NAJI GOCHE - regionalny magazyn społeczno-kulturalny

Zdzisław Zmuda Trzebiatowski [Gdynia]

Jan Radtke (1872 – 1958) pierwszy polski wójt Gdyni

[NG: 40]   Autor: Zdzisław Zmuda Trzebiatowski - Gdynia (liczba artykułów: 13)

Urodził się 10 lutego 1872 roku w Dębogórzu na Kępie Oksywskiej we wielodzietnej, kaszubskiej rodzinie rolniczej (miał dziewięcioro rodzeństwa).Jego bratem był Stefan – ksiądz. Gospodarstwo rodziców było duże – miało 50 hektarów.
W Dębogórzu ukończył szkołę powszechną, a po niej szkołę rolniczą w Sopocie
Pracę zawodową rozpoczął jako praktykant w starostwie powiatowym w Wejherowie, a następnie przeniósł się na Żuławy Wiślane, gdzie pracował jako rządca w majątkach ziemskich oraz prowadził na dużą skalę skup i sprzedaż buraków cukrowych.
W 1910 roku osiedlił się w Gdyni, kupił działkę budowlaną od gospodarza Józefa Vogta, i na niej wybudował willę z myślą o letnikach. W późniejszym czasie wybudował dla swych sióstr następny dom z tym samym przeznaczeniem. W 1913 roku powstał Związek Upiększania Gdyni. Jan Radtke aktywnie w nim działał lansując kaszubską koncepcję rozwoju Gdyni, jako kąpieliska. Koncepcja ta zwyciężyła i dla Gdyni nadszedł czas prosperity i powoli wieś przygotowywała się do przekształcenia się w miasto.
Zanim na stanowisko wójta Gdyni wyniosła go 23 listopada 1918 roku miejscowa ludność, był już szanowanym obywatelem tej letniskowo – rybackiej miejscowości. Orędownik rozwoju Gdyni jako kąpieliska konkurującego z Sopotem, a po odzyskaniu przez Polskę dostępu do morza w 1920 roku, był rzecznikiem budowy portu wojennego i handlowego w Gdyni. Jako komisaryczny wójt Gdyni wprowadził do urzędu język polski i wywiesił flagę polską.
Dnia 30 sierpnia 1920 roku przyjął oficjalne stanowisko sołtysa wsi i urząd wójta gminy gdyńskiej. zyskał sobie wielki szacunek licznymi inicjatywami. Reaktywował Towarzystwo Ludowe. Był inicjatorem budowy kościoła w Gdyni. Wspólnie z Antonim Abrahamem zorganizował w dniu 23 czerwca 1923 roku „Noc Świętojańską” pierwowzór Święta Morza. To z jego inspiracji Rada Gminna występowała do władz państwa o nadanie Gdyni praw miejskich, co w istocie nastąpiło 10 lutego 1926 roku. Wtedy Jan Radke został, wiceburmistrzem, ale szybko z tej funkcji zrezygnował, ponieważ nie zatwierdził jej wojewoda Młodzianowski. Powodem tego miało być spokrewnienie Radtkego z członkami rady miejskiej w Gdyni: Grubbą i Skwierczem, których matki były jego siostrami. Działalności społecznej jednak nie poniechał. Działał w „Stanicy”, „Sokole”, „Bractwie Kurkowym” i miejscowym chórze. W 1937 roku został wiceprezesem Stronnictwa Narodowego i członkiem Kaszubskiego Komitetu Budowy Koszar w Gdyni. Walczył o to by przyszły port otrzymał nazwę Gdynia, a nie Oksywie, co nie zaskarbiło mu sympatii Oksywian.
Dom Jan Radtke (charakterystyczny domek z wieżyczką na rogu ulic 10 Lutego i Świętojańskiej, zachowany do dziś) był miejscem spotkań wybitnych obywateli gdyńskich i przybyłych gości, budowniczych portu i miasta, artystów, pisarzy, których łączyła jedna idea - Gdynia. Byli wśród nich Antoni Abraham, Stefan Żeromski, Julian Rummel, Tadeusz Wenda, Adolf
Nowaczyński, Feliks Nowowiejski.
W czasie okupacji hitlerowskiej był więźniem obozu w Potulicach. Po powrocie z obozu zamieszkał na Pustkach Cisowskich, bowiem dom mu zabrano, nękając jako kamienicznika tak zwanymi „domiarami”. Obecnie dom jest w posiadaniu jego dalszej rodziny, bowiem pozostał kawalerem, a jego domem opiekowały się siostry. Na jego ścianie od strony ulicy Świętojańskiej jest umieszczona pamiątkowa tablica zawieszona z inicjatywy ówczesnego prezesa Oddziału Gdyńskiego Zrzeszenia Kaszubsko – Pomorskiego Aleksandra Trzebiatowskiego.
Zmarł 22 grudnia 1958 r. w Gdyni. Jego pogrzeb był wielką manifestacją gdynian. Pochowany został na Cmentarzu Witomińskim.
Obecnie w Gdyni jest ulica imienia Jana Radtkego (od 1991 roku), a 4 czerwca 2004 roku nadano jednemu z gimnazjów na Obłużu przy ulicy pułkownika Dąbka też jego imię.
W każdym istotnym opracowaniu na temat Gdyni jest przedstawiana jego sylwetka./-/


 


NAJI GOCHE | e-mail:
Polecamy: alergia na pyłki firmy wrocław konto hotfile premium Najlepsze szkolenia bhpSzkolenia BHP