Ks.dziekan Stanisław Szarowski z autorem
Moment odsłonięcia Obelisku
Obelisk święci – ks. Sylwester Bąk – proboszcz z Nożyna.
Gospodarze uroczystości i zarazem przewodniczący budowy Obelisku – pierwszy z prawej; Stanisłłw
Marmu³owski , (ówczesny ) Burmistrz Bytowa i Andrzej Gralak - wójt gminy Czarna Dąbrówka – otrzymują
od dr Stanisława Janka – Medal Papieskiego Szlaku Kajakowego Słupią.
Wyróżnieni Medalami Papieskiego Szlaku Kajakowego Słupi
„…proszę was: wchodźcie w nowe tysiąclecie z księgą Ewangelii!
Niech nie zabraknie jej w żadnym polskim domu! Czytajcie i medytujcie!
Pozwólcie, by Chrystus mówił! "Obyście usłyszeli dzisiaj głos Jego…”
(Jan Paweł II – Pelplin 6 czerwca 1999 r.)
Kronika budowy i uroczystości poświęcenia
Obelisk został wzniesiony dzięki wspólnej inicjatywie gminy Bytów i Czarna Dąbrówka. Uroczystość jego oddania i poświęcenia odbyła się 16 października 2006 r. w 28 rocznice powołania ks. apba Karola Wojtyły na Stolicę Piotrową.
Postawiono go na śródleśnym parkingu przy prawym brzegu Słupi, obok mostu drogowego szosy Bytów – Lębork. Gospodarzem tego miejsca jest Nadleśnictwo w Bytowie.
Administracyjnie teren ten wchodzi w skład gminy Czarna Dąbrówka i znajduje się w obrębie parafii w Nożynie. Od strony gminy Bytów, najbliższą miejscowością jest Gostkowo, które wraz z znajdującym się tu kościółkiem należy do parafii Św. Filipa Neri w Bytowie.
Głaz na Obelisk pochodzi z terenu parafii w Pomysku Wielkim. .
Architekturę przestrzenną obelisku zaprojektował Leszek Neubauer architekt miejski w Bytowie. Prace budowlane i kamieniarskie w tym inskrypcje wykonał - Juliusz Maniecki kamieniarz, z Bytowa.
Napis na kamieniu głosi:
„Papieski Szlak Kajakowy Rzeką Słupią V (nr kolejny obelisku – red.) Na pamiątkę pobytu w 1964 roku Ks. Abp Karola Wojtyły z Rodzinką na duszpasterskim spływie kajakowym rzeką Słupią. Mieszkańcy Gmin Bytów i Czarna Dąbrówka. Gołębia Góra 2006 r.”
Gospodarzami uroczystości poświęcenia byli Stanisław Marmułowski Burmistrz Bytowa i Wojciech Gralak Wójt Gminy Czarna Dąbrówka, którzy ją wspólnie prowadzili.
Oraz wspólnie z dr Stanisławem Jank radny powiatu słupskiego, pomysłodawca oraz ks. Stanisławem Szarowski, proboszczem parafii w Rokitach – Dziekanem Dekanatu Łupawa, dokonali aktu jego odsłonięcia. A z kolei ceremonii poświecenia dokonał ks. Sylwester Bąk, proboszcz parafii p. w. św. Antoniego Padewskiego w Nożynie. W tym podniosłym momencie, bytowska grupa śpiewacza „Anioły Nadziei" wykonywała ukochaną pieśń Jana Pawła II - „Barkę" oraz jednocześnie wypuszczone zostały gołębie - symbol pokoju.
Ważną chwilą uroczystości było wręczenia okolicznościowych Medali Szlaku Papieskiego, którego dokonali gospodarze obu gmin. Znakami tymi uhonorowani zostali członkowie Komitetu Honorowego, którzy patronowali całemu przedsięwzięciu oznaczenia szlaku, a także ci, co czynnie zaangażowali się w powstanie tej piątej „papieskiej przystani”. w Gołębiej Górze.
Medale otrzymali: Piotr Ołowski Wojewoda Pomorski, Jan Kozłowski Marszałek Województwa Pomorskiego ( obaj z powodu innych w tym czasie obowiązków nie byli obecni), dr Stanisław Jank, Jerzy Jobczyk Przewodniczącego Rady Powiatu Bytowskiego, Kazimierz Kerlin Przewodniczący Rady Miejskiej w Bytowie, Łucjan Klęczek Przewodniczący Rady Gminy Czarna Dąbrówka, Michał Świątek Brzeziński Starosta Bytowski, ks. Romana Spichalski Dziekana Dekanatu Bytowskiego, proboszcz parafii p.w. św. Katarzyny w Bytowie, ks. Stanisław Szarowski Dziekan Dekanatu Łupawa, proboszcz parafii świętego Andrzeja Boboli w Rokitach, ks. Krzysztof Szary, proboszcza parafii św. Filipa Neri w Bytowie, ks. Sylwester Bąk proboszcz parafii pw. św. Antoniego Padewskiego w Nożynie, Wacław Turzyński Nadleśniczy Nadleśnictwa Bytów, Leszek Kuliński wójt gminy że Kobylnica, Jerzy Talewski wójt gminy Kołczygłowy, Eugeniusz Pryczkowski, redaktor TVP/Gdańsk, autor cyklicznego programu o Kaszubach „Rodna Zemia", Leszek Neubauer architekt miejski w Bytowie, Juliusz Maniecki kamieniarz, który przygotował obelisk, Zbigniew Talewski z Fundacji „Naji Gochë” , Andrzej Rusiecki Komendant OSP w Czarnej Dąbrówce.
Zostali nimi także uhonorowani burmistrz Bytowa Stanisław Marmołowski oraz Wojciech Gralak wójt gminy Czarna Dąbrówka , zostały one im wręczone im dr Stanisława Janka inicjatora budowy Obelisków Papieskich.
Do zebranych zwrócił się dr Stanisława Jank, który w swym wystąpieniu podkreślił, że „to nasze dzieło upamiętnienia pobytu ks. abpa. Karola Wojtyły na duszpasterskim spływie kajakowym rzeką Słupią w 1964 roku, które dokonujemy dzisiaj w kolejną rocznicę powołania ks. Karola Wojtyłę na Stolicę Piotrową jest złożeniem przez nas Kaszubów, kolejnego hołdu wdzięczności za zmiany, jakie dzięki Jego inicjatywie i nauce, jako papieża Jana Pawła II, dokonały się na świecie. ”
Należy także odnotować, że w uroczystości udział wzięli kapłani z okolicznych parafii, byli to poza wyżej wymienionymi:- ks. senior Józef Pałka z Rokit kanonik honorowy Kapituły Kolegiackiej Kartuskiej, ks.Wojciech Bernard Hapka proboszcz parafii w Pomysku Wielkim, ks. Stanisław Roszak wikariusz parafii św. Filipa Neri w Bytowie, byli również liczni reprezentanci bytowskich urzędów i instytucji, samorządowcy, leśnicy, przedstawiciele organizacji społecznych, a wśród nich Maria Prądzyńska –prezes Oddziału Zrzeszenia Kaszubsko – Pomorskiego w Bytowie.
W części artystycznej z koncertem wystąpił zespół „Anioły Nadziei" z Bytowa, którym opiekuje się i prowadzi go, pani Beata Borzyszkowska
Rys geograficzno – historyczny oraz społeczny miejsca i gmin (Bytów i Czarna Dąbrówka)
wzniesienia Obelisku
(FRAGMENTY)
Rezerwat Przyrody „Gołębia Góra”
Gołębia Góra jest rezerwatem krajobrazowo - leśnym o powierzchni 6,95 ha. Obejmuje on swoim zasięgiem skarpę doliny Słupi. Osobliwością tego rezerwatu jest starodrzew sosnowy o wieku powyżej stu sześćdziesięciu lat. Wysokość tych drzew wynosi ponad trzydzieści metrów, zaś kora tych wiekowych sosen, posiada rzadko spotykany, łuskowaty wzór.
Przez teren rezerwatu prowadzi Ścieżka przyrodnicza "Gołębia Góra"- jej długość wynosi 3 km i znajduje się na niej 7 przystanków. Pokonując trasę ścieżki możemy podziwiać fragment doliny Słupi, wciętej głęboko w wysoczyznę morenową, której krawędź opada w kierunku rzeki. Stoki porośnięte są lasami mieszanymi. Rozciągające się tu także mokradła są ważnym godowiskiem płazów, zwłaszcza żab. Można tu spotkać 9 gatunków płazów, czyli 50% żyjących w Polsce. Trzy z nich zaliczane są do rzadkich i nielicznych, są to - traszka grzebieniasta, grzebiuszka ziemna i ropucha paskówka. Z kolei w dorzeczu Słupi, gdzie występują korzystne do życia i rozwoju znalazły warunki, cenne gatunki: ryb, płazów, gadów, ptaków i ssaków. Ścieżka ta wiedzie także do starej siedziby Nadleśnictwa Gołębia Góra (stojący tam budynek został wzniesiony w latach 70-tych XIX w.), tu też możemy obejrzeć zabytkową pompę wodną.
Rezerwat Gołębia Góra, jak i Bytowskie Lasy administrowane są przez Nadleśnictwo Lasów Państwowych w Bytowie, którym kieruje Nadleśniczy inż. Wacław Turzyński/
Nadleśnictwo Lasów Państwowych w Bytowie
Obszar Nadleśnictwa Bytów obejmuje ok. 28 tys. ha w tym ok. 26 tys. ha powierzchni leśnej. Bory sosnowe zajmują ok. 80% powierzchni, a na żyźniejszych siedliskach występują lasy mieszane z bukiem i dębem. Nadleśnictwo w obecnym kształcie powstało w 1984r., w wyniku połączenia byłych Nadleśnictw: Bytów, Borzytuchom oraz Gołębia Góra. Na podstawie materiałów, jakie się zachowały (tj. poniemiecki map z 1766r., 1843r. i 1926r.) wiadomym jest, że ok. 25% obecnej powierzchni Nadleśnictwa to byłe lasy królewskie (państwowe), a ok. 50% to byłe lasy prywatne dużych i mniejszych własności ziemskich; ok. 20% to zalesienia porolne z przełomu wieków XIX i XX i lat 20-tych XX wieku, oraz ok. 5% to zalesienia powojenne.
Nadleśnictwo położone jest na południowo-wschodnim krańcu Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Szczecinku. Bezpośrednio graniczymy ono z RDLP Gdańsk (min. z NDL Lipusz) i Toruń (NDL Przymuszewo). Pomimo skrajnego położenia i częstych zmian granic (w latach 1973-1984), zawsze należało ono do dyrekcji szczecineckiej.
Na jego terenie są 26 leśnictwa oraz 1 gospodarstwo szkółkarskie.
Utworzono tu także cześć Parku Krajobrazowego - Dolina Słupi i sześć rezerwatów przyrody: Grodzisko Borzytuchom; Gołębia Góra; Gniazdo Orła Bielika; Jeziora Małe i Duże Sitno; Jezioro Cechińskie Małe; Jezioro Głęboczko. Są także trzy pomniki przyrody: - brzoza brodawkowata w leśnictwie Świerkówko; - dąb szypułkowy w leśnictwie Świerkówko; - głaz narzutowy w leśnictwie Zielony Dwór.
Również na terenie Nadleśnictwa występują liczne jeziora m.in. Jasień (pod ochroną są tam stanowiska lęgowe ptaków - orła bielika i bociana czarnego), Jeleń, Skotawsko oraz rzeki Kamienica, Słupia, Jutrzenka, Bytówka, Skotawa i Łupawa .
Lasy Nadleśnictwa są bogate w zwierzynę: jelenie, dziki, sarny, lisy i różnorodne ptactwo oraz zasiedlone tu bobry
Bytów
Gmina bytowska położona jest w zachodniej części województwa pomorskiego, na terenie powiatu bytowskiego. Jest gminą miejsko-wiejską w skład, której wchodzi miasto Bytów. Jej powierzchnia wynosi 19.744 ha w tym grunty rolne obejmują obszar 7.609 ha (38,5%) a lasy 7.612 ha (38,5%). Miasto Bytów zajmuje 872 ha (4%). W skład gminy wchodzi 15 sołectw i 33 miejscowości. Zamieszkuję ją 24.094 osób w tym w Bytowie 17.451 a w gminie 6. 643.
Bytów jest miastem powiatowym- siedzibą starostwa.
Powiat bytowski położony jest w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego, na malowniczych terenach Kaszub. W granicach powiatu znajduje się 10 gmin (Borzytuchom, Tuchomie, Kołczygłowy, Czarna Dąbrówka, Parchowo, Studzienice, Lipnica, Trzebielino oraz gminy miejsko – wiejskie Bytów i Miastko) o łącznej powierzchni 2193 km kwadratowych. Wśród 76,5 tys. mieszkańców powiatu są Polacy, Kaszubi, Niemcy i Ukraińcy. Każda z tych nacji tworzy kulturę tych ziem. Kultywowanie własnych tradycji sprawia, że Bytowszczyzna jest bardzo różnorodna kulturowo i posiada specyficzny charakter.
Na obszarze powiatu znajduje się Park Krajobrazowy - Dolina Słupi, który pokrywa swoją działalnością gminy: Bytów, Borzytuchom, Czarna Dąbrówka oraz Kołczygłowy. Zajmuje on tu ze strefą ochronną 12,2 tys. ha. Tj. ok. 16% powierzchni powiatu.
Miasto i gmina Bytów
W podziale fizyczno geograficznym gmina Bytów leży we wschodniej części Pojezierza Bytowskiego, pomiędzy dwiema rozległymi równinami - Równiną Polanowską od północy i Równiną Charzykowską od części południa Teren gminy jest usiany pagórkami moreny czołowej, bezodpływowymi zagłębieniami, przecięty doliną rzeki Bytowy, a od południowego zachodu wyniesiony w postaci Góry Siemierzyckiej (256,4m n.p.m) koło Rekowa. Jest to najwyżej wyniesiona nad poziomem morza część Pojezierza Zachodniopomorskiego. Na wzniesieniu tym w 2005r. ustawiono drewnianą wieżę widokową (wys. 16m). Z jej wysokości można zachwycać się wspaniałymi widokami tej części bytowskiej gminy, – jakimi są fragmenty Kaszubskich Gochów.
Podobna wieża widokowa znajduje się na niedalekiej Górze Lemana (teren gospodarstwa agroturystycznego Klemensa Lemana) w Piasznie gm. Tuchomie na Gochach.
Bytów jest malowniczo położony wśród morenowych wzgórz, lasów i jezior lobeliowych. Większość jezior na terenie gminy to zbiorniki, które powstały w wyniku wytopienia się brył pozostałego lądolodu. Największym i zarazem najgłębszym zbiornikiem jest Jezioro Jeleń o powierzchni 79 ha i głębokości max. 32,2 m.(jezioro leży w granicach miasta Bytowa).Kolejne jeziora to: Duża Boruja. Mądrzechowskie, Niezabyszewskie, Głęboczko, Pyszne i Wiejskie. Ze względu na przebiegającą przez gminę Bytów strefę wododziału, występuje tu również wiele bezodpływowych zagłębień, często głębokich i wypełnionych wodą lub torfem Najcenniejszymi elementami środowiska przyrodniczego gminy są oligotroficzne jeziora lobeliowe i torfowiska. Jednym z rejonów ich koncentracji są okolice Rekowa, gdzie jest pięć takich jezior Czarnik, Duża Boruja Mała Boruja, Płoczyca i Rekowskie.
Gmina bytowska niemal w całości leży na terenie Parku Krajobrazowego „Dolina Słupi", łącznie z jego otuliną. Na terenie Gminy znajdują się 4 rezerwaty przyrody:„Gołębia Góra”, „Bukowa Góra nad Pysznem" ( jest to - rezerwat leśny, o powierzchni 6,18 ha, położony
na południowy wschód od wsi Sierżno), Jezioro Głęboczko - jest to rezerwat wodno-florystyczny, o powierzchni 24,32 ha, utworzony w 1976 roku, znajduje się na południe od wsi Pomysk Wielki oraz „Las nad Jeziorem Mądrzechowskim" — stanowiący rezerwat leśny, o powierzchni 25,34 ha, który utworzony został w 1998 roku, położony on jest ok. 2,5 km na południe od Bytowa./…/
Atrakcje historyczne i turystyczne miasta i gminy Bytów
Są nimi przede wszystkim: zamek pokrzyżacki, kościół św. Jerzego, gotycka wieża kościoła p.w. św. Katarzyny, klasycystyczny budynek Poczty Konnej z przełomu XVIII i XIX wieku. Z tego samego okresu granitowy most kolejowy nad rzeką Borują a na nim herby Rzeszy, Prus, Pomorza, Bytowa i niemieckich kolei. A na terenie gminy: dworek Styp-Rekowskich w Płotowie, cmentarz leśników w rezerwacie Bukowa Góra nad j. Pyszno./…/
Z kart historii Bytowa
Rok 2006 był rokiem Jubileuszu 660-lecia Bytowa. To Święto Miasta było obchodzone w sposób szczególny. M.in. odbył się Wielki Turniej Rycerski „Gryfa Pomorskiego" a podczas świątecznych uroczystości zasłużonym Bytowianom, nadano tytuł - Honorowego Obywatelstwa Miasta Bytowa. Z kolei zasłużonym i przyjaciele Bytowa otrzymali medale 660-lecia. Kulminacją tych uroczystości była wielką inscenizację bitwy przy udziale całego rycerstwa, które z całego Pomorza, zjechało na tą okoliczność do Bytowa.
Początki bytowskiego grodu sięgają wczesnego średniowiecza. Jego założycielem był najprawdopodobniej człowiek o imieniu Byt, od którego miasto wzięło swoją nazwę. Najstarszy zapis nazwy miasta w formie "Butow" pochodzi z 1321 r. W tymże roku Bytów stał się prywatną własnością zachodniopomorskiego rodu von Behr. W jego rękach zamek, miasto i okoliczna ziemia pozostawały do 1329 r., kiedy odkupił je Zakon Krzyżacki.
Z 1335 r. pochodzi pierwsza informacja o parafii w Bytowie, którą można uważać za jedną z najstarszych na Pomorzu. /…/
Postacie (niektóre) historyczne związane z Ziemią Bytowską i Bytowem.
Jan Bauer - urodził się w 1904 roku na Warmii. Był nauczycielem. W 1928 roku przybył do Bytowa na polecenie Polskich Towarzystw Szkolnych w celu zorganizowania szkolnictwa polskiego na tym terenie. Za działalność na tej niwie został aresztowany w 1929 roku i po kilku dniach wypuszczony, stał się bohaterem tutejszych Polaków. Uwikłano go w proces rodziny Cysewskich i w 1931 roku został skazany na rok aresztu. Po odbyciu wyroku musiał opuścić ziemie nadgraniczne. Zamieszkał w Berlinie, w którym zaraz po wybuchu wojny został aresztowany i w 1940 roku został zamęczony przez hitlerowców w Moabicie.
Szymon Krofey był ewangelickim pastorem w II połowie XVI wieku (około 1570 roku) w Bytowie oraz nauczycielem w miejscowej szkole, a później rektorem szkoły. Jego ojciec - Wawrzyniec Krofey na początku XVII wieku był sołtysem w Dąbiu k/Bytowa. . Sołtysami byli również jego przodkowie. Z piastowaniem tej funkcji wiązało się posiadanie sporego gospodarstwa.
W 1586 roku Szymon Krofey, dzięki poparciu ówczesnych książąt zachodniopomorskich Barnima X i Jana Fryderyka, wydaje w Gdańsku "Duchowne piesnie D. Marcina Luthera y ynszich nabożnich mężów z niemieckiego w Slawięsky ięzyk wilozone ..." i prawdopodobnie w tym samym roku "Mały Katechizm". Obie pozycje w przekładzie na język słowiański (polski) dla kaszubskiej ludności wyznania ewangelickiego, zamieszkującej w tym czasie wschodnią część państwa Gryfitów (m.in. okolice Bytowa). Do pojawienia się "Duchowych pieśni..." pastorzy posługiwali się tzw. Biblią radziwiłłowską.
Szymon Krofey zmarł nie później niż w 1589 roku.
Do dziś nazwisko znanego Bytowiaka wymienia się przy okazji wykładów o historii kaszubskiego piśmiennictwa. W Bytowie pamięć o nim przetrwała w nazwach ulicy i placu. Pielęgnuje ją również miejscowy oddział Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, który ufundował poświęconą Szymonowi Krofeyowi tablicę. Umieszczona ona jest na cerkwi św. Jerzego, nazywanej dawniej "kościółkiem kaszubskim" z racji ewangelickich kaszubsko-polskich nabożeństw, które odbywały się tu do połowy XIX wieku.
Jan Styp-Rekowski - urodził się 01 lipca 1874 roku w Płotowie w rodzinie Jana Franciszka Styp-Rekowskiego. Ożenił się z Weroniką z domu Bruską z powiatu chojnickiego czyli, jak mówiono wówczas, "z Polski". Jeszcze jako kawaler brał udział w ruchu społeczno-politycznym i ekonomicznym. Piastował liczne funkcje publiczne m.in. przez długie lata był sołtysem, członkiem zarządów towarzystw - kościelnego, szkolnego i rolniczego. Był ławnikiem w sądzie w Bytowie, a przez jedną kadencję, z ramienia Polskiej Partii Ludowej radnym Sejmiku Powiatowego w Bytowie.
Przede wszystkim jednak potrafił ze swego domu uczynić prawdziwą twierdzę polskości, z dumą zarazem nosząc miano Kaszuby. W 1918 roku cała rodzina Styp-Rekowskich znalazła się w kręgu najgorętszych agitatorów powrotu Kaszub Zachodnich - człuchowskich, bytowskich i lęborskich - do Polski. Niestety, tak się nie stało. W 1929 roku Jan Styp-Rekowski wraz z innymi działaczami wywalczył prawo do otwarcia polskich szkół podstawowych we wsiach: Płotowo, Rabacino, Osława Dąbrowa i Ugoszcz.
We wrześniu 1939 roku został aresztowany i osadzony w obozie koncentracyjnym. Przeszedł przez Dachau, skąd został zwolniony w wyniku starań syna Marcelego. Zmarł w parę miesięcy po powrocie do domu, 12 czerwca 1942 roku.
Józef Styp-Rekowski - syn Jana Styp-Rekowskiego, urodził się w 1902 roku w Płotowie. Niestrudzony bojownik o polskość Ziemi Bytowskiej. Wyświęcony w Pelplinie na księdza. W 1926 roku w kościele św. Mikołaja w Niezabyszewie odprawił swoją mszę prymicyjną. Przed I wojną światową był działaczem i organizatorem życia Polaków w Niemczech. Od 1926 był członkiem Związku Polaków w Niemczech. W latach 1933-1939 kierował Związkiem Polskich Towarzystw Szkolnych w Niemczech. W czasie II wojny światowej był więziony w hitlerowskich obozach koncentracyjnych w Sachsenhausen-Oranienburg i Dachau. Po wojnie od 1951 roku był honorowym prezesem, a od 1964 prezesem Związku Polaków w Niemczech. Zmarł w 1969 roku, został pochowany w Zakrzewie.
W 1994 roku z inicjatywy bytowskiego oddziału Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego wmurowano w kościele w Niezabyszewie tablicę pamiątkową na jego cześć.
Bytowskie (miasta i gminy) kościoły i parafie
Parafia Świętej Katarzyny Aleksandryjskiej I Świętego Jana Chrzciciela
W jej skład wchodzi część miasta Bytowa, oraz miejscowości:Dąbki, Dąbrówka Bytowska, Chomice, Grzmiąca, Mądrzechowo, Nieczulice, Wiątkowo, Udorpie, Ząbinowice. W Dąbrówce Bytowskiej jest kościół filialny p.w. Świętego Wojciecha. Parafia liczy około 12 tys. wiernych.
Proboszczem jest ks. Roman Spichalski, dziekan Dekanatu Bytowskiego. Kapelan honorowy J. Św.; kanonik honorowy Kapituły Kolegiackiej Kamieńskiej.
Obecny eklektyczny kościół parafialny pod wezwaniem św. Katarzyny wybudowany został w latach 1847-54 na podobieństwo kościoła św. Mateusza w Berlinie. Był to wówczas kościół ewangelicki pw. Św. Elżbiety. Katolikom został przekazany po II wojnie światowej w1945 roku, gdy ich obok stojący kościół pw. Św. Katarzyny został spalony. Ponadto w związku z opuszczeniem miasta przez ludność niemiecką liczba ewangelików zmalała w mieście prawie, że do zera.
Parafia i kościół p.w. św. Mikołaja Biskupa w Niezabyszewie.
Obejmuje ona miejscowości: Płotowo Duże, Płotowo Małe, Rekowo, Sierżno, Dągowie . W Rekowie jest kościół filialny pw. Św. Antoniego. Liczba wiernych w parafii wynosi 1600. Proboszczem parafii jest - ks. Tadeusz Łukaszewicz.
Parafia Świętego Filipa Neri w Bytowie
Obejmuje ona miejscowości: część Bytowa, Dąbie, Gostkowo, Osiedle Rzepnica, Rzepnica. Liczba wiernych 7000
Proboszczem parafii jest ks. Krzysztof Szary Cor. Superior Kongregacji Oratorium św. Filipa Neri.
Kościół parafialny został wybudowany współcześnie, na przełomie lat 70/80 tych XX wieku.
Na terenie parafii jest kościół filialny p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gostkowie, Posługę kapłańską sprawuję w nim ks. Stanisław Roszak COr.
Gostkowo leży przy trasie do Lęborka, w odległości 7 km od Bytowa. i 3km przed mostem na Słupi w Gołębiej Górze. Nazwa wsi została utworzona od skrótu przezwiskowego Gostek. Dzięki odkryciom archeologicznym wiemy, że okolice wsi zamieszkane były już około 2700 lat temu. Odkryto tu 5 cmentarzysk kultury wschodnio- pomorskiej oraz cmentarzysko okresu późno lateńskiego i wczesnośredniowiecznego. Znaleziono tu kilkaset bogato wyposażonych grobów ciałopalnych (skrzynkowych) i szkieletowych.
Pierwsza wzmianka historyczna o Gostkowie pochodzi z 1412 roku, kiedy to Gostkowo jako wieś rycerska uzyskała od Krzyżaków lokacje na prawie niemieckim. W 1423 roku burmistrzem Bytowa był niejaki Bartek z Gostkowa. W 1438 roku założone zostały Wielkie i Małe Gostkowo. W 1607 roku książę Franz I ( Franciszek I Gryfita )oddał je w lenno rodzinom Vitzow (Zitzewitz), Puttkamer i Lubuhn. W 1658 roku mieszkały tu rodziny Pirchów, Puttkamerów, Vitzowów, Schuricków i Zirsonów, a także Jarcke i Palbitzke. Z rodziny Jarcke wywodzi się feldmarszałek Hans David Ludwig hrabia York von Wartenburg (1759 - 1830).
W XVIII wieku znajdowały się tu kuźnia, książęca gospoda i młyn wodny.
We wsi jest klasycystyczny dwór z początku XIX wieku. Jest nim murowany pałac z charakterystycznymi frontowymi podcieniami, stojący w otoczeniu parku o powierzchni 0,75 ha, w którym zachowały się okazy rzadkich drzew. Dwór był przez wieki siedzibą rodziny Pirchów o dziwacznym herbie i jeszcze dziwniejszym zawołaniu. Otóż dwupolowy herb składał się z wizerunku: nagiej, czerwonej dziewicy trzymającej lisa za ogon. Rycerskie zawołanie Pirchów brzmiało zaś: „Jo czarta, jakże te pchły gryzą".
W 1918 roku majątek przeszedł w ręce Puttkamerów, jednego wówczas z najważniejszych na Pomorzu rodów. Po II wojnie światowej pałac stał się własnością PGR- u.
W 1926 roku dobudowano część zachodnią budynku, a w latach 70-tych przebudowano wnętrze pałacu. Z jego dawnego wyposażenia i sprzętów znajduje się w Muzeum Zachodnio-Kaszubskim w Bytowie tylko XVIII-wieczna szafa gdańska. Ta dwudrzwiowa szafa wykonana została w 1773 roku w pracowni gdańszczanina Johanna Christiana Augerera, jest ona jednym z najcenniejszych zabytków kultury materialnej w bytowskim muzeum. Obecnie pałac przeszedł w ręce prywatne. Oprócz budynku głównego zachowała się z posiadłości Pirchów kuźnia o konstrukcji szkieletowej.
Gostkowo obejmuje częściowo teren rezerwatu leśno-krajobrazowego Gołębia Góra.
V Obelisk Papieski jest oddalony od Gostkowa 3 kilometry na północ, drogą Bytów – Lębork
Gmina Czarna Dąbrówka
Powierzchnia gminy wynosi: 298,3 km2 tj. 29830 ha w tym :grunty orne – 8754; (35%)
lasy – 16053 (55%); pastwiska i łąki – 1593;sady – 20;tereny inwestycyjne – 18 ha.
Gminę zamieszkuje 5715 osób, gęstość jej zaludnienia wynosi 19 osób na 1 km2
Gmina graniczy z gminami: Borzytuchom, Bytów, Cewice, Dębnica Kaszubska, Parchowo, Potęgowo, Sierakowice
W skład Gminy wchodzi 20 sołectw: Bochowo, Czarna Dąbrówka, Jasień, Jerzkowice, Kartkowo, Karwno, Kleszczyniec, Kłosy, Kotuszewo, Kozy, Nożynko, Nożyno, Mikorowo, Mydlita, Otnoga, Rokiciny, Rokitki, Rokity, Unichowo, Wargowo
Ponadto jest 31 miejscowości niesołeckich: Będzieszyn, Bochówko, Brzezinka, Ceromin (Sieromino),Dąbie, Dąbrowa Leśna, Dęby, Flisów, Gliśnica, Drążkowo, Jaszewo, Kostroga, Kozin, Lipieniec, Łupawsko, Nowe Karwno, Obrowo, Osowskie, Owsianka, Podkomorki, Podkomorzyce, Połupino, Przybin, Przylaski, Rokicki Dwór, Rudka , Skotawsko, Soszyce, Święchowo, Wargówko, Zawiaty
Wójtem Gminy jest - Wojciech Gralak
Przewodniczący Rady Gminy - Łucjan Klęczek
Gmina Czarna Dąbrówka położona jest w północnej części województwa pomorskiego w granicach powiatu bytowskiego Została ona utworzona w 1973r. w wyniku połączenia gromadzkich rad narodowych: Jasień, Rokity, Mikorowo, Nożyno. Gmina ma charakter typowo rolniczy. Obszar Gminy jest bardzo urozmaicony. Występują tu charakterystyczne wzgórza morenowe pokryte lasami, które zajmują powierzchnię 167,71 km˛, co stanowi 56% obszaru, a wody zajmują powierzchnię 12,99km˛, co stanowi 4,35% powierzchni gminy Mają na jej terenie swoje źródliska m. in. Skotawa Bukowina ,Słupia i Łupawa. Ponadto jest tu 26 jezior . Wśród nich wyróżnia się rynnowe jezioro Jasień o powierzchni 587 ha, składające się z dwóch akwenów, na których znajduje się 7 wysp. Jest to miejsce lęgowe kormoranów, orła bielika, czapli i łabędzi. Znajdują się tu także 3 jeziora lobeliowe :Pomysko, Oborowo Małe i Modre, dwa rezerwaty przyrodniczo-leśne i kilka pomników przyrody. Ponadto występują tu także liczne skłony i wzniesienia terenu, co dodatkowo czynią krajobraz gminy niezwykle różnorodny i urokliwy
Przez gminę prowadzą liczne szlaki turystyczne – piesze, rowerowe oraz kajakowy rzeką Łupawą aż do Smołdzina do Krainy Słowińców. Dla większości wytrawnych kajakarzy, do niezapomnianych przeżyć należeć będą również spływy przełomowymi odcinkami płynących tu rzek - Bukowiny i Skotawy.
Znaczną część gminy zajmuje obszar chroniony "Dolina Słupi”
Ciekawostki gminne
Atrakcyjne miejsca i ciekawe zabytki wiejskiej architektury są rozmieszczone równomiernie na całym terenie Gminy, a do najciekawszych należą:
- zabytkowe kościoły - pod wezwaniem Bożego Ciała z 1699 r. w Jasieniu, pod wezwaniem św. Kazimierza z 1815 r. w Mikorowie,
- unikalne w skali Pomorza wczesnośredniowieczne, rzędowe cmentarzysko szkieletowe odkryte w 1997 roku w Mikorowie,
- rynnowe jezioro Jasień, składające się z dwóch akwenów o powierzchni 587 ha z 7 wyspami - jest to miejsce lęgowe kormoranów, orła białego, czapli i łabędzi,
- wiejska galeria ,,HEPS’’ i małe muzeum regionalne państwa Haponiuk w Kleszczyńcu,
- ponad 500-letni dąb szypułkowy - pomnik przyrody w Mikorowie
- wodna elektrownia,
- ruiny mostu kolejowego
Osiągnięcia
Gmina może poszczycić się licznymi sukcesami
Za prowadzone inwestycje na rzecz ochrony środowiska w zakresie gospodarki wodno - ściekowej i gospodarki odpadami od roku 1999 została trzykrotnie nagrodzona przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska. W roku 2003uzyskała główne wyróżnienie w I Edycji Wielkiego Konkursu NFOŚiGW „Nasza Gmina w Europie" .
W 2006 roku Gmina uzyskała wyróżnienie w rankingu „GMINA-MANAGER 2006" na najlepiej zarządzaną gminę w woj. pomorskim w kategorii gmin wiejskich - znajdując się w grupie 10 wyróżnionych gmin województwa pomorskiego.
Gmina od jesieni 2000 roku współpracuje ze Stowarzyszeniem gmin z rejonu Pontgibaud we Francji. Rejon Pontgibaud położony jest w Masywie Centralnym w okręgu Parku Wulkanicznego, 20 km od Clemont-Ferrand i zamieszkuje go 6 tysięcy ludzi. Głównym zajęciem mieszkańców tego rejonu jest rolnictwo (hodowla krów i owiec).
Podpisane porozumienie otworzyło drogę do wspólnych inicjatyw samorządów, organizacji społecznych, szkół, stowarzyszeń i klubów sportowych, a tym samym dostęp do europejskich funduszy pomocowych.
Parafie, sołectwa i niektóre miejscowości wchodzące w ich skład
Czarna Dąbrówka - kościół i parafia pw. Św. Stanisława Kostki
W schematyzmie Diecezji Koszalińsko - Kołobrzeskiej z roku 1987 odnotowano, że parafia Kozin erygowano 1.X.1935 roku. Od tego momentu Czarna Dąbrówka, jako filia należała do parafii Kozin. 25.01.19678 r. przeniesiono siedzibę Parafii z Kozina do Czarnej Dąbrówki.
Początkowo parafia należała do Diecezji Gorzowskiej, potem do Koszalińsko - Kołobrzeskiej, a od 25.03.1992 r. należy do Diecezji Pelplińskiej.
Obecnie parafia liczy 1430 osób, należy do powiatu bytowskiego i do Dekanatu Łupawskiego .
Parafia obejmuje wsie: Czarną Dąbrówkę, Jerzkowice, Podkomorzyce i Karwno gdzie znajduje się kościół filialny pw. MB Nieustającej Pomocy. Liczba wiernych wynosi 1.490. Proboszczem jest - ks. Wojciech Szmeichel
Kościół p.w. św. Stanisława Kostki w Czarnej Dąbrówce wybudowany został w 1936 roku. Wzniesiono go w stylu neoromański, ma czteroboczną wieżą i iglicą.
Czarna Dąbrówka (kaszb. Czôrnô Dąbrówka) - jest siedzibą gminy Czarna Dąbrówka i sołectwa, w którego skład wchodzą również Podkomorzyce i Podkomórki oraz osada leśna Święchowo. Zamieszkuje ją 1112 osób.
Wieś położona jest na Wysoczyźnie Polanowskiej, w pobliżu rz. Łupawy, tuż obok granicy otuliny Parku Krajobrazowego „Dolina Słupi". W kierunku południowo-wschodnim znajduje się jezioro Jasień. Krzyżują się tu drogi: Bytów-Lębork oraz Sierakowice - Słupsk Przez Czarną Dąbrówkę przebiegała trasa linii kolejowej Lębork-Bytów-Miastko (obecnie nieistniejąca).
Jest to dawna siedziba szlachecką lokowana przez Krzyżaków w roku 1346, jako Damerkow. Do połowy XIX mieszkała tu drobna szlachta kaszubska, różniąca się jednak od większości panków – drobnej szlachty kaszubskiej , m.in. dlatego, że byli wyznania ewangelickiego. Kaszubi tego wyznania zamieszkiwali Czarną Dąbrówkę do 1860 roku, kiedy to nastąpiła całkowita germanizacja jej mieszkańców.
Wielokrotne pożogi pozbawiły ją zabytków architektonicznych i normalnej zabudowy. Dopiero wieś zaczęła się rozwijać w okresie międzywojennym. Należała ona w tamtym okresie, jak większość terenu obecnej gminy do Niemiec.
We wsi przy drodze do Bytowa stoi wybudowany na początku XX wieku , bezstylowy architektonicznie, pałac poniemiecki.
Karwno – to mała popegeerowska wieś położona na zachód od Czarnej Dąbrówki, na północnym stoku Doliny Łupawy. Jej nazwa była już wzmiankowana w 1371, roku jako Karwen. Wieś założona, jako dobro rycerskie w końcu XV wieku należała do rodziny Pirchów, później kupiła ją rodzina Goldbrechtów. Z kolei w 1784 roku majątek ten wraz z młynem na rzece Łupawa nabyli Wobeserowie. Od drugiej połowy XIX wieku do 1945 roku Karwno należało do gdańskiej rodziny Hennebergów. Od 1845 r. działała tu przez kilkadziesiąt lat huta szkła..
Największą atrakcją tego rejonu jest jezioro Karwno.
W niewielkiej odległości od jeziora w osadzie Fisów można skorzystać z nauki jazdy konnej oraz wypadów konnych w teren.
Rokity – parafia i kościół p.w. św. Andrzeja Boboli
Parafia m.in. obejmuje wsie: Jasień, Łupawsko, Mydlite, Otnogę i Soszyce nad rz. Słupią w gm. Parchowo, gdzie posadowiono Obelisk nr 4 Przystani Szlaku Papieskiego Słupią. Parafia liczy 2.168 wiernych. Proboszczem jest ks. kanonik Stanisław Jerzy Szarkowski dziekan Dekanatu Łupawskiego.
Kościół parafialny w Rokitach zbudowany został w 1907 roku. Jest w nim cenny świecznik z XIX wieku. Jak odnotowują dokumenty w 1871 roku w Rokitach należących wówczas do powiatu słupskiego mieszkało 74 katolików. W Jasieniu znajduje się kościół filialny pw. Bożego Ciała .
Rokity (kaszb. Wiôlgié Rokitki) – są zarówno wsią parafialną jak i sołecką Zamieszkuje w niej około 500 osób. Położone one są około 5 km na wschód od Jasienia, przy drodze z Sierakowie do Czarnej Dąbrówki.W czasach niemieckich wieś zwana była Wielkimi Rokitami, dla odróżnienia od położonych w pobliżu Rokitek i Rokicin. W XIV wieku miejscowość ta należała do rodziny Rokitków, później gospodarowali tu Pirchowie i Münchowowie. Po roku 1920 znaczna część gruntów znalazła się po polskiej stronie granicy, przebiegającej 2 km na wschód od Rokit. Do dziś stoi tam charakterystyczny polski budynek graniczny - murowany parterowy dworek z kolumnami przy frontowym wejściu. .
Jasień (kaszb. Jaséń) –jest wsią sołecką położoną nad wschodnim brzegiem jeziora o tej samej nazwie w otoczeniu lasów i wyniesień morenowych dochodzących do 165 m n.p.m. Przez Jasień przechodzą szlaki turystyczne: żółty - z Kozina nad jezioro Jeleń k/Bytowa i niebieski z Jasienia do Dębnicy Kaszubskiej
Pierwsze wzmianki o Jasieniu - dawniej Jessona, Gessyna, Jessina pojawiają się w 1335 r. Do 1381 r. była to własność opactwa oliwskiego, później wieś została wykupiona przez Krzyżaków. Jako pierwszy właściciel wzmiankowany jest Receolaud de Jassona. Od XV wieku do końca XVII miejscowość znajdowała się w rękach rodziny von Wussow. W roku 1699 Mikołaj Wawrzyniec von Wussow buduje tu kościół, który wzniesiony zostaje na terenie parku dworskiego. W 1764 r. majątek Jasienia wraz z ościennymi folwarkami sprzedany został Lorenzowi Heinrichowi von Puttkammerowi.
W 1810 został zburzony poprzedni, wybudowany tu w XVII wieku kościół, który odbudowano po wprowadzeniu reformacji. Ten przysadzisty drewniany kościółek jest charakterystyczny dla protestanckich świątyń Pomorza Zachodniego. Jest inny w swej formie od murowanych i jasnych kościołów północnych i środkowych Kaszub Posiada on barokowy wystrój wnętrza.
Zbudowany jest w stylu szachulcowym z muru pruskiego, ze sklepieniami z lunetami, a dach pokryty jest trzciną a wieża gontem. Kościół wyposażony jest w barokowe ołtarze – główny i boczny oraz także z tego okresu chrzcielnice. Najstarszy, bo z XVII wieku jest jego dzwon. Dzisiaj stanowi on cenny zabytek i stanowi największą atrakcję tego terenu.
Oprócz kościoła największym magnesem ściągającym do Jasienia jest Jezioro Jasień. Jest to jezioro rynnowe o powierzchni 587 ha z 7 wyspami. Składa się ono z dwóch akwenów: Północnego, wąskiego otoczonego zarośniętym lasem, morenowymi wysoczyznami, które są źródliskiem rzeki Łupawy i Południowego z czterema wyspami, będącego miejscem lęgowym wielu gatunków ptaków. Jezioro to stwarza możliwości uprawiania sportów wodnych oraz wędkowania.
Okoliczne lasy przez długie lata dostarczały zajęcia popielarzom, a w 1852 r. istniała tu huta szkła.
Tradycje folkloru kaszubskiego kultywuje działający od wielu już lat, kaszubski Zespół Pieśni i Tańca „Jasień" działający przy Wiejskim Domu Kultury prowadzony przez pp. Agnieszkę i Bronisława Stolców.
We wsi był do niedawna, barokowy dwór z XVIII w., przebudowany w XX w, który w 1994 r. całkowicie spłonął. Pozostał za to spichlerz szachulcowy z XIX w. oraz
park w stylu angielski.
Jasieński kościółek pod wezwaniem Bożego Ciała i wieś należą do parafii w Rokitach.
Wieś jest siedzibą sołectwa Jasień w którego skład wchodzą również miejscowości Łupawsko, Przylaski, Będzieszyn i Ceromin.
Łupawsko. Wieś usytuowana jest nad malowniczym jeziorem Jasień wśród lasów i wyniesień morenowych dochodzących do 140 m n.p.m. Leży ona na przeciwległym brzegu do wsi Jasień . Wieś za sprawą trzech dużych ośrodków wczasowych jest typową wsią letniskową ożywającą latem. Zimą mieszka tu jedynie pięćdziesięciu mieszkańców. Wieś ta niegdyś było osadą rybaków i pracowników leśnych. Powstała w XVII wieku. Na południowy zachód od Łupawska jezioro Jasień łączy się z Jeziorami Obrowskimi. W pobliżu Jeziora Małego Obrowskiego, na północ od szosy do Bytowa, u podstawy dawnego nasypu kolejowego znajduje się urzekające swym pięknem Jezioro Modre, o toni niezależnie od pory roku i dnia przypominającej kolor szmaragdów.
Otnoga (kaszb. Ňtnoga) – wieś leży na północno-wschodnim krańcu Parku Krajobrazowego Dolina Słupi, jest siedzibą sołectwa Otnoga, w którego skład wchodzą również Dąbie i Zawiaty leżące nad jeziorem Jasień. Do roku 1945 wieś znajdowała się w granicach III Rzeszy. Obowiązująca do 28 grudnia 1937 roku oficjalna nazwa miejscowości Wottnogge została przez nazistowskich propagandystów niemieckich zweryfikowana w ramach szerokiej akcji odkaszubiania i odpolszczania niemieckiego lebensraumu, jako zbyt kaszubska lub nawet polska i w 29 grudnia 1937 r. przemianowana na nowo wymyśloną i bardziej niemiecką nazwę - Mühlental.
Mydlita (kaszb. Bůkolt) – jest wsią sołecką , położona jest na pograniczu Pojezierzy Kaszubskiego i Bytowskiego, mieszka w niej 162 osób.
Nożyno – kościół i parafia p.w. Św. Antoniego Padewskiego. Parafia m.in. obejmuje wsie: Nożyno, Kartkowo, Kleszczyniec i Unichowo w obrębie którego jest teren rezerwatu Gołębiej Góry w tej jego części, gdzie nad rz. Słupią postawiony jest Obelisk Kajakowego Szlaku Papieskiego nr 5 .Liczba wiernych 1.100. Proboszczem jest – ks. Sylwester Bąk, wicedziekan Dekanatu Łupawskiego.
Nożyno (kaszb. Nożëno) – wieś położona jest nad rz. Skotawą. Mieszka w niej 312 osób. Najstarsza wzmianka o parafii Gross Nossin – wówczas w Diecezji Kamieńskiej w formie Nusyn– pochodzi 1315 roku. Kościół był znany z 1539 r. choć przypuszcza, ze był tu już wcześniej. W 1638 roku świątynia w Nożynie uległa spaleniu. W XVII – XVIII panował tu jak w całym Dystrykcie kaszubskim – protestantyzm. Na początku XVIII wieku Nożyno wchodziło w skład tzw. okręgu wendyjskiego, gdzie nabożeństwa kaszubskie i polskie odbywały się w każdą niedzielę. Jak odnotował prof. Kazimierz Ślaski w opracowaniu „Przemiany narodowościowe na Pomorzu Zachodnim” w Nożynie, nabożeństwa w mowie kaszubskiej zaprzestano w 1790 roku. Na wschód od wsi położone są dwa piękne jeziora Skotawskie połączone nitką Skotawy.
Przed i po wojnie Nożyno było wsią gromadzką obecnie jest wsią sołecką. Miejscowe Publiczne Gimnazjum jedyne w gminie, od maja 2006 roku nosi imię Jana Pawła II
Unichowo (kaszb. Wůnszéwé) (niem. Wundichow) – położona jest na północno-wschodnim obrzeżu Parku Krajobrazowego Dolina Słupi przy skrzyżowaniu dróg Bytów – Słupsk i Bów – L. Ieszka w iej 322 osób. Od Nożyna oddalone jest 6 km . Nie tu zabytków, gdyż osada rozwinęła się na przełomie XIX i XX wieku, po wybudowaniu w/w bitych dróg. Spośród niewielkich chłopskich domów ze względu na ciekawie ukształtowany kształt dachu na podobieństwo odwróconej łodzi zwracają uwagę trzy domostwa przy wyjeździe ze wsi w kierunku Czarnej Dąbrówki.
Na południowy wschód od wsi, w pobliżu głębokiej doliny Słupi zlokalizowane są aż trzy rezerwaty florystyczne mianowicie: „Sitno Duże i Małe" oraz „Gołębia Góra". Rezerwat „Sitno Duże i Małe" obejmuje zarastające, śródleśne jeziorka o interesującej florze, otoczone 100-letnim sosnowym lasem.
Kleszczyniec Wieś leży 3 km na południe od Czarnej Dąbrówki, przy drodze do Czarnej Dąbrówki do Bytowa. Znajduje się tu nietypowa wiejska galeria HEPS. Powstała ona w roku 1991 w zabudowaniach państwa Biernatów. Przez cały rok obejrzeć można tu obrazy ich zięcia. Jerzego Haponiuka z Rumi, zbiory staroci z okolicznych wsi oraz obrazy i zdjęcia wykonane przez wnuka i wnuczkę p. Biernatów.
Mikorowo – kościół i parafia p.w. Świętego Kazimierza z 1815 roku. Obejmuje m.in. wsie i sołectwa : Mikorowo, Kozy, Kozin. Liczba wiernych - 781 .Proboszczem jest - ks. Bolesław Konewka.
Pierwszy kościół był tu już w XV wieku W XVII – XVIII wieku parafia wchodziła w skład Dystryktu kaszubskiego panował tu protestantyzm. Kazania w języku kaszubsko – polskim były tu głoszone do 1795 roku. Obecny kościół jest z XIX wieku, j(1815) jest on typu ryglowego W świątyni zachował się ołtarz z tego okresu. W Kozinie jest kościoł filialny z 1746 r. p.w. Narodzenia NMP .
Mikorowo (kaszb. Mikrowň) – jest atrakcyjnie położona wsią nad jeziorem Mikorowo i w pobliżu położonego dalej na południu jeziora Kozińskiego. Wieś nazywano w 1301 r. – Micorowe, 1330 r. – Micorow oraz Michrowo , Michorowo . Prawdopodobnie nazwa jej pochodzi od Michora lub Mikora, jej była niemiecka nazwa to - Microw .
Wieś wzmiankowana była już w 1301 r. Była wtedy w posiadaniu właścicieli ze Sławna. Kolejny dokument również z 1301r mówi o tym, że należało ono do rodziny von Schwave .W roku 1330 wzmiankowany jest niejaki Wojsław z Mikorowa . Kim był i co robił - nie wiadomo. W roku 1480 osiedliła się tu rodzina Grumbkowów . Prawdopodobnie to oni ufundowali kościół w Mikorowie .Wiadomo bowiem, że pierwszy kościół istniał tu już w roku 1491 i był on właśnie pod patronatem Piotra von Grumbkow . Historia wspomina o dwóch proboszczach z tego okresu byli to: Mateusz Eustachius i Jan Polak W 1504 r. wieś była w posiadaniu słowiańskiego lecz zgermanizowanego rodu Zitzewitz . Od 1527 r. Mikorowo stanowiło własność lenną rodziny von Puttkammer . W roku 1732 wieś nabył Christian Erns von Munchow , potomek radcy książąt pomorskich - Petera von Munchow . Wszyscy jego synowie otrzymali tytuł hrabiowski. W tym to okresie powstał we wsi piękny pałac . W 1784 roku we wsi był folwark , karczma i kuźnia ( obecnie mieści się ona przy plebani ) . Po śmiercią Wilhelma Karla von Munchow ostatniego z tej rodziny, majątek mikorowski kupił Franz von Mitzlaff . Ostatnią panią na tych dobrach była Ellen von Mitzlaff z domu Heymann . Jednocześnie Mikorowo było miejscem oporu przeciw germanizacyjnej polityce pruskiej administracji kościelnej w XVIII wieku . Ostatnie kazanie po kaszubsku wygłoszono tu w 1795 r. W latach 1778 -1779 miały tu miejsce rozruchy związane z obsadzeniem w tutejszym kościele niemiecko - języcznego pastora. Sprzeciw społeczny w tym względzie odbił się głośnym echem. Wieś zamieszkana była wówczas przez liczną lecz i biedną szlachtę kaszubską . Jedyny duży majątek należał do rodziny Massowów.
Konsekwentna polityka właściciela tego majątku przeciw drobnej szlachcie kaszubskiej , poparta przez ówczesne władze ze Słupska doprowadziły do wyparcia stąd języka kaszubskiego w połowie XIX wieku. Nastąpiła całkowita germanizacja wsi. W początkowym okresie wieś zamieszkiwana była przez uwłaszczonych chłopów . W 1939 roku w Mikorowie było 51 gospodarstw . Do sierpnia 1945 r. we wsi nie było jeszcze osadników polskich. Zaczęli napływać dopiero z początkiem 1946 r. Nowi osadnicy to ludność pochodząca z polskich województw centralnych i południowych oraz repatrianci zza Bugu. W listopadzie 1945 r. powołana została Gminna Rada Narodowa w Mikorowie. W 1946 r. powstała w tu szkoła podstawowa . W 1954 r. w wyniku reform podziału administracyjnego kraju Mikorowo stało się gromadą . Od 1 stycznia 1973 r. wieś należy do gminy Czarna Dąbrówka .
Poza zabytkowym kościółkiem jest tu także unikatowe w skali Pomorza wczesnośredniowieczne rzędowe cmentarzysko szkieletowe oraz ponad 500 letni dąb, który jest pomnikiem przyrody.
Kozy (kaszb. Kozë) –wieś jest siedzibą sołectwa Kozy w którego skład wchodzi również miejscowość Kozin. Na zachód od miejscowości znajdują się jeziora Mikorowo i Kozie. W Kozach znajduje się piękny pałac po dawnych właścicielach majątku Kose oraz Klatt, a naprzeciwko pałacu, po drugiej stronie ulicy nekropolia z grobami rodziny von Klatt. Przed wojną, niedaleko wsi istniała cegielnia i wiele mniejszych folwarków. Poza pałacem we wsi znajduje się piękne, lecz trudne do odwiedzenia ze względu na brak porządnej drogi jezioro Kozy. Pierwsza, jak w przypadku Mikorowa, wzmianka o wsi pochodzi z roku 1301. Wówczas właścicielem jej był Mateusz ze Sławna. Później majątek znajdował się w rękach Pirchów, Münchowów i Somnitzów. W roku 1717 wieś zamieszkiwało także dziewięć rodzin gburskich i piętnaście rodzin parobków. W 1781 roku wieś przeszła w ręce Massowów.
Kozin W roku 1781 ówczesny folwark Kozin, zwany Kozińskim Młynem przeszedł podobnie jak Kozy i Mikorowo w ręce von Massowów. Powstała tu mała huta szkła oraz tartak. Dla robotników w nim zatrudnionych wybudowano małe osiedle. Wówczas też wzmiankowane jest w Kozach i Kozinie istnienie karczmy oraz szachulcowego zboru wystawionego jeszcze w 1746 roku staraniem Münchowów. Pod koniec XIX wieku w Kozach i Kozinie mieszkali głównie zniemczeni Kaszubi. Zapotrzebowanie na tanich pracowników rolnych doprowadził do powstania tu sporej kolonii Kaszubów przybyłych z okolic Kartuz. Po wytyczeniu nowych granic i odrodzenia się państwa polskiego w roku 1920 najbliższym dla mieszkających tu katolików był kościół katolicki w Lęborku. Szczególnie nieprzychylną postawę względem Kaszubów przejawiał ówczesny zarządca Kóz i Kozina, radca handlowy Schlieker. Dopiero w roku 1931 udało się miejscowym katolikom wybudować kościół filialny. Ze wzglądu na postawę właściciela stanął on na śródleśnym wzgórzu, ponad 3 km od wsi. Stojący tu pałac z wieżą pochodzi z drugiej połowy XIX wieku. Przed wojną w Kozach działał zajazd, a Jezioro Kozińskie stanowiło miejsce niedzielnego wypoczynku.
W Kozinie jest szkółka unikalnych drzewek , a nieopodal wsi ruiny wiaduktu kolejowego.
Publiczne Gimnazjum imię Jana Pawła II w Nożynie Gm. Czarna Dąbrówka
" Musicie od siebie wymagać, nawet gdyby inni od was nie wymagali" - Jan Paweł II
Te słowa Wielkiego Polaka, papieża na co dzień, jako motto, towarzyszą uczniom Nożyńskiego Gimnazjum. O Papieżu i jego naukach przypomina uczniom także hymn szkoły napisany ( także z jego muzyką) przez ks. Hieronima Chamskiego.
Muzyka i słowa ks. Hieronim Chamski
Patronie nasz
Nie mamy lękać się w życiu niczego,
Kiedy otwarte są drzwi Chrystusowi.
"Bóg i Ojczyzna"- hasłem każdego,
Kto krzyżem pierś swą odważnie zdobi.
Refren:
Patronie nasz, my Twoim śladem
chcemy się piąć, aż po zwycięstwo.
Tyś dla nas jest żywym przykładem,
ślij z nieba nam błogosławieństwo.
Niech zstąpi Duch Twój"- zawołałeś z nami,
Więc niech się spełni nam prorocza mowa.
Idziemy razem życia drogami,
Bo pamiętamy te wielkie słowa.
Refren:
Podmuchem wiatru już zamknięta księga...
Zaszkliły światu się wzruszeniem oczy,
Choć pękła życia Twojego wstęga,
To jednak duch Twój dziś z nami kroczy.
Refren:
Z kroniki Szkoły:
*
7 kwietnia 2005r. odbył się w naszej szkole uroczysty apel ku czci zmarłego przed pięcioma dniami Ojca Świętego.
Wtedy też narodził się pomysł, aby patronem Gimnazjum w Nożynie został jeden z największych autorytetów wszech czasów, nasz wielki rodak, Papież Jan Paweł II.
*
16.01.2006r. miał miejsce poranek, poświęcony Ojcu Świętemu Janowi Pawłowi II, przygotowany przez p. Mirosławę Puttkammer, p. Hannę Zwolską, p. Ilonę Szyca oraz p. Macieja Horbacza.
W tym dniu pani dyrektor Halina Hinc złożyła na ręce Wójta Gminy Czarna Dąbrówka p. Wojciecha Gralaka oficjalny wniosek o nadanie szkole imienia Jana Pawła II. Zaproszeni goście mieli okazję obejrzeć nowo otwartą izbę pamięci. Po uroczystości odbyło się pierwsze spotkanie Komitetu do Spraw Nadania Imienia Gimnazjum w Nożynie. /-/
(październik 2006 r.)
![Zbigniew Talewski [Borowy Młyn]](/foto/autorzy/1.jpg)