi łaskami darzyła młodzieńca. Płynęły one z zakazanej miłości do brata męża, a namiętność ta była tak silna, że zrodziła zbrodnię. Pewnego razu, gdy na wielkim polowaniu na niedźwiedzie Gowid pędząc za zwierzem oddalił się od gości, księżna podążająca w ślad za nim napięła łuk i strzałą ugodziła księcia w samo serce. A na straszliwe przekleństwo konającego małżonka odpowiedziała szyderczym śmiechem. Była teraz wolna. Była panią zamku i wyspy. Mogła Mestwina uczynić panem swych dóbr, Mestwin jednak nie prosił o jej rękę. Czekała, więc, obojętnie przyjmując hołdy innych zalotników, w pojedynkach o jej uśmiech poświęcających życie. Czekała zbywając i pięknych, i młodych, i możnych. Wreszcie wytrwałość jej została nagrodzona. Mestwin przybył. Naznaczono dzień wesela. Tłumnie, jak ongiś, zjechali się goście. Stoły uginały się od jadła, dzbany przelewały od trunków. Błękit nieba nad jeziorem, nad wyspą, zdawał się sprzyjać ogólnej radości, lecz gdy młoda para kroczyć zaczęła do ołtarza, nagle rozpętała się straszliwa burza. Gdy zaś wśród trzasku piorunów i wycia wichru ksiądz uniósł stulę, by związać dłonie księżnej i Mestwina, oślepiająca błyskawica wdarła się do wnętrza zamkowej kaplicy i pani zamku padła martwa na stopniach ołtarza. Przerażeni goście rozjechali się, co prędzej. Tejże nocy, gdy ostatni z nich opuści wyspę, zamek z hukiem zapadł się w głębię jeziora. W wiele lat później tworzącą się opodal wioskę lud nazwał od imienia księcia z wyspy Gowidlinem”(Bedeker kaszubski)

Historia parafii i kościoła

Przed panowaniem krzyżackim, tereny obecnej parafii gowidlińskiej należały do kościoła w Chmielnie. Przynależność Sierakowic oraz Gowidlina do parafii w Chmielnie potwierdza ordynariusz włocław¬ski - biskup Maciej I Golanczewski. 12 listopada 1348 roku w sporządzonym przez siebie, odnośny dokumencie.
W 1396 (1398) roku tj. w czasach krzyżackich powstał kościół i parafia w Sierakowicach. Odtąd Gowidlino weszło w skład tej parafii, która wówczas należała do dekanatu mirachowskiego.
Parafia w Gowidlinie została erygowana 13 stycz¬nia 1866 roku przez bp Jana Nepomucena Marwicza, ordynariusza diecezji cheł¬mińskiej. Otrzymała ona wraz z kościołem tytuł: Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny.
Biskup Marwicz był 52-gim ordynariuszem chełmińskim a swoje rodzinne korzenie miał w nie¬dalekim Tuchlinie gdzie urodził się 20 kwietnia 1795 roku. Diecezją kierował od 1857 roku do chwili swej śmierci, 29 marca 1886 roku.
W skład powstałej wówczas parafii gowidlińskiej włączono liczne wsie roz¬proszone po czterech powiatach: kartuskim, bytowskim, słupskim i lęborskim. Były to: Gowidlino, Buchwałd, Stara Huta Buchwałdzka, Drozdowo, Kowale, Lemany, Nowa Huta, Nowy Dwór, Ossówko, Rokity, Rokicki Las, Siemirowice, Smolniki, Kamionka, Odnoga.
Decyzja o utworze¬niu samodzielnej parafii wiązała się z budową nowej świątyni, która była finansowo wspie¬rana przez biskupa, jak również kapłanów niemieckiej die¬cezji Passau, a także przez Stowarzyszenie Świętych Bonifacego i Wojciecha. Znaczny wkład finansowy w jej budowę miała także szlachecka rodzina Marwiczów z Tuchlina (krewni biskupa). 17 czerwca 1866 roku nastą¬piło uroczyste położenie kamienia węgielnego. Do jej budowy wykorzystano m.in. naturalny materiał - kamień polny oraz zburzone znajdujące się w okolicy, kamienne pogańskie „baby".
Wnętrze kościoła zostało wyposażone w ołtarze zbudowane zgodnie z ówczesnymi wymo¬gami teologicznymi i artystycznymi. Ołtarz główny z drewna został wykonany(1867 ) w stylu niemieckiego neogotyku. Również ambony oraz ołtarze boczne: Chrystusa Ukrzyżowanego i św. Józefa wykonano (1868) również według tych samych kryteriów, co ołtarz główny.
Struktura tych ołtarzy nawiązuje do form gotyckiej rzeźby i architektury. Ołtarze te zostały wykonane w Chojnicach, przez mistrza F. Riemera.
Ołtarz główny zawiera obraz Matki Bożej Niepokalanej oraz wkom¬ponowane w niego figury: św. Stanisława Biskupa i Męczennika oraz św. Jana Nepomucena. W okiennicach prezbiterium zamontowano witraże po¬święcone Matce Bożej,
Do zabytkowego wystroju kościoła należy zaliczyć brązowy dzwon „Ave Maria", wykonany w Stoczni Gdańskiej w 1927 roku i brązową sygnaturkę z 1887 roku wykona¬ną przez „G. A. Jank z Leipzig” - oba zostały zabrane przez hitlerowców w czasie II wojny światowej. Ponadto cennymi zabytkami znajdującymi się dzisiaj w tej świątyni są: neogotyckie witraże ornamentalne z XIX wieku w tym witraż świętych Piotra i Pawła, pozłacana - srebrna monstran¬cja z XIX wieku, feretron Najświętszej Maryi Panny i Pana Jezusa oraz feretron Świętej Rodziny, dębowe krucyfiksy z I - szej połowy XIX wieku (są one nad amboną i w kruchcie) a także prospekt organowy z XIX wieku oraz neogotycka chrzcielnica typu kielichowego.

Pierwszym proboszczem w Gowidlinie został 4 grudnia 1867 roku, dotychczasowy wikariusz sierakowicki, ks. Jan Tuchołka.

W latach 1904 - 1909 biskup Augustyn Rosentreter włączył do parafii mieszkańców Widnej Góry, a biskup Stanisław Wojciech Okoniewski (1928) Dolinę Jadwigi.

W 1984 roku od Gowidlina odłączono wieś Pieski oraz Siemirowice i utworzono tam nową parafię wojskowo-cywilną pw. św. Ignacego Loyoli. Nową parafię włączono do dekanatu łupawskiego w diecezji koszalińsko - kołobrzeskiej, której ówczesnym ordynariuszem był biskup Ignacy Jeż, z którym był współwięźniem w obozie koncentracyjnym w Dachau ks. prałat Józefa Bigus (1908 – 1996) urodzony na terenie parafii gowidlińskiej .
Dopiero 8 grudnia 1998 roku, po 130 latach użytkowania świątyni gowidlińska doczekała się konsekracji, której dokonał biskup Jan Bernard Szlaga ordynariusz pelpliński.
28 marca 2000 roku Rada Gminy Sierakowice podjęła uchwałę nadania Zespołowi Szkół w Gowidlinie imienia Jana Pawła II. Przed uroczystościami nadania tej nazwy szkole, jej uczniowie i nauczyciele, pod przewodnictwem ks. proboszcza Leszka Knuta i ks. Sławomira Kozioła z Rozłazina w kwietniu 2002 roku, odbyli pielgrzymkę do Watykanu. 12 kwietnia zostali przyjęci przez Jana Pawła II na prywatnej audiencji. 17 maja 2002 roku ks. bp. Jan Szlaga poprowadził uroczyści poświęcenia i oficjalnego nadania szkole papieskiego imienia. W trakcie tej uroczystości odczytany został osobisty list papieża, do uczniów i nauczycieli tej szkoły.
Tradycją Zespołu Szkół w Gowidlinie jest coroczna organizacja Dni Kultury Kaszubskiej pod nazwą: Tydzień Kaszubski. W czasie ich tych Dni, dzieci i młodzież poznaje bliżej to, co w ich Małej Ojczyźnie jest najwartościowsze, najciekawsze, co warto zobaczyć i zapamiętać. Tegoroczne hasło brzmiało: 2007 ROK, ROKIEM PAMIĘCI KS. DR. BERNARDA SYCHTY.
15 lipca 2006 r. parafia obchodziła swoje 140 – lecie. W tym dniu odbyły się także parafialne uroczystości odpustowe. Sumę odpustową a zarazem i mszę jubileuszową poprowadził z licznym udziałem kapłanów z dekanatu sierakowickiego i pochodzących z gowidlińskiej parafii, ordynariusz pelpliński – bp. Jan Bernard Szlaga.
Jubileusz ten był również przyczynkiem do powstania monografii „Gród Gowida. Historia wsi i parafii Gowidlino”. Jej autorem jest pochodzący z Sierakowic, franciszkanin Zbigniew Joskowski OCMConv, autor m.in. książek: „Bł. Jan XXIII”, „Przez Krziż do Bňga”, laureat wielu konkursów literackich, a ostatnio twórcy zbiorku poetyckiego „Tryptyku franciszkańskiego” zawierającego 60 wierszy napisanych w języku polskim (brat Zbigniew pisze także po kaszubsku)
W wspomnianej monografii zawarta jest bogata historia Gowidlina i wsi należących do parafii. W publikacji zawarte są także biogramy znanych i zasłużonych osób związanych z tą częścią Kaszub. Słowem opracowanie to wprowadza w ciekawe dzieje tej zasłużonej dla kościoła i Kaszub, parafii.
To za tym opracowaniem należy m. in. odnotować, że 2 września 1939 roku teren parafii został zajęty przez wojska niemieckie. A 22 listopada 1939 roku został z racji przynależności i działalności w Związku Zachodnim, aresztowany przez Gestapo, proboszcz gowidliński, ks. Maksymilian Krzewiński, który 25 listopada 1939 roku ginie zamordowany w lesie w Kaliskach koło Kartuz i tam spoczywa w zbiorowej mogile. Dzisiaj w centralnej części przykościelnego cmentarza w Gowidlinie, stoi kamień z tablicą upamiętniającą jego, męczeńską śmierć
Ks. Maksymilian Krzewiński urodził się 6 kwietnia 1887 roku w Skórczu. W latach 1900 – 1906 uczył się w Collegium Marianum a następnie w gimnazjum w Chojnicach. Studiował w seminarium pelplińskim i 18 lipca 1915 roku z rąk bpa Augustyna Rosentretera otrzymał święcenia kapłańskie. Jako wikary pracował w Komórsku, Okoninie, Radawnicy, Żarnowcu, Sierakowicach. Od 28 grudnia 1922 roku był administratorem parafii gowidlińskiej, a od 19 września 1927 roku jej proboszczem..
Jednym z proboszczów parafii w okresie 1939– 1944 był ks. Franciszek Grucza
(1911- 1993). Był on wybitnym, przedwojennym działaczem kaszubskim, członkiem formacji regionalistów kaszubskich, zwanej Grupą Młodokaszubów. W latach okupacji pełnił posługę kapelana TOW „Gryf Pomorski”. To on, jako pierwszy w latach 80 XX wieku, przetłumaczył na język kaszubski Pismo Święte.

W pobliski Puzdrowie (gm. Sierakowice) 21 marca 1907 roku (zmarł 25 listopada 1982 roku) urodził się ks. dr Bernard Sychta – Kaszubski, Stolem, który stworzył unikatowy w skali europejskiej, wielotomowy „Słownik gwar kaszubskich” oraz „Słownik gwar kociewskich”. Był on także literatem i poetą, w tym autorem wielu kaszubskich sztuk, wystawianych przez teatry amatorskie.
Z okazji 100 - lecia jego urodzin Rada Gminy w Sierakowicach ogłosiła na terenie gminy rok 2007, „Rokiem ks. Bernarda Sychty”, także Rada Naczelna Zrzeszenia Kaszubsko – Pomorskiego podjęła podobną uchwałę ogłaszając „A.D. 2007 Rokiem Ks. Bernarda Sychty”.
Do dzisiaj w Puzdrowie stoi jego rodzinny dom, a przed nim upamiętniający tego kapłana - kamienny obelisk.

Z Gowidlina pochodzą m.in. - mjr Bronisław Kisielewski m.in. żołnierz wojny obronnej 1939 roku. Willy Herman August Heidn – autor licznych publikacji naukowych dotyczących powiatu kartuskiego. Podporucznik Stefan Kisielewski żołnierz oddziałów Lądowej Obrony Gdyni, który poległ w jej obronie. Wojciech Józef Błaszkowski znany etnograf i projektant kaszubskich budowli drewnianych. Brat Janusz Franciszek Czaja OFMConv, znany m. in. jako wybitny organista. Brunon, Rudolf i Agnieszka Bigusowie, członkowie TOW „Gryf Pomorski”. Zygmunt Kuchta wybitny organista i chórmistrz kościołów w Słupsku, odznaczony medalem „Za zasługi dla Miasta Słupska. A współcześnie: Jan Błaszkowski znany twórca ludowy – rzeźbiarz i cieśla. Prof. Franciszek Krzysztof Grucza – germanista, w 2005 roku wybrany prezydentem Światowego Stowarzyszenia Germanistów. Ks. prałat Alfred Franciszek Cybula - kapelan prezydenta Lecha Wałęsy. Danuta Maria Stenka, znana aktorka teatralna i filmowa.

Aktualnie proboszczem parafii jest od 1997 roku - ks. Leszek Piotr Knut, który oprócz kierowania parafią, jest ojcem duchownym dekanatu, sierakowickiego. Urodził się w Raciążu koło Tucholi a wychował w Śliwicach, gdzie ukończył Szkołę Podstawową a potem w 1975 roku Liceum Ogólnokształcące w Czersku. Studiował filozofię i teologię w Seminarium Duchownym w Pelplinie. Święcenia kapłańskie otrzymał 17 maja 1981 roku. Podczas uroczystości poświęcenia Obelisku – Ściany Papieskiej, ks. bp. Jan Szlaga nadał mu tytuł kanonika.
Wikariuszem parafii jest ks. Lesław Idzik.
Wśród byłych wikariuszy parafii gowidlińskiej należy wymienić, ks. Henryka Lew – Kiedrowskiego (1973- 1975), który pochodzi z Brzeźna Szlacheckiego na Gochach. Aktualnie jest on proboszczem parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gdyni – Śródmieściu. Ma on godność prałata, jest kanonikiem gremialny Kapituły Archikatedralnej w Gdańsku i Kapelanem Honorowym Jego Świątobliwości.

Gmina Sierakowice
Na terenie gminy m.in. krzyżują się drogi wojewódzkie z Warlubia do Łeby oraz ze Słupska do Gdańska. Przez gminę biegnie obecnie nie eksploatowana linia kolejowa Lębork–Kartuzy–Pruszcz Gdański. Gmina jest położona w sercu Szwajcarii Kaszubskiej. Należy do najzamożniejszych w województwie pomorskim. W 98% zamieszkują ją Kaszubi.
Gmina Sierakowicka jest typową gminą wiejską i obejmuję obszar 182,36 km˛. Podzielona jest na 23 sołectw (Bącka Huta, Borowy Las, Bukowo, Długi Kierz, Gowidlino, Kamienica Królewska, Karczewko, Kowale, Leszczynki, Łyśniewo Sierakowickie, Mojusz, Mrozy, Nowa Ameryka, Paczewo, Pałubice, Puzdrowo, Sierakowice, Sierakowska Huta, Smolniki, Stara Huta, Szklana, Tuchlino, Załakowo)
Zamieszkuję ją około 16 700 osób. Jej zaludnienie wynosi 89,7 osób/km˛
Stolicą gminy są Sierakowice.
Wójtem gminy jest Tadeusz Roman Kobiela
Przewodniczącym Rady Gminy jest -Zbigniew Suchta
Sierakowice

Sierakowice są dużą wsią położoną na skraju Lasów Mirachowskich, w Otulinie Kaszubskiego Parku Krajobrazowego. Znaleziska archeologiczne z terenu gminy, takie jak na drewniana radlica łopatkowa z okresu halsztackiego, kultury łużyckiej z Lisiej Jamy (jest ona eksponowana w Muzeum Archeologicznym w Gdańsku) oraz cmentarzys¬ka, świadczą, że na tym terenie w odległej przeszłości istniało już osadnictwo.

W dokumentach źródłowych pierwsze wzmianki o tej miejscowości pochodzą z XIV wieku, i związane są z panowaniem tu od 1308 roku Krzyżaków. W tym czasie wieś należała do wójtostwa w Mirachowie, a w okresie Rzeczypospolitej szlacheckiej (1466-1772) do starostwa mirachowskiego. Jej rozwój nastąpił w XIX wieku, po zasiedleniu jej przez niemieckich osadników. Dzisiaj przypomina miasteczko, bowiem na jej terenie mieszka ponad 6 tys. mieszkańców.

Nazwa Sierakowice, według prof. Edwarda Brezy z Uniwersytetu Gdańskiego ("Nazwy miejscowości gminy Sierakowice"): reprezentuje rzadki na Pomorzu typ nazw patronimicznych, czyli takich, które wskazują na potomków właściciela lub założyciela miejscowości, w tym przypadku - Sieraka.
W Sierakowicach warto odwiedzić Muzeum Ziemi Sierakowickiej mieszczące się w Gminnym Ośrodku Kultury. Znajdują się w nim zbiory etnograficzne i zbiory sztuki ludowej. Przy Gminnym Ośrodku Kultury działają: Kaszubski Zespół Pieśni o Tańca "Sierakowice",
Dziecięcy Kaszubski Zespół Pieśni i Tańca „Tuchlińskie Skrzaty", Chór "Bel Canto".
W centrum wsi dominuje neogotycki kościół z 1903 roku pod wezwaniem św. Marcina, z tylna częścią stanowiącą fragment dawnej drewnianej świątyni z roku 1822. Jego wyposażenie pochodzi z XVIII wieku.
Parafia sierakowicka swoimi początkami sięga XIV wieku. Wiadomo, że wcześniej Sierakowice należały do parafii chmieleńskiej. Wiadomość tę podają protokoły sądów ziemskich z Gdańskiej Komandorii. Sierakowice w1382 roku otrzymały lokacje na prawie chełmińskim tę datę można wiązać także z powstaniem parafii. Od czasów powstania do 1818 r. parafia związana była z diecezją włocławską, a od 1821 r. została przydzielona do diecezji chełmińskiej.
Jak wspomniałem, poprzedni kościół drewniany wybudowano w latach 1820–1822. Wzrastająca liczebnie parafia zmusiła w 1903 roku do rozbudowy starego kościoła. Dokonano jej przez dobudowanie do istniejącej świątyni od zachodniej jej strony, ceglanego przedłużenia-nawy i również murowanej wieży. Fragment starej, drewnianej dzwonnicy wykorzystano w formie zakrystii.
W kościele jest sześć ołtarzy. Najciekawszym z nich jest barokowy ołtarz główny z XVIII wieku. Dwa pozostałe ołtarze pochodzą z drugiej połowy XVIII wieku. Znajdują się w nich: w prawym - Madonna z Dzieciątkiem, a nad nią, obraz Matki Boskiej Nieustającej Pomocy. Z kolei w lewym, znajduje się figura Najświętszego Serca Pana Jezusa, a nad nią obraz św. Jana Nepomucena. W tylnej części kościoła, we wnękach powstałych z połączenia ścian starego, drewnianego kościoła z częścią murowaną znajdują się kolejne, XIX–wieczne ołtarze. W sumie jest ich sześć. Ostatni znajduje się w bocznej (lewej) kaplicy św. Barbary. Przedstawia on postać św. Franciszka adorującego krucyfiks. Ponadto po lewej stronie, przy prezbiterium znajduje się XIX–wieczna ambona.
Z wyposażenia kościoła szczególną historią odznaczają się jego dzwony. Są one cenną pamiątką i świadkiem dziejów tej parafii i kościoła. Pierwsza wzmianka o nich pochodzi z 1686 roku. Obecnie znajdują się tu trzy dzwony: z 1918, 1933 i 1958 roku. Na pamiątkę roku 2000 przeniesiono je do specjalnej dzwonnicy metalowej, znajdującej się przy zakrystii.
Drugim kościołem parafialnym w Sierakowicach, jest poewangelicki kościół pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela, który początkowo służył parafii św. Marcina, jako kościół szkolny. Świątynia ta prawdopodobnie została ufundowana przez Szwecję, jako dar dla wiernych wyznania ewangelickiego w Polsce. Kościół ten został zbudowano w 1890 roku w stylu neogotyckim, na planie prostokąta o bokach 26 i 12 metrów z czerwonej cegły. Kościół jest jednonawowy, orientowany. Nawa, prezbiterium i zakrystia kryte są dachówką, wieża i przylegająca do niej wieżyczką z schodami prowadzącymi na chór, które przykryte są miedzianą blachą. W centrum wydzielonego od nawy prostokątnego prezbiterium, stoi kamienny ołtarz i obok kamienna ambona. Ponadto przy ołtarzu stoi dębowy krzyż. Główną ozdobą prezbiterium jest duży, okrągły witraż z popiersiem Chrystusa Zbawiciela w środku. W kościele są jeszcze dwa ołtarze boczne — jeden z obrazem Jana Chrzciciela, przy którym stoi dębowa chrzcielnica oraz drugi z obrazem Matki Bożej Nieustającej Pomocy.
Tylko dzięki ofiarnemu zaangażowaniu wiernych i księży, kościół ten w 1956 roku, tj. w czasach stalinowskich uratowano od rozbiórki.
Na terenie Sierakowic znajduje się Ołtarz Papieski, jest to stojąca w centrum wsi, obok kościoła św. Marcina, konstrukcja ołtarza papieskiego, przeniesiona z Góry Biskupiej w Pelplinie, przy którym 6 czerwca 1999 roku, podczas pielgrzymki na Pomorze, mszę święta sprawował papież - Jan Paweł II.
Ołtarz ten został wówczas wykonany według projektu artysty rzeźbiarza, Jarosława Wójcika z Sierakowic. Jednym z bardzo istotnych elementów tego ołtarza był tron papieski, na obiciu, którego, mieszkanki Sierakowic wyhaftowały motywy kaszubskie i herb papieski.. Z kolei miejscowi rzemieślnicy: Leonard Dułak z synem Ireneuszem– wykonali sieć z ptakami a stół ofiarny — Marcin Okrój z pomocnikami. Wokół tego ołtarza stojącego dzisiaj w Sierakowicach, powstał w jego otoczeniu piękny ogród rekreacyjny, który w przyszłości ma się stać parkiem. Uzupełnieniem całości jest charakterystyczny krzyż przy głównej ścieżce prowadzącej do Ołtarza. W przyszłości w parku tym ma stanąć pomnik Jana Pawła II.

Sierakowice stanowią dogodną bazę wypadową dla uprawiania turystyki wodnej, pieszej i rowerowej. Tu mają początek atrakcyjne szlaki turystyczne: Szlak Kaszubski; Kręgów Kamiennych i Wzgórz Szymbarskich

Kaszubski Park Krajobrazowy, którego część znajduje się na terenie sierakowickiej gminy, obejmuje centralną część Pojezierza Kaszubskiego i uznawany jest za jeden z najładniejszych parków w Polsce. W jego skład wchodzą Jeziora Raduńskie, Wzgórza Szymbarskie oraz Lasy Mirachowskie o powierzchni 7 tysięcy ha, rozciągające się wokół Mirachowa, a kończące się na północy jeziorami potęgowskimi, a na wschodzie Doliną Łeby. Obszar ten kryję w sobie wiele unikatowych, nieskażonych przez cywilizację miejsc dających schronienie różnorodnemu ptactwu i zwierzętom.

Mirachowo
Nazwa Mirachowo jest nazwą dzierżawczą, tzn. wskazuje na pierwotnego właściciela, bądź założyciela wsi, którym był Miroch. Imię to jest skrótem pełnego staropolskiego imienia
dwuczłonowego z pierwszym członem - mir.

Mirachowo było niegdyś (przez ponad 400 lat) najludniejszą w tych stronach miejscowością. Było również siedzibą świeckich i kościelnych (dekanatu) władz terytorialnych. Według legend i przekazów, pierwotną siedzibą (2-3 tysiące lat temu) ówczesnych mieszkańców był Półwysep Ostrów, który znajdował się między jeziorami Bąckim i Mirachowskim. W 1915 roku natrafiono tam na cmentarzysko - grób skrzynkowy z kamieni, w którym znajdowały się urny z popiołami i resztkami kości ludzkich.
Za czasów książąt pomorskich (XI/XII wiek) Mirachowo należało do kasztelami, której siedziba znajdowała się początkowo w Garczu, a od 1288 roku w Chmielnie. Za panowania Zakonu Krzyżackiego (1310 - 1454) w miejsce Kasztelani, Krzyżacy utworzyli, wchodzące w skład Komturatu Gdańskiego – Komornictwo. Po wojnie trzynastoletniej (1454 - 1466) Mirachowo było aż do pierwszego rozbioru Polski w 1772 roku, siedzibą starostwa niegrodowego.

W Mirachowie odbywały się niegdyś dwa razy w tygodniu targi. Było ono również siedzibą Sądu Ziemskiego, który rozstrzygał sprawy cywilne szlachty. Odbywały się tu także zjazdy – sejmiki szlacheckie, na których wybierano posłów z powiatu. Kancelarię sądową prowadził tu sędzia ziemski, a byli nimi m. in. kolejno Piotr i Józef Wybiccy.
W okresie tym, tj. I Rzeczypospolitej, urzędował w Mirachowie również sędzia królewski. W tym czasie wzgórze górujące nad wsią było miejscem straceń. Stały tam aż trzy szubienice.

W roku 1772 Pomorze, a z nim Powiat Mirachowski, zajął król pruski Fryderyk II.
Władze pruskie powołały w Mirachowie tzw. Domanenamt, tj. urząd domen, któremu podlegały dawne królewszczyzny. W 1800 roku utworzono tu nadleśnictwo państwowe o ogólnej powierzchni 10700 ha. W roku 1818 władze pruskie siedzibę starostwa przeniosły z Mirachowa do malutkich wówczas Kartuz. Spowodowało to, że Mirachowo w krótkim czasie upadło i nabrało charakteru małej wsi.

Obecnie Mirachowo to niewielka wieś o podrzędnym znaczeniu. Znajduje się tu neogotycki kościół pod wezwaniem Św. Jana Chrzciciela, oraz kaplica pod wezwaniem Matki Boskiej Nieustającej Pomocy.

Tuchlino

Tuchlino jest położone zarówno nad przepływającym przez nie Słupią, jak i nad jeziorem –Tuchlińskim o powierzchni 31,69 i położonym na wysokości 167,4 m npm.
W historię tej wsi i parafii wpisało się szereg osób. Np. obok parafialnego cmentarza stoi, kamienny krzyż, u którego podstawy widnieje napis, informujący, iż właśnie tu, w Tuchlinie, w tej wiosce nad Słupią, urodził się w 1795 roku - Jan Nepomucen Marwicz, (von der Marwitz, 1857–1886) późniejszy Biskup Chełmiński.
Był on mocno zaangażowany w dzieło edukacji, prowadzonej na terenach powierzonej mu diecezji, przewodząc jej przez 29 lat. Jego na wpół niemieckie pochodzenie nie przeszkodziło mu w walce o polski język w szkołach, co w czasach zaborów nie było rzeczą ani łatwą, ani błahą.
„Moim nieustającym staraniem będzie dać gminom chrześcijańskim na duszpasterzy i duchownych przewodników takich kapłanów, którzy okażą się zdatnymi do budowania królestwa Bożego, w sercach wiernych tak przez żywe poznanie nauki chrześcijańskiej, jak i przez budujący przykład życia kapłańskiego i ofiarną gorliwość” – te słowa stanowiły główne przesłanie jego działań - biskupa syna ziemi kaszubskiej.
Za jego ordynariatu zaczął wychodzić tygodnik o treści religijnej, „Pielgrzym”.
To on 13 lutego 1870 roku na mocy swego biskupiego orędzia, nakłada na duchownych obowiązek zakładania ochronek dla dzieci. W 1863 roku ofiarował Sierakowicom, stojący do chwili obecnej w pobliżu kościoła św. Marcina, pierwszy przytułek dla ubogich. Za jego też wolą pelplińskie „Collegium Marianum”, przekształciło się w biskupie progimnazjum. Mimo wielu starań, nie udało mu się jednak, zapobiec zamknięciu przez zaborców, Seminarium Duchownego. Umarł w wieku 91 lat - 29 marca 1886 roku.
*
Organizacja kościelna na terenie gminy Sierakowice.
Sierakowice są siedzibą Dekanatu w skład, którego wchodzą parafie: Linia, i Strzepcz z terenu gminy Linia; Mirachowo z terenu gminy Kartuzy, Łebunia z gminy Cewice, Miechucino z gminy Chmielno oraz parafie z terenu gminy Sierakowice mianowicie parafie w Gowidlinie, Kamienicy Szlacheckiej, Tuchlinie oraz dwie z Sierakowic. Dziekanem jest ks. Tadeusz Kurach; Wicedziekanem: ks. Marek Wera; Ojcem Duchownym: ks. Leszek Knut; Wizytatorem dekanalnym: ks. Wojciech Singer.

Gowidlino.
Kościół i parafia Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny. Obejmuje ona miejscowości: Borowy Las, Dolina Jadwigi, Kamionka, Kowale, Łyśniewo, Smolniki, Stara Huta, Widna Góra. Liczba wiernych 2.030.
Proboszczem jest – ks. kanonik Leszek Knut. Wikariuszem– ks. Lesław Idzik

Kamienica Królewska.
Kościół i parafia Matki Bożej Nieustającej Pomocy. Parafia obejmuje miejscowości: Ciechomie, Pałubice, Załakowo, Skrzeszewo. Do parafii należy kościół filialny – Św. Ojca Maksymiliana Kolbe w Załakowie. Liczba wiernych 1.725. Proboszczem jest – ks. Tadeusz Kurach, dziekan, kanonik honorowy Kapituły Kolegiackiej Kartuskiej.

Tuchlino.
Kościół i parafia Matki Boskiej Częstochowskiej. W jej skład wchodzą miejscowości: Karłowo, Kujaty Łąki, Podjazdy Wybudowanie, Moczydło, Rębienica, Tuchlinek, Uciekanka, Zrębiska. Liczba wiernych 1.170. Proboszczem jest – ks. Jarosław Dunajski.

Sierakowice.
Kościół i parafia Świętego Jana Chrzciciela. Do parafii należą miejscowości: część Sierakowic oraz Bącka Huta, Dąbrowa, Janowo, Jelonko Mojusz, Mojuszewska Huta, Mrozy, Patoki, Piekiełko, Sierakowska Huta, Sosnowa Huta, Stara Maszyna, Szklana, Szopa, Welk, Wygoda. Liczba wiernych 3.500. Proboszczem jest – ks. Marek Wera. Wikariuszem – ks. Marek Gierszewski.

Sierakowice.
Kościół i parafia Świętego Marcina. W skład parafii wchodzą miejscowości: cz. Sierakowic, Bukowo, Karczewko, Kokwino, Migi, Łyśniewo, Paczewo, Poręby, Puzdrowo. W Łyśniewie znajduje się kościół filialny – Matki Boskiej Fatimskiej. Liczba wiernych 5.385. Proboszczem jest – ks. Bronisław Dawicki, kanonik gremialny Kapituły Kolegiackiej Kartuskiej. Wikariuszami są ks. Michał Lal, ks. Piotr Wałdoch.
Jest to fragment jak dotąd nie wydanej drukiem większego opracowania Zbigniewa Talewskiego Pt. „Słupia – ślad w życiu Karola Wojtyły” - (Seria: Nasze Strony – Nasze Zabory i Gochy – Słupsk/Borowy Młyn 2007 r.)
Bogatą dokumentację fotograficzną z budowy oraz uroczystości odsłonięcia kolejnych Obelisków Papieskich na Szlaku Słupi, wykonał w latach 2004; 2006 i 2007 red. Jan Maziejuk ze Słupska. /tz/


 


NAJI GOCHE | e-mail:
Polecamy: zakupygrup.pl chemianet Ogłoszenia samochodowe filtr zewnętrzny