33. Róża polna, dzeko róża,
Rosa arvensis L.
Owoce róży bogate są w witaminy C, A, B, E, K, P. Kaszubi używali gałązek róży przy odczynianiu uroków.

34. Rumianek, ramiąk,
Matricaria chamomilla L.
Kwiatostan zawiera olejki lotne o działaniu przeciwzapalnym, przeciwskurczowym i dezynfekcyjnym. Na Kaszubach jest używany przy leczeniu zołz u koni oraz zapaleniach spojówek.

35. Skrzyp chłeszczka, chój, chermus, Equisetum arnause L.
Ziele zawiera kwas krzemowy, saponiny, flawony. W medycynie używany jako środek moczopędny oraz przy leczeniu gruźlicy. Kaszubi używali go przy zasuszaniu wymion u krów.

36. szczypiorek, szczypior, łeczk, Allium schoenoprasum L.
Ma zastosowanie podobne jak cebula i czosnek. Kaszubi podawali go jako dodatek do poidła słabym pisklętom.

37. Śliwa domowa, śliwka, ślewa, Prunus domestica L.
Brak informacji o działaniu leczniczym. Kaszubi używali pestek przy leczeniu wzdęć u bydła oraz przy różycy u świń.

38. Świerk, dôna,
Picea excelsa L.
Szczyty pędów świerkowych oraz żywica zawierają olejki eteryczne oraz cetynę. W medycynie używany jako środek wykrztuśny. Kaszubi stosowali wywar z igliwia przy leczeniu zołz u koni, biegunek u świń oraz w postaci okładów na rany.

39. Świerzbica polna, brak nazwy kaszubskiej, Knantia avoensis L.
Brak informacji o leczniczym użytkowaniu tej rośliny. Kaszubi stosowali ją przy przeziębieniach bydła.

40. Tatarak, kalmus,
Acorus calamus L.
Kłącze tataraku zawiera olejek eteryczny, augenol, kamforę, alkohole, gorycze i garbniki. Ma działanie wiatropędne, moczopędne, reguluje przemianę materii. Kaszubi używali go przy magicznym leczeniu chorób świń.

41. Tytoń, tobaka,
Nicotiana tabacum L.
Zawiera alkaloid nikotynę, silnie działającą na wegetetywny układ nerwowy oraz przeciwrobaczo. Na Kaszubach służył w leczeniu wzdęć u bydła, kolki u koni, przy schorzeniach oczu i zapaleniu spojówek.

42. Widłak, widlôk,
Lycopodium claratum L.
Zarodniki widłaka zawierają olejki eteryczne, sporoniny, związku glinu. W medycynie używany jako zasypka na rany. Kaszubi stosowali go u zwierząt jako środek przy zwalczaniu wszawicy.

43. Wierzba, wjerzba,
Salix sp. L.
Kora wierzby zawiera kwas salicylowy, garbniki i sole mineralne. W medycynie stosowana przy przeziębieniach, gorączce, bólach reumatycznych. Kaszubi gałązek wierzbowych używali przy obrzędach religijnych w celu zabezpieczenia dobytku przed chorobami.

44. Żarnowiec miotlasty, j‘rk, brom, Sarothamnus scoparius Wimm.
W ziołolecznictwie używane są liście i kwiaty. Kaszubi używali przy leczeniu krwiomoczu u bydła.

45. Żyto, zeto,
Secale cereale L.
Brak informacji o używaniu go jako środka leczniczego w medycynie. Palone ziarno żyta Kaszubi stosowali przy leczeniu biegunek u świń i cieląt.

46. Żywokost, żewekuost,
Symphytum officinale L.
Korzeń żywokostu zawiera śluzy, garbniki, glukozydy. W medycynie używany jako środek przeciwkaszlowy, zewnętrznie do ran i wrzodów. Kaszubi używali utarty także na schorzenia skóry u zwierząt.

* Autor charakterystykę pow. roślin w ziołolecznictwie przedstawił według polskich nazw botanicznych, łącznie z nazwami kaszubskimi, które zaczerpnął z „Zielnika Kaszubskiego” i „Słownika kaszubskich nazw roślin” oraz również te, które uzyskał od swych informatorów. (tz)