Pierwsze, historyczne poświadczenie nazwy wsi Swornegacie, oddające historie wsi pochodzi z r. 1272 w formie Sworinagac, kiedy papież Grzegorz X wziął w opiękę założony tu erem augustiański; zapis ten powtórzono w dokumencie tegoż papieża, który nakazał biskupowi chełmińskiemu Fryderykowi bronić augustianów przed rabunkami, a napastników karać karami kościelnymi.
W darowiznach księcia gdańskiego Mściwuja dla augustianów z r. 1275 miejscowość zapisana została podobnie: Sworinagat, Sworinagaht. W roku 1291 tenże książe darował klasztorowi pastwiska i wtedy mamy poświadczenie Sworinagacz. Ten zapis Sworinagacz powtórzono w r. 1293 w dokumencie biskupa włocławskiego Wisława, moca którego zatwierdzone zostały przez władze kościelną nadania księcia gdańskiego klasztorowi. W 1294 r. Przemysław II potwierdził wspomniane wyżej nadania klasztorowi i wtedy miejscowość figuruje jako Sworinagat. Zakonnicy nie czuli się pewni w leśnej okolicy i dlatego przeszli do cystersów w Oliwie. Przejęcie Swornegaci przez cystersów potwierdził w r. 1303 król Wacław; przy tej okazji mamy zapisy źródłowe Sworinagacz i Sworinagatz. Cystersi dokonali w r. 1333 zmiany dóbr Swornegacie z krzyżakami w ten sposób, że otrzymali od Krzyżaków Domatowo, Darżlubie i Smolno w Puckiem, a Krzyżakom przekazali Swornegacie. Transakcja podlegała zatwierdzeniu wielkiego mistrza z jednej strony i opata cysterskiego w Kołbaczu z drugiej. W tychże dokumentach wieś zapisano Swornigatz r. 1333; Swormagacz r. 1342 .
Z r. 1652 mamy zapisy Sfornigac. Znany Słownik geograficzny z końca XIX wieku notuje Swornigać; tamże historyczne zapisy z r.1678: Swornygacie i Sfornygacie. Autor artykułu hasłowego w tym Słowniku, ks. R. Frydrychowicz, odmieniał nazwę w tymże haśle: z Swornigaca.
Wczesne zapisy do w. XIV włącznie dają się odczytać jednoznacznie Swora Gać lub też Swornagać /łączna pisownia może sygnalizować wspólny akcent dla obu członów nazwy/. Owo „i” w źródłowych zapisach
/typ Swornigac/ miało rozbić dwie sąsiadujące spółgłoski; był to ogólnie przyjęty zwyczaj zapisywania nazw polskich przez pisarzy niemieckich.
Cóż oznacza ta nazwa? – Pochodzi ona od zestawienia, potem zrostu staropolskiego przymiotnika sworny, sworna, sworn i rzeczownika gać. Przymiotnik sworny należy do najstarszej polszczyzny i znaczył „zgodny, zwarty”. Należy do tej samej rodziny etymologicznej, co np. wyrazy: zwierać, łączyć, zawierać, sworzeń, rozwora, zwora, zwornik. Przedrostek z- w staropolszczyźnie był bezdźwięczny, brzmiał zatem i pisany był s-, stąd: swora, sworzeń, sworny, por. do tego jeszcze dzisiejsze kaszubskie - smiot: „zaspa śnieżna” od zamiatać, czy też otnoga wobec ogólnopolskiego odnoga. Te przymiotniki i przedrostki są do dzisiaj bezdźwięczne np. w języku rosyjskim. /Bezdźwięczność przedrostka s- wpłynęła też na udźwięcznienie -w- i tak powstał rzeczownik sfora „linka, smycz, sznur, służące do połączenia psów myśliwskich lub gończych” i „gromada psów myśliwskich lub gończych tak połączona” oraz przymiotnik niesforny „nieposłuszny, krnąbrny, buntowniczy” /Dziś przymiotnik sworny czy sforny nie jest używany w polszczyźnie ogólnej, ale zna go np. kaszubszczyzna, gdzie sworny znaczy „przystojny, ładny”. W staropolszczyźnie był na nim oparty rzeczownik sworność „jednomyślność, zgoda, zgodność ‘ i rzeczownik sworka „związek”.
Rzeczownik gać znany jest także dzisiejszej polszczyxnie, oznacza
1. „materiał służący do gacenia”. 2. „groblę z faszyny lub drzewa”, a odpowiedni dla niego czasownik gacić znaczy 1. „uszczelniać, opatrywać budynek dla ochrony przed zimnem przez okładanie ścian mchem, słomą, liśćmi”, 2. „naprawiać, robić groblę, tamę”. W nazwie Swornegacie chodzić będzie o to drugie znaczenie rzeczownika tj. o znaczenie „tama, grobla” i czasownika „robić groblę, tamę”. W kaszubszczyźnie wyraz gać nie jest znany, notował go natomiast u Słowińców F. Lorentz w znaczeniu „prowizoryczny most”, natomiast czasownik gacec, ogólnopolskie gacić, znaczy „grodzić, stawiać płot’ lub naprawiać płot”
Samo przejście postaci Swornogać w liczbę mnogą Swornegacie, jak zaświadcza Słownik geograficzny , dokonało się w XVII wieku.
Uważam, że proces przejścia w liczbę mnogą powstał za sprawą tzw. derywacji fleksyjnej. Mianowicie w odmianie gwarowej Swornagać, kaszubskie Swornygac, dopełniacz brzmiał do Swornygace i podobnie miejscownik: w Swornygace. Ta forma przez urzędnika Polaka lub Niemca rozumiana była jako mianownik liczby mnogiej: kasz. te Swornegace, gólnopolskie te Swornegacie, niemieckie Schwornigatz. Rozwój taki tłumaczyłby nam zarazem niemiecką postać Schwornigatz z -i- oraz polska Swornigacie.
Na zakończenie zasygnalizuję tylko jaką przyjmować końcówkę w dopełniaczu nazwy Swornegacie, otóż czy Swornegać jak zaleca urzędowe wydawnictwo Urzędu Rady Ministrów, czy Swornegacie – jak mówią na miejscu. Oczywiście lepsza jest ta druga forma, bo zgodna jest z odmianą wyrazu pospolitego gać i z miejscowym zwyczajem.
Jak jednak pogodzić podane tu ustalenie z zaleceniem „urzedowym”? _ Najpierw zauważmy, że dyrektywa urzędowa jest niekonsekwentna i nie jest ona w tym przypadku wyjątkiem, bowiem świadczą o tym np. ustalenia co do odmiany wsi Charzykowy.
Podobnie rzecz się ma z nazwą wsi Swornegacie, bowiem przymiotnik używany przez miejscowych brzmi sworzeński, czyli utworzony został od członu I nazwy. Przypominam, że u miejscowych Kaszubów wieś nazywa się Swore, tj. w pisowni ogólnopolskiej Swory, a mieszkańcy zwą się sworanie, mężczyzna, to swora, a kobieta sworka. Wyżej wspomniane wydawnictwo Urzędu Rady Ministrów zaleca przymiotniki swornegacki od Swornegacie i małoswornegacki od wsi Małe Swornegacie i takie formy w życiu urzędowym trzeba podtrzymać, gdyż forma sworzeński nie jest dostatecznie komunikatywna. Ktoś, kto jej nie zna, nie kojarzy jej z nazwą wsi Swornegacie
Przypomnijmy jeszcze raz, że nazwa Swornegacie pochodzi od wcześniejszej formy Swornagać i oznaczała w chwili powstawania „zwartą tamę”. Dla miejscowości położonej nad Brdą między jeziorami nazwa taka była bardzo odpowiednia. Z czasem dopiero przeszła ona w formę liczby mnogiej Swornegacie, a sąsiednia wieś: do Małych Swornegaci, w Małych Swornegaciach. Oczywiście odmiana: do Swornychgaci, w Swornychgaciach nie byłaby błędna, ale nie ma potrzeby jej utrwalania, bo nie odpowiada miejscowemu zwyczjowi i nie jest pożądana w nazwie o zwartej budowie słowotwórczej.