Kościół w Brusach - stolicy Kreban.
„Weny, Krēbanē jadą”. Tak przezewelē waju zôzdrosne Gôchē, ciede we pēszni jechalista w spasłe konie na daleci jarmark do Bētowa, abē wēstrojeni z bruszczonkami na gôscie wesele. Bo to nirôz bywało, że Krēban z Gôszką sę spôrowalē, abo na odlew. Tak Wnuk z Gryzēbąka 4 mile dotąd i nazôd na szkapie wierzchowôł w rejbē gdzes tam za Borzēszcie, a chocy Gôchē mu różne brzedcie przezprowē robilē, djade swego dokôzôł i nôcowięcy brutkę z całych Gôchów do wôłtôrza w Brusach przēprowadzēł. A Szczepańsci nôcowięcy gbur z całych Gôchów, kawaler jak swieca i strzelec z bēstrym ociem jak jastrząb i chwatci jak sôryn, że sunąc móg bez żniwny wóz z drôbkami, ten znowu ożenił sę z Krēbanką i miôł wesele w Brusach. Na taczich wesołach bēła muzēka, tuńce, spiewa, stroje, stateczni drużbē i urodne przēdoncze, że proszę widzec. Bruscie panne dlô urode i słodci mowē taką miałē słôwę i tacie bēłē skupne, że le co nômni żôdna starą panną nie ostała. W odpust na Szkaplerzną w Brusach jaż sę roiło od Gôchów z borzēszkowsci, konarsci, lipusci parachji i niejeden wiērę przējechôł barży na zmówinē, jak na odpust.
I poprôwdze, tu sobie mogłes wēbrac bjałkę. Tyle jich bēło, jak modrôków w żēce. Eży chcôłes sę dowiedzec „to i owo”, to le sę mógżes spytac „Motci”, co miół swoją karczmę kole kuzni na dole. Po tym nôzwisku znało go kôżde dzecko w Brusach, ale w metryce stoji: Franek Brusci. Mógżes sę też radzēc Jozwa Wirkusa, co zawdē trzymôł z jegomoscami i wielmożnymi, a kaszubscie knieje od Bētowa już do Gduńska znôł tak dobrze jak włôsną cieszyń.
Tak wa Krēbanē – póci jeszcze dôwne mielista przezwisko – dôwno we waju sedzała prôwda i zuchternosc. Przē órce, przē flisu przē kose to leno taci sapot szed – a potem wieczór brukowała leno harmonijka zanócēc „owczôrka”, to ju szło czochranego na podworzu. Chto bē dzys z waju móg przetańcować trzē dnie i trzē noce, chto bē z waju na jednym posedzeniu we czwórkę móg zjesc jedną krowę, jak to o Czēczkowianach gôdka niese. Abē chto bē sę wôżeł z waju statecznych gburów jechac w niedzelę po objedze na karaseli tam kole błota, jak to dôwni bywało. Chto je tacim wētrēkusem i wizusem jak Katalina, nie ten z cepłych stron, leno ten nasz z Brus. Dôwno on ju umar, ale jimię jego żyje jeszcze. Za nim poszed mądry jego brat z przydomciem „Cicero”, bo za młodu kasze jôd trzē lata na szkołach a od ti kaszē tak mu sę rozwidniło w bani, że ostôł kaszubscim królem, chocy poprôwdze bēł leno u Krēbanow „anvorszterem”1
Mielista wa miele dôwni rozpôchē wiele, ale zuchternoscē niepotemu... Bismarka, landrata i żandara żesta sę nie bojeli. Jesz dzyso dobrze wieme, jak Jan Plôta na smętorzu chlunął żandara, ciede ten chcôł zakôzac procesyją na Szkaplerzną. Bo to bēły tedē majowe prawa. Dobrze wiemē jak na jegomosca Graduszewciego2 dybelē żandarēdēcht jak djôbeł na dobrą duszę i wcyskalē sę jaż w kruchtę. Ale tu jich Krēbanē wzęlē w oprôwkę i taką jim sprawilē wałkownicę, że le tak abē za wielką prosbą żywcem sę wēdostelē na wies.
A jak ks. Graduszewsci – bēła to bode dusza od ksędza – skrēł sę po mszy kryjomko u Piotra w mały jizbie, to pół Brus trzymało kole karczmē wachę i żandarmom przystępu nie delē, chocy na nich szkapami najeżdżalę. Jaż osem nôcowięcygburów pilowalē kole jegomosca z flintami i bēłobē przēszło poprôwdze do krwawe bitwē, żebē nie Dyć-Hopt. Dyć po 3 dużych kornusach taciego nabrôł trusztu, że szpôdą żandarową szkapę tak pod brzuchem połechtôł, że jak obôrkniało zaczęła dziąc szaseją i sę prędzy nie zatrzymała jaż w Męcykale.
Dzys ju ani jednygo ni ma, co ten duży brusci koscôł budowalē. Dzys ju mô kôżdy z nich swoją ognaryją na smętarzu. Żódne pismo o waju nie pisze, leno gôdka o tem jeszcze żyje.
