NAJI GOCHE - regionalny magazyn społeczno-kulturalny

Zbigniew Talewski [Borowy Młyn]

Wieprza - Królowa Pomorza Środkowego

[NG: 39]   Autor: Zbigniew Talewski - Borowy Młyn (liczba artykułów: 325)
Mapa Wieprzy

Mapa Wieprzy


Wieprza wypływa z niewielkiego jeziora Białego na Gochach niedaleko wsi Głodowo między Miastkiem i Bytowem. W górnym i Środkowym biegu przecina w głębokich dolinach rozległy kompleks lasów, tworząc kilka przełomów. W dolnym biegu zatacza duży łuk ku zachodowi i uchodzi do Morza Bałtyckiego w Darłowie.

Długość rzeki wynosi 125 kilometrów, a jej dorzecze ma powierzchnie 2173 kilometrów kwadratowych. Główne dopływy Wieprzy; to Pokrzywnica uchodząca w pobliżu Bożanki, Studinica wpływająca do Wieprzy w pobliżu Ciecholubia, Bystrzenica kończąca1 swój bieg w Korzybiu i Seknica uchodząca pod Sławnem. Największym dopływem Wieprzy jest Grabowa, która uchodzi do niej sztucznym korytem pomiędzy Darłowem a Darłówkiem. Pierwszym jej (lewobrzeżnym ) dopływem jest rzeczka Doszenica wpadająca do Wieprzy pod wsią Czernica.
Dorzecze Wieprzy to królestwo troci, łososi, pstrągów i lipieni. Górny odcinek rzeki aż do elektrowni w Kępicach to łowisko pstrągów i lipieni. Odcinek dolny od Kępic do Darłowa to jedno z najlepszych w Polsce łowisk trociowo-łososiowych. Elektrownia wodna w Kępicach jest umowną granicą tych dwóch łowisk ze względu na brak przepławki dla ryb. W Wieprzy występują aż 23 gatunki ryb i dwa gatunki minogów. Najliczniej występują troć wędrowna i pstrąg potokowy, którym towarzyszą głowacz białopletwy i ciernik. Łosoś występuje jesienią przed okresem tarła i zimą oraz wiosną po naturalnym tarle. Z ryb wędkarskich, występują lipienie, szczupaki, okonie, klenie, miętusy i płocie.
Szlak kajakowy
Wieprza jest dostępna dla kajaków od wsi Bożanka, (od 97 kilometra do ujścia), jednak, ze względu na dogodniejszy dojazd do Trzebielina (110 km od ujścia do morza) szlak kajakowy prowadzi początkowo wzdłuż rzeki Pokrzywnej. Jest to szlak urozmaicony bardzo malowniczy, dość uciążliwy, a w górnym i środkowym biegu miejscami dość trudny. Niektóre odcinki Wieprzy, szczególnie w jej dolnym odcinku, od miejscowości Tyn do Ko-walewic, należą do najładniejszych odcinków rzek pomorskich. Szlak nadaje się do spływów masowych od Korzybia. Na przebycie całego szlaku trzeba 5-6 dni. Kajaki można wodować w wielu miejscach: w Trzebielinie, Różance, Biesowicach, Kępicach, Korzybiu oraz w Sławnie. Trzeba uważać na liczne kamieniste bystrza w nurcie rzeki i na piętrzenia wodne przy elektrowniach wodnych w Biesowicach, Kępce i Kępicach oraz na jeziorze w Pomiłowie powyżej Sławna. Płynąc Wieprzą można podziwiać piękne bory bukowe. Nad jej brzegami można spotkać liczne zwierzęta; sarny, jelenie, dziki i lisy Czasami można również, spotkać samotnego wędkarza łowiącego pstrągi lepiej mu w tym nie przeszkadzać.
Darłowo - Strażnik ujścia rzeki
Darłowo liczy około 16 tyś. mieszkańców, Prawa miejskie otrzymało w 11312 roku z rąk braci Święców. Od XIV rządził tutejszą ziemią Eryk I. Już, za życia uzyskał miano Ostatniego Wikinga Bałtyku. Był królem Danii, Szwecji i Norwegii. Od 1412 roku Darłowo było członkiem Hanzy.
Do zabytków miasta należy przede wszystkim. Zamek Książąt Zachodniopomorskich Gryfitów, wzniesiony na prawym brzegu Wieprzy przez Bogusława V. Nawiązuje do architektury średniowiecznych warowni duńskich. Pełnił role obronne i reprezentacyjne. Kilkakrotnie ulegał pożarom, był dewastowany przez wojny, zamieniony w magazyn soli, więzienie.
Długotrwały remont zakończył się dopiero w 1988 roku, teraz w niektórych jego częściach mieści się -.muzeum, w którym eksponowane są zbiory- sztuki pomorskiej i etnografii. Dziedziniec jest widownią wielu imprez muzycznych.
Kościół Mariacki wybudowano w połowie XIV wieku. Na uwagę zasługuje bogato rzeźbiona w drewnie ambona. W boczne kaplicy wieży znajduje się sarkofag księcia Eryka oraz Jadwigi i Elżbiety – żon ostatnich książąt pomorskich. Barokowy Ratusz Miejski - zastąpił zniszczony w 1722 ratusz gotycki , stojący w centralnej: części rynku. Przednim ustawiona jest fontanna - Pomnik Rybaka z 1919 roku, ufundowany ku czci ludzi morza.
Obok wymienionych wyżej kolejnym zabytków jest Brama Kamienna zwana Wysoką, jedyna zachowana brama miejska wchodząca w skład dawnych murów obronnych.
Kościół św Gertrudy rzadki przykład gotyckiej architektury cmentarnej; zbudowany- na planie-sześcioboku z.12 bocznym obejściem. Przykryty dachem namiotowym z iglica. We wnętrzu kościoła zachowały się renesansowo – barokowe ławy z bogatą polichromią Kościół św. Jerzego wybudowano w XV wieku. Jest jedno-nawową gotycką budowlą z prezbiterium zamkniętym wielobocznie. W dawnych czasach wchodziła w skład szpitala dla trędowatych.
Sławno
Sławno jest jednym z najstarszych miast Pomorza Środkowego. Leży w dorzeczu Wieprzy i Moszczenicy na skrzyżowaniu ważnych dróg komunikacyjnych. Niegdyś leżało w granicach Brandenburgii, od 1701 w państwie pruskim. Miasto było centrum przemysłu zbożowego, mięsnego, metalowego, mleczarskiego.
Do najciekawszych zabytków należy brama Koszalińska z 1453 roku i Słupska z1458 r., obie usytuowane na osi ciągu komunikacyjnego północ - południe. Są jedynymi zachowanymi pozostałościami dawnych fortyfikacji miasta. Budowano je w stylu gotyckim z cegły a elewacje zdobiono blendami.
Kościół parafialny podwezwaniem WNMP to zabytek I klasy, ufundowany przez księżnę Zofię w 1321 roku. Budowany w stylu gotyckim, murowany z cegły na kamiennej podmurówce. Bazylikowy, trójnawowy.
Kościół parafialny pw św. Antoniego z Padwy. Neogotyk budowany w latach 1925-28, murowany z cegły klinkierowej, halowy. Zabytkowy wystrój stanowi renesansowy tryptyk z XVI wieku pokazujący pięć scen z życia Matki Boskiej. Zamknięty, odsłania wspaniały ornament roślinny i świętych z czasów wczesnochrześćjańskich: Jana Chrzciciela, Wawrzyńca, Katarzynę i Dorotę.
Ze zwartej zabudowy Sławna zachowały się (głównie przy ulicy Jedności Narodowej) secesyjne kamienice o ozdobionych fasadach oraz okazały budynek z łukowatymi podcieniami.
Oryginalnym architektonicznie zabytkiem Sławna jest eklektyczny pałacyk przedwojennego sławieńskiego przemysłowca przy ulicy I Pułku Ułanów.
(Informator Ekologiczny – Szlakiem Wieprzy i Grabowej)
 


NAJI GOCHE | e-mail:
Polecamy: Najlepsze szkolenia bhpSzkolenia BHP