---

---

Autorzy – Joanna i Albin Orłowscy. Projekt okładki i skład komputerowy Artur Wróblewski. Zdjęcia: Dziedzic W; Maziejuk J.; Orłowski A.; Soja H.. Wydano przy współfinansowaniu Pomorskiej Regionalnej Organizacji Turystycznej w Gdańsku; Starostwa Powiatowego w Słupsku oraz Stowarzyszenia Produktów Markowych Turystyki Wiejskiej „Słupia” w Słupsku – które jest wydawcą tego przewodnika. Druk Zakład Poligraficzny „Grawipol” w Słupsku.

Zaczęło się od wystawy fotograficznej zatytułowanej „Kraina w Kratę", którą zorganizowano 18 stycznia 1995 r. Celem ekspozycji było pokazanie pomorskiego budownictwa o konstrukcji szkieletowej. Zdjęcia mające charakter dokumentu wykonała architekt E. Szalewska. Kraina w Kratę to obszar gmin: Sławno, Darłowo, Postomino, Słupsk, Ustka, Smołdzino, Główczyce aż po Łebę.
Nazwa jest wyrazem plastycznego motywu, jakim jest czarna krata na białym tle. Impregnowane czarne belki dębowe lub sosnowe mające w przekroju ponad 20 cm, łączone były pod kątem prostym. Rozstaw słupów oraz odległość między elementami poziomymi wynosiła ok. 120 cm. Belki łączono na wpusty oraz wzmacniano drewnianymi kołkami. Przy narożnikach ścian wstawiano elementy ukośne usztywniające konstrukcję, tzw. zastrzały. Przestrzeń między belkami była wypełniana pionowymi żerdziami, które przeplatano powrósłami ze słomy lub krzewinkami wrzosu, witkami wierzbowymi, a następnie oblepiano gliną zmieszaną z sieczką i dodatkiem wapna. W ten sposób powstawały wypełnione kwatery które następnie malowano na biało. Zastosowane w budownictwie wiejskim belki oraz wypełnienia strychulcowe to w pojęciu architektonicznie - budowlanym budynki o konstrukcji szkieletowej, kratownicowej, ryglowej, szachulcowej lub ramowej.
Fundamenty budynków z XVIII-XIX w. wykonywano z głazów polnych, natomiast cegłę zaczęto stosować na początku XX wieku. Do XVIII w. dominowały dachy czterospadowe, później naczółkowe z dymnikami, a od końca XIX w. dwuspadowe. Dachy pokryte były grubą warstwą trzciny, a od początku XX w. stosowano dachówką. Budynek był na rzucie prostokąta o proporcji 2:1. W małych domach z XIX w. wejście było umieszczone centralnie, w ścianie podłużnej. Dwa wejścia budowano przy większych budynkach z sienią. Stosowano okna dwuskrzydłowe otwierane na zewnątrz lub w ogóle nie otwierane.
Duże zagrody rolnicze miały formę czworoboczną, zamkniętą. Od strony drogi był budynek bramny z przejazdem i furtą. Budynek gospodarza znajdował się w głębi. Właścicielami dużych zagród byli chłopi pomorscy posiadający 50-150 ha ziemi.
„Kraina w Kratę" należy do jednolitego pod względem architektonicznym regionu nadbałtyckiego. Tereny z charakterystyczną zabudową znajdują się przede wszystkim na pobrzeżu bałtyckim w Niemczech, Polsce, na Litwie i Łotwie oraz w południowej Szwecji i Danii. Podobna architektura wiejska jest również w Holandii. Więcej informacji o budownictwie wiejskim na obszarze Krainy w Kratę jest w publikacjach, których autorami są: Z. Suliga i G. Włodarska (2004), H. Soja i V. Tkacz - Laskowska (2003), E. Szalewska (1998, 2002), E. Szalewska i R. Nowakowski (2005) oraz S. Świerczewski (2000).
W przewodniku są opisy 12 oznakowanych tras po„Krainie w Kratę", informacje o historii regionu, osobliwościach przyrodniczych, walorach kulturowych i atrakcjach turystycznych. Zamieszczono 10 map, przekroje wysokościowe oraz ilustracje przedstawiające historię i współczesność. Na końcu przewodnika są dwie informacje z zakresu chronologii pradziejów i stylów architektury europejskiej. /-/