---

Pan Otto Sabiniarz z synem Henrykiem przed swoim pierwszym sklepem przy ulicy Starogardzkiej w Czersku (dom p. Łangowskiego, stolarza, spalony w czasie II wojny światowej).

---

Otton Sabiniarz

---

POMORZANIE...

Między I a II wojną światową Otton Sabiniarz był jednym z najczynniejszych i najbardziej wpływowych obywateli miasta Czerska. Zginął z rąk hitlerowców 63 lat temu.

Urodził się w Czersku 2 października 1897 roku w rodzinie Augustyna i Augustyny z Kosiedowskich. Uczestniczył w strajku szkolnym. W miejscowej drukarni Schmidta wyuczył się zawodu zecera, jako czeladnik zecerski pracował w Schwerinie, Kostrzynie n. Wartą, Grudziądzu i Nakle. W 1917 roku został wcielony do armii pruskiej, do domu wrócił po wybuchu rewolucji w Niemczech. Włączył się wówczas do działalności niepodległościowej, współorganizując Straż Obywatelską i lokalne ogniwa Organizacji Wojskowej Pomorza. Podczas wojny bolszewickiej wraz z braćmi Antonim i Janem wstąpił jako ochotnik do wojska, służył w 17 Pułku Ułanów w Gnieźnie.

W niepodległej Polsce pracował jako drukarz i kierownik zakładu, a w 1926 roku (Czersk uzyskał w tym roku prawa miejskie) założył własną drukarnię i księgarnię. Dwa lata później rozpoczął wydawanie gazety pt. „Echo Borów Tucholskich”, wychodzącej trzy razy w tygodniu. Od 1932 roku pojawił się w niej podtytuł: „Gazeta Czerska – Gazeta Tucholska”. Pismo nie było związane z żadną partią polityczną, wyrażało jednak dominujące na Pomorzu poglądy środowisk antysanacyjnych, bliskich Narodowej Demokracji i Kościołowi. Gazeta drukowała tygodniowe lub dwutygodniowe dodatki: „Echo Borów Tucholskich. Bezpłatny dodatek ilustrowany”, „Echo Niedzielne”, „Echo Kobiece”, „Echo Powszechne”, „Echo Rolnicze”, „Rozporządzenie Urzędowe”. Popularnością cieszyły się kalendarze, wydawane jako dodatki dla prenumeratorów. Oprócz Ottona Sabiniarza redaktorami pisma byli zawodowi dziennikarze, m.in. Stefan Hoffman, Dyonizy Kowalski, Eugeniusz Morozowicz, Józef Chełmiński, Stefan Czajkowski, Alojzy Scholz, a także żona wydawcy – Pelagia z d. Kuczkowska, pochodząca spod Kościerzyny, z zwodu nauczycielka. Szef firmy prowadził także „skład papieru, galanterii i obrazów”. Ogółem w redakcji, drukarni i sklepach pracowało kilkanaście osób.

Jednocześnie Sabiniarz bardzo aktywnie udzielał się w stowarzyszeniach. Był czynnym członkiem Tow. Kupców, Tow. Gimnastycznego „Sokół”, współzałożycielem Tow. Śpiewu „Lutnia” (wyróżniony został później członkostwem honorowym), prezesem koła Polskiego Związku Zachodniego. Był także członkiem Rady Miejskiej.

Po wybuchu wojny podzielił los wielu zasłużonych Polaków. W połowie września znalazł się w grupie aresztowanych obywateli Czerska, których część miejscowi hitlerowcy rozstrzelali w lesie pod Łukowem. Otton Sabiniarz został uwięziony w Chojnicach i zamordowany w Dolinie Śmierci 25 października 1939 roku.