Miesąc STECZNIK
zwony też:
STECZEŃ, STICZEŃ, ZETIŃC, ZETNIK, LEDZEŃ, LODOWNIK, TICZEŃ
1. I. NOWI ROK
Na Nowi Rok
Dnia przebiwo na kurzi krok;
Na Trze Króle –
Dredżie tele.
/ O trze cole /
Na Nowi Rok pogoda –
W polu uroda.
Nowi Rok pogódny –
Zbiór bądze dorôny.
Jak w Nowi Rok słuńce swiecy –
Puste stodołe i sece.
Nowi Rok nasttowo
Kożdemu ochote dodowo.
Chto w Nowi Rok reno wstanie,
Ob. cali rok nieskori na weleganie.
Jak w Nowi Rok piękno / pogódno /
Młodi ledze bądą umierele,
Jak komudno –
To stari.
2. I. SWIĘTI MAKARI
Jak Makari pogódny –
Wrzeseń bądze chlodny.
3. I. SWIĘTO GENOWEFA
Od Genowefe
Lestopadnik swój poczatk bierze.
/ Tj. jaczi mdze dźeń 3. I. Taczi mdze lestopadnik /
4. I. WILEJO OBJAWIENIO PAŃSCZIEGO ji TRZECH KRÓLÓW
Jak we Wileją Objawienio –
Tak sę gredzeń odmieni.
5. I. TRZECH KRÓLÓW / Mędrzców /
Na Trzech Króli
Noc sę tuli.
/ Noc je ju krotszo, dzeń dłegszi /
Na widzenie Trzech Króli,
Kozdi w kożech sę tuli;
Ale jak Trze Króle cepłem obdarzą,
Gburze o wczasnym zymku marzą.
/zymk – wiosna /
Sec ostaną po dąbrowie
Rozpinają Trzej Królowie.
/ Kole Trzech Królów kuńczełe sę królewsczie łowe,
jachte, rozpoczętę we wileją św. Michała /
W Trze Króle miedwiedz
Muszi na dredżi bok lec / legnąc /.
Przejachele Trzej Królowie we szterzech.
/ Szpos-żart- kolędników polegał na tym że bele „Trzej Królowie”
i kuczer-woźnica ,który ich przywiózł /
Na żedowsczie Trze Króle.
/ Tj. nigde nie oddom /
13. I. BŁOGOSŁAWIONO WERONIKA
Swięto Weronika
Słunko pomiko.
/ Tj. posuwo coroz weszi; dzeń sę robi dłegszi /
16. I. SWIĘTI MARCEL
Jak pogoda w swiętego Marcela –
Pogodno bądze Wiolgo Niedzela / Wiolganoc /
18. I. SWIĘTO PRISKA
Na swięto Presczi
Lód przebiją pleszczi.
/ Pleszczi – ptoche – są jednyma z nopierwszech
zwiastunów zymku /.
19. I. SWIĘTI HENRIK
Od Henrika
Noc umiko
A Noswiętszo Rodzezna
Sporo dnia przedo.
20. I. SWIĘTI FABIJAN I SEBASTIJAN
Fabijana i Sebastijan pierwsze drzewa budzą,
Ale redzy często łudzą.
21. I. SWIĘTO AGNESKA
Jak swięto Agneska
Wegornio snieg z mieszka –
To go nie zatrzimo
Ani do Franeszka.
Jak Agneska łaskawo –
Wnetk w polu zobawa / tj. robota /.
22. I. SWIĘTI WINCENTI
Jak na świętego Wicka i Nawrócenie Pawła
pogoda swiecy
Dobre lato i jeseń lecy.
24. I. SWIĘTI TIMOTEUSZ
Na swięti Timeusz
Kup so czopkę, nie kapelusz !
25. I. NAWROCENIE SWIĘTEGO PAWŁA
Nawrócenie Pawła –
Połowa zeme przepadła.
Swięti Paweł opiseje:
Chto dojodo,
Niech też pomeje.
/ Ostatny omeje statczi – naczynia. Tu parafraza słów sw. Pawła:
„Chto nie chce robić, niech też nie je” /
W swietego Pawła
Jagnięta sę rodzą.
28. I. SWIĘTI PIOTER NOLASCO
Na swiętego Piotra Nolasczi
Nie bierz na drogę z kornusem flaszczi !.
28. I. BŁOGOSŁAWIONY KAROL WIOLDŻI
Na swietego Karola
Wezdrzi spod sniegu rola.
Urodzaje do rola
Jak deszcz leje Karola.
29. I. SWIĘTI FRĘCYSZK SALEZY
Na swiętego Franeszka
Czasem przelecy pleszka.
Miesąc GROMICZNIK
zwony też:
LUTI, SECZEŃ, WIETRZNIK, KORTOWNIK
1. II. SWIETI JIGNACY
Niech le przindze Jignacy
On zemię podskacy.
2. II. MATKA BOSKO GROMICZNO
Jak na Gromiczną zelega –
Miedwiedż budę poprowio,
A cziej mróz –
Budę rozwolo.
/ Cziej 2.II. zema nie popuscy, bądze wczasny zymk.
A cziej be mróz w nen dzen zelżoł, tej do zymku – wiosny - jesz je dalek
I miedwiedz budę poprowio /
Jak Gromice mają zelne kwiotczi –
Kwietniową Niedzelę sniegową mają dzotczi.
/ Niedzela – Palmowo /
Jak w Gromiczno tajo –
Co dredzi dzeń pod gęsą czeste jaje.
/ Czeste jaja – jaja z jaczich sę nie mdą ległe gąsęta /
Jak Gromiczno Panna bez drądżi zaswiecy –
Lepi niech wilk do owczarni wlecy
/ „...Panna bez drądżi zaswiecy” – cziej w stodole sę robi pusto /
Szeper woli uzdrzec w owczarni wilka
Jak w Gromiczną jasne słuńce choc bez chwilkę.
/ Słuńce w nen dźeń wróżi lechi obrodzoj sana, bo rok mdze zemny
i mokri. Owce mdą chorzałe i zdechałe. Na mokrech łąkach rosce „filż” – roscena z żołtima kwiotkama trecezna dlo owc /
Robok na Gromiczną
Na dredżi bok sę przewroco.
/ Tzn. że połowa zeme minęła /
Na Gromiczną wilk
Nikomu nie zrobi nick.
/ Bo to je dzeń Matczi Bosczi ?
Jak gęs w gromiczną nie dostonie wodę –
Tej owca na Stremianną trowę,
/ Zopowiedź dłudżi zeme /
Gromica odgonio:
Diobła, grzemot i odżin.
3. II. SWIĘTI BLAŻEJ
Deszcz na świętego Błażeja –
Słabo zymku nodzeja.
Jak snieg w swiętego Błażeja
Pogodno Wiolgo Niedzela / Wiolganoc /
4. II. ŚWIĘTO WERONIKA
Jak Weronka chustkę zdrzucy –
Zymk od nas sę odwrócy.
5. II. SWIĘTO AGATA
Chleb swięti Agate
Od ognia strzeże chate.
/ W dzeń sw. Agate swięcony biwo chleb, sól, czasę woda, jaczie mają chronić od ognia. Je to na pamiątkę webuchu wulkanu, od jacziego sw. Agata ochroniła Kataniją /.
6. II. SWIĘTO DOROTA
Po swięti Doroce –
Weschną pieleche na płoce,
A jak nie schnie –
To mróz człowieka do checze wepchnie.
10. II. SWIĘTO SCHOLASTIKA
Scholastika –
Mróz utiko,
A nigle Walk zaswiecy,
Mróz kark skrący.
/ Mróz utiko – wpicho, sztopie midze skałe budinku. Mróz je coraz ostrzeszi /
14. II. SWIĘTI WALĘTI
Swieti Walęti
Biwo nieudżięti.
/ W nen dzeń biwo mróz /
Swięti Walk
Pod lód dodowo balk
/ Mróz nie popuszczo /
Swieti Walk
Nie kładze pod lód balk.
/ Lód ju krechnieje. Niebezpieczno je jic przez
zamiarzłe jezoro /
19. II. SWIĘTI KONRAD
Lepszo na Konrada
Głodnech wilków gromada
Niż chłop na koszele.
22.II. KATEDRE SWIĘTEGO PIOTRA
Swięti Pioter jak sę rozgrzeje –
Tej zymk tak chutko nie przespieje.
/ Przespieje – przebądze, przińdze /
Jak pogoda w noce swiętego Piotra i Maceja –
Taczich szterdzesce dni i nocy nodzeja
23. 24. II. SWIĘTI MACEJ
Jak przed Macejem połomie lode –
Po Maceju pod lodem szekoj wode.
Swięti Macej
Kapustę w pudle zasej.
/ Pudło – skrzinka na rozsadę. Wzewanie sw. Maceja dlo
obrodzaju kapuste /
Jak Macej lodu nie roztopi –
Jesz długo w ręcę bądą chuchele chłopi.
Na swięti Macej
Skowronku zaspiewoj.
Skowronk pierwszi roz zaspiewo na Maceja
A tej znowu jidze spac
Żebe wstac
I na Kadzmierza zaspiewac.
Skoro po Maceju
Drzewa sę ogrzeją –
Biej do sadu,
Oczeszcze go z owadu.
/ Owód – więrę „wilczi” , tj. wietwie co zagęszcziwają
korunę drzewieca /
Po Maceju aposztole
Widno w polu i w stodole.
/ Kaszebiznę weryfikował Eugeniusz Gołąbk /
