Ks. Biskup Marian PRZYKUCKI, Ordynariusz Chełmiński i Zbigniew Talewski, w tle Ks. Dziekan Kazimierz Raepke.
Od prawej stoją: K. Ostrowski, Władysława Spiczak-Brzezińska, Wojciech Kiedrowski, Izabella Trojanowska oraz Ania i Bartek Talewscy. (Fot. J. Maziejuk)
Obywatelski Komitet Budowy Pomnika „Kaszubi pod Wiedniem” w Brzeźnie Szlacheckim. (Fot. J. Maziejuk)
24 marca 1983 roku, został powołany w Brzeźnie Szlacheckim z kazji zbliżającej się 300-tej rocznicy Odsieczy Wiedeńskiej – Komitet Budowy Pomnika , upamiętniający to zdarzenie i udziału w nim Kaszubów z Goch. Powołanie tego Komitetu było dobrą okazją do powołania lipnickiego Oddziału ZK-P.
W zebraniu założycielskim Komitetu m.in. uczestniczyli: Władysława Spiczak Brzezińska, która je prowadziła, Zbigniew Studziński – Przewodniczący GRN w Lipnicy, Leopold Jankowski – Naczelnik Gminy Lipnica, Kazimierz Ostrowski – prezes Oddziału ZK-P w Chojnicach i Zbigniew Talewski – prezes Oddziału ZK-P w Słupsku. Wszyscy w/w weszli w skład powołanego Komitetu, a oprócz nich również: Jerzy Matczak – kierownik miejscowej szkoły, Zdzisław Krzemiński – lekarz, Jan Krzoska – naczelnik poczty, Franciszek Klonczyński – rolnik, Franciszek Grydeman – sołtys Brzeźna Szlacheckiego, Paweł Świątek Brzeziński – rolnik, Roman Dorawa – kierownik ZUM, Jan Rudnik – rolnik, Leon Urowski – pracownik KR, Jerzy Balcerzak – leśnik, Aniela Żmuda Trzebiatowska – rolnik, Krystyna Kiedrowska – rolnik, Józef Katczyński – sołtys Brzozowa, Józef Rudnik – emerytowany pracownik PGRybackiego, Stanisław Spiszak Brzeziński – rolnik, Gertruda Ciemińska – nauczycielka, Jan Spiczak Brzeziński – rolnik.
W sumie odbyło się 7 zebrań Komitetu. Spośród członków Komitetu wybrano jego Prezydium w składzie: Matczak Jerzy – przewodniczący, Spiczak Brzezińska Władysława – sekretarz, Balcerzak Jerzy – skarbnik, Krzemiński Zdzisław, Świątek Brzeziński Paweł, Grydeman Franciszek – członkowie.
Pierwsze prace fachowe przy budowie pomnika i otoczeniu zostały odpłatnie wykonane przez majstra budowlanego – Józefa Gostomczyka. Prace kamieniarskie i drzewne wykonał odpłatnie Stanisław Spiczak Brzeziński.
Do budowy pomnika wydatnie włączyło się miejscowe społeczeństwo, szczególnie przy zagospodarowaniu terenu. Wykonano bezpłatnie wszystkie prace ziemne, ofiarowano drzewo do gontów i parkanu. Bezpłatnie dokonano zwózki materiałów. Nadleśnictwo Bytów ofiarowało sadzonki tui. Kobiety z Brzeźna Szlacheckiego ofiarowały i posadziły 300 sztuk pięknie kwitnących turków i aksamitek.
Projekt pomnika i parkanu zaprojektował architekt Jan Sabiniarz z Chojnic. Wykonanie zieleni wokół pomnika zaprojektowała i wykonała nauczycielka Gertruda Ciemińska. Znacząco w prace włączyła się dziatwa szkolna ze swoimi wychowawcami.
Radą i pomocą finansowa wspomagały Oddziały ZK-P z Chojnic, Słupska, Zarząd Główny. Zasadnicze koszty związane z budową pomnika pokrył Urząd Gminy w Lipnicy. Dodatkowo wykonano nowy przystanek autobusowy w stylu kaszubskim, promenadę przy stawie, przy którym posadzono także 22 młode lipy, oraz wykonano odpływ nadmiernej wody ze stawu. Prace budowlane nadzorował Andrzej Felski, budowlaniec z Urzędu Gminy w Lipnicy.
We wrześniu 1983 roku powołano Zarząd Oddziału ZK-P w Lipnicy w składzie:
- Władysława Spiczak Brzezińska – Prezes
- Ksiądz Kazimierz Raepke – zastępca Prezesa,
- Zbigniew Studziński – Sekretarz,
- Piotr Wera – Skarbnik,
- Roman Kiedrowski – Kronikarz,
- Zofia Cieślińska – Członek,
- Jerzy Balcerzak – Członek,
- Stanisław Szreder – Członek.
18 września 1983 roku w Brzeźnie Szlacheckim, w trzechsetną rocznicę Odsieczy Wiedeńskiej, wzniesiono pomnik - obelisk kamienny „Kaszubi pod Wiedniem” uwieńczony krzyżem. Z tej okazji odbyły się wzniosłe uroczystości.
W godzinach przedpołudniowych odbyło się uroczyste przywitanie w Łąckim Młynie, na granicy parafii, Ordynariusza Diecezji, księdza Biskupa Mariana Przykuckiego, który bryczką w asyście jeźdźców na koniach przybył pod miejscową świątynie, gdzie odbyła się msza polowa. Głównym jej celebrantem był ksiądz Biskup a towarzyszyli mu w koncelebrze ks. Kazimierz Raepke- dziekan borzyszkowwski, ksiądz Jan Wyrwicki – dziekan bruski i ksiądz Marian Bojanowski proboszcz miejscowej parafii. Po uroczystej mszy, ksiądz Biskup, wygłosił okolicznościowe kazanie i poświęcił pomnik.
Po południu - tego samego dnia - 18 września 1983 roku, odbyła się z udziałem przedstawicieli władz wojewódzkich, gminnych i organizacji społecznych, oraz licznych delegacji oddziałów ZK-P z całego Pomorza i Kaszub – uroczystości świeckie odsłonięcia tego obelisku.
Tego uroczystego aktu dokonali: Władysława Spiczak Brzezińska, Kazimierz Ostrowski i Wojciech Kiedrowski - Redaktor Naczelny „Pomeranii”. Manifestacje otworzył i prowadził Zbigniew Talewski, a akt erekcyjny budowy pomnika odczytali: Izabella Trojanowska – Prezes Zarządu Głównego ZK-P i Jerzy Matczak. Po czym odbyło się odznaczenie zasłużonych, wręczenie dyplomów i wyróżnień, w tym specjalnie na tą okazje przygotowanych medalionów z popiersiem Jana II Sobieskiego. W części artystycznej zaprezentowały się m.in. „Modraki” zespół dziecięcy z Kartuz, „Krebane” z Brus, Teatr Lalki „Tęcza” ze Słupska, orkiestry dęte z Lubiany k.Koscierzyny i Borowego Młyna. Czynne były, także stoiska w tym z książkami i prasą kaszubską.
A na zakończenie była zabawa ludowa.
