Kościół katolicki w Tuchomiu.
Z przeszłości Ziemi Bytowskiej
Parafia z kościołem Św. Mikołaja w Niezabyszewie jest bardzo stara, lecz nie zachowały się dokumenty jej fundacji, uległy one bowiem zniszczeniu w wyniku pożaru plebani w 1755 roku. Według zachowanego zapisu już w 1393 roku parafia niezabyszewska została dotowana przez Zakon Krzyżacki 4 łanami ziemi.
W 1683 roku doszło do połączenia parafii w Bytowie z parafią w Niezabyszewie – stan ten utrzymywał się aż do 1864 roku kiedy to Bytów miał ponownie własnego proboszcza.
Do dawnych filii parafii w Niezabyszewie należał kościół Św. Wojciecha w Dąbrówce Bytowskiej. Stan ten trwał do 1849 roku kiedy to rozebrano ten kościół.
Do parafii należał też kościół w Tuchomiu . Z źródeł historycznych wynika, że ziemia tuchomska do 1383 roku była w posiadaniu rodu pomorskiego Święców i wtedy była tam samodzielna parafia, która obejmowała całą zachodnia część powiatu bytowskiego.
Do parafii w Tuchomiu należał wówczas również kościół w Borzytuchomiu, zanim został filią parafii w Ugoszczy.
Reformacja dotarła do Tuchomia w XVI wieku. Powrót do wiary katolickiej nastąpił w 1642 roku. W późniejszym okresie parafia tuchomska należała m.in. do parafii w Borzyszkowach, potem chwilowo do Niezabyszewa, aż arcybiskup Szembek z Gniezna / poprzednio biskup kujawski/ w 1728 roku przekazał kościół w Tuchomiu parafii niezabyszewskiej. Ten stan trwał do 1931 roku, kiedy to w Tuchomiu ustanowiono proboszcza. Został nim administrator, ks. Bistram. Powołana wówczas parafia liczyła około 1000 dusz wśród zamieszkujących tam w tym czasie około 4000 tysięcy Niemców. Do utworzonej wtedy parafii, należały wioski: Tuchomie, Tuchomko, Piaszno, Ciemno, Trzebiatkowa, Masłowice, Masłowiczki, Nowe Huty, Modrzejewo i Tągowie
Stary drewniany kościół w Tuchomiu z 1704 roku. został zniszczony przez pożar, który wybuchł w 1899 roku. Obecny kościół w Tuchomiu zbudowany został w 1904 roku. Ostatnim proboszczem tuchomskim przed 1945 roku był ks. dr Jan Hinc urodzony 22 grudnia 1905 roku w Studzienicach z ojca Ignacego i matki Anny z domu von Cyrson. Pełnił on poprzednio posługę kapłańska m.in. w Sypniewie i Złotowie a proboszczem w Tuchomiu został 1 kwietnia 1942 roku. Po 40 latach pracy duszpasterskiej na własną prośbę - 5 sierpnia 1976 roku przeszedł na emeryturę i przeniósł się do rodzinnych Studzienic gdzie zmarł 31 maja 1992 roku i tam jest pochowany.
Z parafii niezabyszewskiej przetrwała wiadomość o proboszczu o nazwisku Weichman, który tam sprawował kapłaństwo w 1452 roku
Od reformacji do 1637 roku kościół w Niezabyszewie wraz z cmentarzem należał do gminy ewangelickiej. W opisie wizytacyjnym tego kościoła z 1686 roku znajdujemy zapis, że wszyscy mieszkańcy Niezabyszewa byli wyznania ewangelickiego. W tym czasie stał tam jeszcze drewniany kościół ryglowy. Dopiero w latach 1801-1802 nastąpiła jego przebudowa i w tej przebudowanej formie przetrwał on do lat pięćdziesiątych 1800 – roku. W latach 1855-1857 w Niezabyszewie wybudowano nowy obiekt sakralny. Jego budowniczym był mistrz Fiebelkorn z Bytowa, który wykonał jego bryłę z kamienia polnego. W1933 roku kościół ten został rozbudowany. Ostatnim proboszczem parafii w Niezabyszewie do 1945 roku był ks. Szynkowski, który 10 marca 1945 roku w Lęborku, został zamordowany przez Rosjan.
W skład parafii w Niezabyszewie przed II wojna światową w 1930 roku wchodziły następujące wsie: Nieszabyszewo /423 dusze /, Dąbrówka Bytowska /90 dusz /, Płotowo Wielkie / 121 dusz/ Płotowo Małe / 166 dusz /, Rekowo / 500 dusz /, Sierżno / 80 dusz /, Chotkowo / 50 dusz /, Tuchomie /123 dusz /, Masłowice / 30 dusz /, Masłowiczki / 53 dusz , Modrzejeew / 19 dusz /, Nowe Huty / o dusz / Piaszno / 295 dusz /, Tągowie / 4 dusze /, Trzebiatkowo / 280 dusz /, Tuchomko / 79 dusz /, Ciemno / 101 dusz /.
Cały ówczesny powiat bytowski w 1930 roku liczył około 25 000 mieszkańców, w tym katolików było około 6 000. Jurysdykcję nadal sprawowały diecezje chełmińska i wrocławska. Od 1923 roku do 1945, Ziemia Bytowska należała do Administracji Apostolskiej w Pile.
• Dr Urszula Mączka jest znanym na Ziemi Bytowskiej historykiem –regionalistą, a także działaczem społecznym. Jej rodzinne korzenie głęboko osadzone są w tej Ziemi. Jako działaczkę organizacji młodzieżowych i oświatowych interesowały ją szczególnie dzieje V Dzielnicy Związku Polaków w Niemczech, stąd współpracowała m.in. z polskimi działaczami tego Związku z Płotowa, Rekowa, Ugoszczy i Bytowa. Była uczestniczką zlotu z okazji 50 lecia Rodła jaki odbył się w Warszawie w 1984 roku. Pomagała „skompletować” mi osobowy skład „Bytowiaków” na ten wyjazd. W grupie tej m.in. znaleźli się śp. państwo Mrozek – Gliszczyńscy z Płotowa, panie: Borzyszkowska i Perszewska również z Płotowa, pani Wróbel z Ugoszczy, pan Paweł Wojak z Bytowa , Wika- Czarnowski ze Studzienic a także Stanisław Szroeder z Kłączna i jego bracia Jan i Franciszek.
Przez wiele lat Urszula Mączka współpracowała z regionalną prasą, szczególnie ze słupskimi „Zbliżeniami” i „Gryfem”, publikując w nich wiele artykułów dot. Bytowszczyzny. W 1996 roku na 650 lecie Bytowa, ukazała się jej książka pt. „Przeszłość Ziemi Bytowskiej przemawia...” . Wydawnictwo to jest próbą syntetycznego ujęcia dziejów ziemi bytowskiej na tle historii Pomorza. Jako filolog germanista, doskonale znający język niemiecki zajmuje się także przekładaniem na język polski historycznych opracowań i niemieckich dokumentów. Jest równocześnie, zaprzysiężonym tłumaczem tego języka.
/ tz /
