Ryszard Sylka - burmistrz Bytowa.

---

---

---

„Bëtowo – gard na Kaszëbach” – to truizm, ale również hasło, które niemal od dwóch lat stanowi treść bytowskiego logo i oznajmia wszystkim, a wątpiącym przypomina o przynależności Ziemi Bytowskiej wraz z Gochami, Zaborami, Nordą, Ziemią Lęborską itd. do Kaszub. Fakt ten doskonale był znany twórcom ostatniej reformy administracyjnej w naszym kraju. Dzięki ich staraniom od dziesięciu lat możemy cieszyć się przynależnością do jednego województwa, mieć jedną stolicę i tysiące okazji do wzajemnych spotkań.

Ta radość połączenia wszystkich Kaszubów w jeden region administracyjny stanęła u podłoża zorganizowania I Zjazdu Kaszubów w Chojnicach. Od tego czasu narodził się piękny zwyczaj zapraszania do siebie przez kolejne miasta kaszubskie wszystkich, którym bliskie są sprawy naszego regionu, naszej kultury, tradycji i języka oraz tych, którzy czują chociaż nić sympatii dla tego co kaszubskie. W ciągu zaledwie jednej dekady mieliśmy okazję w barwnym korowodzie Zjazdów Kaszubskich odwiedzić Hel, Wejherowo, Kartuzy, Słupsk, Kościerzynę, Łebę, Gdynię, Brusy i Gdańsk. Nadszedł czas rozpocząć kolejną dziesiątkę Zjazdów. Zaszczyt ten przypadł miastu, które pomimo historycznych zawirowań, różnej przynależności państwowej, zawsze było zamieszkiwane przez Kaszubów i wierne tradycji kaszubskiej, a jednocześnie miastu od wieków otwartemu dla wszystkich, bez względu na ich pochodzenie narodowościowe, wyznanie czy też kulturę. Nie bez znaczenia na decyzję Zarząd Głównego ZK-P o wyborze miejsca Zjazdu w roku 2009 miał fakt wysokiej oceny działalności bytowskiego Oddziału ZK-P, który od wielu lat bardzo mocno angażuje się w prace na rzecz rozwoju kaszubszczyzny. Dowodem tego jest między innymi przyznana w roku bieżącym Oddziałowi bytowskiemu za szerzenie wartości zasługujących na publiczne uznanie oraz za propagowanie kultury kaszubskiej nagroda Redakcji miesięcznika Pomerania „Skra Ormuzdowa”.

4. lipca 2009 r. Bytów stanie się, chociaż na jeden dzień, stolicą Kaszub, a zamek bytowski może spodziewać się oblężenia, jakiego nie przeżył w swej ponad sześciowiekowej historii. Już dzisiaj wydaje się, że tegoroczny Zjazd Kaszubów będzie szczególny. Do Bytowa przyjadą Kaszubi ze wszystkich stron i różnymi środkami transportu. Tradycyjnie największym zainteresowaniem cieszy się przejazd pociągiem „Transcassubia”, którym do Bytowa przybędą goście z Helu, Gdyni, Gdańska, Chojnic oraz ze wszystkich miejscowości znajdujących się w sąsiedztwie „bansztreczi”. Od dziesięciu lat przejazdom na Zjazd i z powrotem towarzyszy niezwykła zabawa. Podróżni wzorem lat minionych grają w karty, zażywają tabakę, a na dodatek tańczą i śpiewają po kaszubsku. Dookoła panuje cudowny nastrój, przyjazny klimat i wszędzie rozbrzmiewa mowa kaszubska.
Przyjazd „Transcassubi” do Bytowa, to również ogromne wydarzenie dla mieszkańców naszego miasta. Bytów do zakończenia II wojny światowej posiadał połączenia kolejowe z czterema sąsiednimi miastami (Miastkiem, Lęborkiem, Słupskiem i Kościerzyną). Dzisiaj dzięki determinacji władz miasta oraz powszechnemu poparciu mieszkańców, udało się skomunalizować i utrzymać odcinek z Bytowa do Lipusza, na którym zachowano ruch pociągów towarowych. Jest to jedyna czynna trakcja kolejowa łącząca Bytów z pozostałą częścią kraju. Pozostałe odcinki zostały rozebrane, kolejno: na odcinku Miastko – Bytów - Lębork zaraz po zakończeniu II wojny światowej oraz z Bytowa do Korzybia po przemianach ustrojowych w Polsce.
Uczestnicy Zjazdu, którzy zaplanowali swój przyjazd autobusami, samochodami lub furmankami będą mieli okazję jako pierwsi zobaczyć na rogatkach miasta dwujęzyczne tablice drogowe. Bytów jest pierwszym miastem na Kaszubach uprawnionym do stawiania tablic drogowych z nazwą miejscowości zarówno w języku polskim jak i w języku kaszubskim. Stało się to możliwe dzięki wielkiemu zaangażowaniu członków Zrzeszenia Kaszubsko - Pomorskiego i przychylności Rady Miejskiej w Bytowie, która po przeprowadzeniu konsultacji społecznych z mieszkańcami Gminy Bytów pozytywnie ustosunkowała się do wprowadzenia dodatkowych nazw w języku kaszubskim. Oprócz Bytowa, na terenie gminy tablice dwujęzyczne ustawione zostaną przy wjazdach do kolejnych 28 miejscowości.
Każdy Zjazd Kaszubów jest ogromnym wydarzeniem nie tylko dla gości, ale również dla gospodarzy i organizatorów. Upamiętnienie tej niecodziennej chwili wydaje się rzeczą naturalną. W Bytowie uczestnicy Zjazdu już na dworcu będą mieli okazję wziąć udział w uroczystym odsłonięciu kamienia „Bëtowsczi Stolem” upamiętniającego to szczególne wydarzenie oraz przypominającego Kaszubom i mieszkańcom Pomorza jedną z głębokich myśli wielkiego działacza na rzecz kaszubszczyzny i regionalizmu - Lecha Bądkowskiego.
Bytów w swej historii miał również ludzi, którzy wnieśli ogromny wkład w rozwój kultury kaszubskiej i języka kaszubskiego. Taką postacią był niewątpliwie miejscowy pastor luterański żyjący w drugiej połowie XVI w. Szymon Krofey, uznawany powszechnie za pioniera piśmiennictwa kaszubskiego. To dzięki jego wysiłkom i poparciu książąt zachodniopomorskich Barnima X oraz Jana Fryderyka w 1586r. w Gdańsku wydano "Duchowne piesnie D. Marcina Luthera y ynszich nabożnich mężów z niemieckiego w Slawięsky ięzyk wilozone ..." i prawdopodobnie w tym samym roku wydano „Mały Katechizm”. Obie pozycje w przekładzie na język słowiański (polski) skierowane były do ludności kaszubskiej wyznania ewangelickiego, zamieszkującej w tym czasie wschodnią część państwa Gryfitów (m.in. okolice Bytowa). Podczas XI Zjazdu Kaszubów w Bytowie zaplanowano złożenie kwiatów pod tablicą poświęconą Szymonowi Krofey`owi, która znajduje się na murach cerkwi greko-katolickiej pw. św. Jerzego oraz wprowadzenie do obiegu monety zastępczej o nazwie „krofey”. Przewidziano trzy nominały: 40 krofeyów – moneta srebrna z elementem wykonanym z bursztynu, 4 krofeye – moneta miedziana o średnicy 27 mm oraz 3 krofeye – moneta miedziana o średnicy 22 mm. Emisja pierwszej na terenie Bytowa monety zastępczej jest początkiem serii pod wspólną nazwą „Obrzędy Kaszubskie”. Pierwszym obrzędem przedstawionym na monecie jest ścinanie kani. Po złożeniu awersu z rewersem ukazuje się cały motyw kwiatu. Projektantką monety jest Dobrochna Surajewska.
Nie można wyobrazić sobie spotkania lub święta z udziałem Kaszubów bez wcześniejszego ich uczestnictwa w uroczystej mszy świętej. Po raz drugi bytowiacy, a zaproszeni goście po raz pierwszy, będą mieli okazję wziąć udział w nabożeństwie odprawianym w ruinach, spalonego przez wojska radzieckie kościoła pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej. Jest to miejsce szczególne dla społeczności Bytowa zarówno ze względu na swoją długą historię jak i ze względu na ustawiony tam na pamiątkę trzydziestolecia pontyfikatu pomnik Jana Pawła II. Wzorem poprzednich zjazdów msza święta wraz z homilią zostanie odprawiona w języku kaszubskim. Ten piękny zwyczaj używania języka kaszubskiego podczas oficjalnych uroczystości i wystąpień ma szczególną wymowę właśnie w Bytowie. To tutaj, w tym małym miasteczku na Kaszubach, od nowego roku akademickiego 60-ciu nauczycieli z całego województwa pomorskiego rozpocznie podyplomowe studia kwalifikacyjne z języka kaszubskiego. Stało się to możliwe dzięki zaangażowaniu się wielu osób oraz przychylności rektora Akademii Pomorskiej w Słupsku Romana Drozda. Fakt ten ma ogromne znaczenie dla Kaszubów bytowskich, którzy od kilku lat bardzo chętnie posyłają swoje pociechy na naukę kaszubskiego.
Główne uroczystości Zjazdowe odbędą się na bytowskim zamku. Tutaj o godzinie 1300 nastąpi powitanie wszystkich uczestników, przekazanie pamiątkowej tablicy przez prezydenta Gdańska (gospodarza X Zjazdu), zaproszenie przez burmistrza Pucka na kolejny XII Zjazd oraz otwarcie XI Zjazdu Kaszubów, którego dokona premier RP Donald Tusk.
Po zakończeniu uroczystości otwarcia na dwóch niezależnych scenach zaplanowano występy artystyczne licznych zespołów kaszubskich wykonujących swoje utwory w różnych aranżacjach. Dookoła zamku oraz w przylegającej fosie ustawione zostaną stoiska licznych twórców ludowych i punktów gastronomicznych.
Niewątpliwą atrakcją Zjazdu będzie „zupa z wrëków” przygotowywana przez Teatr kulinarny Krzysztofa Górskiego z Łodzi. W przeddzień Zjazdu w fosie zamkowej zostanie ustawiony kocioł o pojemności ok. 3800 litrów, a wczesnym rankiem w sobotę rozpalony pod nim ogień. Produkty do ugotowania tej tradycyjnej na Kaszubach zupy (brukiew i gęsina) zostały przygotowywane i zamrożone już jesienią 2008r. Każdy z uczestników Zjazdu będzie miał możliwość jej skosztowania i porównania smaku do tego, który pozostał w pamięci z lat dziecięcych.
Podczas Zjazdu Kaszubów w Bytowie swój udział zapowiedział również najpopularniejszy kucharz w Polsce – Robert Makłowicz, który na murach bytowskiego zamku zademonstruje gotowanie „czerniny”. To również bardzo popularna przed laty zupa na Kaszubach do przygotowania której niezbędna jest krew z gęsi oraz suszone owoce. Uczestnicy Zjazdu będą mieli możliwość dokładnego obserwowania wszystkich czynności Roberta Makłowicza dzięki zamontowanym wewnątrz i na zewnątrz zamku telebimom.
Od kilku lat na Kaszubach swój gwałtowny renesans przeżywają spotkania karciarzy grających w Baśkę. Bytów jest tym miejscem na Kaszubach, w którym nastąpiło odrodzenie się Baśki. Tutaj podczas Kaszubskiej Soboty organizowanej corocznie przez ZO ZK-P od 9 lat organizowane są turnieje karciane, na które przyjeżdżają gracze niemal z całych Kaszub. Również w Bytowie od kilku lat odbywają się Nocne Turnieje Gry w Baśkę z okazji Święta Niepodległości. Największą popularnością cieszą się jednak comiesięczne turnieje „Bëtowszi Basczi”, których czwarta - roczna edycja - dobiega końca na tydzień przed Zjazdem.
Te piękne tradycje karciane zobowiązują do zorganizowania turnieju Baśki dla tylu graczy ilu zgłosi się chętnych do gry. Chociaż wielu z zawodników traktuje grę w karty wyłącznie w kategoriach sportowych, to mimo wszystko dodatkową zachętą do wzięcia udziału w turnieju są niewątpliwie przewidziane nagrody dla najlepszych zawodników zarówno w kategorii indywidualnej jak i drużynowej. Zwycięzca indywidualny turnieju otrzyma skuter ufundowany przez Bolesława Prądzyńskiego z Wałdowa. Turniej „Baśki” odbędzie się na terenie Gimnazjum nr 1 przy ul. Mierosławskiego.
Bytów pomimo swych kaszubskich korzeni jest miastem wielokulturowym. Zamieszkują tutaj obok siebie ludzie pochodzący z różnych stron Polski lub Europy. Największą grupę etniczną obok Kaszubów stanowią Ukraińcy oraz Polacy przesiedleni po drugiej wojnie światowej w ramach tzw. „Akcji W”. Pomimo upływu lat i usilnych, zniechęcających starań „działaczy Polski Ludowej”, kultura i tradycja ukraińska oraz język ukraiński są obecne w wielu miejscowościach Ziemi Bytowskiej. Nie przypadkiem społeczność ukraińska zdecydowała o wyborze Bytowa na miejsce swoich corocznych spotkań zwanych „Bytowską Watrą”. W roku bieżącym uroczystość ta odbędzie się dokładnie w dzień XI Zjazdu Kaszubów. Zdaniem organizatorów obu imprez ten zupełnie przypadkowy zbieg okoliczności jest doskonałym momentem do pokazania uczestnikom Zjazdu oraz gościom przybyłym na Watrę tradycji i kultury zarówno ukraińskiej jak i kaszubskiej. Otwarcie XIX Bytowskiej Watry zaplanowano na godzinę 1600 w Udorpiu.
XI Zjazd Kaszubów w Bytowie już dzisiaj cieszy się dużym zainteresowaniem i to nie tylko wśród mediów. Swój udział w zjeździe deklarują niemal wszystkie poczty sztandarowe Zarządów Oddziałów ZK-P oraz poczty sztandarowe licznych jednostek organizacyjnych mających swoje siedziby na terenie powiatu bytowskiego. Wraz z premierem RP – Donaldem Tuskiem przybędą do Bytowa parlamentarzyści skupieni w Kaszubskim Klubie Parlamentarnym, ministrowie, władze wojewódzkie rządowe i samorządowe oraz działacze Zrzeszenia Kaszubsko – Pomorskiego. Udział swój potwierdził również prezydent Lech Wałęsa wraz z małżonką. Niecodzienną atrakcją Zjazdu ma być obecność bohaterów epopei kaszubskiej Aleksandra Majkowskiego – Remusa i Traby, którzy podobnie jak przed wiekiem będą szukać chętnych do uratowania zapadłego zamku i przeniesienia księżniczki przez głęboką wodę.
Niewątpliwym wydarzeniem tego dnia będzie koncert Maryli Rodowicz, która o godzinie 2100 na scenie obok bytowskiego zamku zaśpiewa nie tylko dla Kaszubów i Ukraińców, ale dla wszystkich, którzy tego dnia znajdą czas i chęci przyjazdu do Bytowa – do miasta na Kaszubach.
Dla najbardziej wytrwałych oraz zafascynowanych dziełem Aleksandra Majkowskiego przewidziano na zakończenie Zjazdu (ok. godz. 2300) na dziedzińcu zamkowym projekcję sztuki przygotowanej w 1982r. przez Teatr Telewizji pod tytułem „Życie i przygody Remusa”.
Zapraszamy i czekamy na wszystkich.