„Nie dajcie się zastraszyć tym, którzy proponują grzech, jako drogę prowadzącą do szczęścia (...). Człowiek nigdy nie zazna szczęścia kosztem drugiego człowieka, niszcząc jego wolność, depcząc jego godność i hołdując egoizmowi.”
(Jan Paweł II - Sopot, 5 czerwca 1999 r.)

Kronika budowy i uroczystości odsłonięcia i poświęcenia pomnika

Obelisk papieski w Leśnym Dworze, gm. Dębnica Kaszubska, został wzniesiony przy moście na drodzei Dębnica Kaszubska - Jezierze - Trzebielino, po prawej stronie Słupi, nieopodal siedziby Nadleśnictwa Leśny Dwór. Jednocześnie przy Nadleśnictwie posadzono Papieski Dąb.

Uroczystość odsłonięcia i poświęcenia obelisku odbyła się 14 czerwca 2006 r. Gospodarzami uroczystości byli: Jarosław Piszko - nadleśniczy NDL Leśny Dwór,

Grzegorz Grabowski - wójt gminy Dębnica Kaszubska, ks. Ireneusz Nowak - proboszcz parafii Św. Jana Chrzciciela w Dębnicy Kasz., a gościem honorowym inż. Andrzej Modrzejewski - dyrektor Rejonowej Dyrekcji Lasów Państwowych w Szczecinku, który na początku swej drogi zawodowej był pracownikiem Nadleśnictwa w Leśnym Dworze. Spotkanie prowadził inż. Grzegorz Goliszek z NDL Leśny Dwór

W pierwszej jego części pp. A. Modrzejewski, J. Piszko i G. Grabowski na terenie posesji Nadleśnictwa posadzili drzewko młodego dębu. Asystowała im Paulina Lewandowska - uczennica kl. VI SP w Dębnicy, której wychowawcą jest Jerzy Fryckowski - znany pomorski poeta i działacz regionalny.

Obok posadzonego dębu, postawiono kamień z informacją: „Dąb Papieski Janowi Pawłowi II Nadleśnictwo Leśny Dwór A.D. 14.06.2006”. Sadzonka tego dębu została wyhodowana z żołędzi wiekowego „Bartka” - z nasion, które pobłogosławił papież Jan Paweł II. Certyfikat „legalności” pochodzenia sadzonki zamieszczamy poniżej. Został on umieszczony w specjalnej tubie i zakopany w pobliżu korzeni dębu. To historyczne świadectwo poświadczyli, zakopując je w wspomnianej tubie, pracownicy Nadleśnictwa: pp. Danuta Kuklińska, Krystyna Złota i Henryk Guzowski. Poczym posadzone drzewko poświęcił proboszcz ks. Nowak.

Kamień na obelisk (szary granit) pochodzi z pola gospodarstwa Urszuli Nawackiej z Żarkowa. Został on wybrany przez inż. Tadeusza Bejnarowicza, zastępcę wójta gminy, spośród dziesięciu, które znalazł on podczas rekonesansu po terenie gminy. Na kamieniu Ryszard Selega, artysta kamieniarz z Dębnicy, wykonał podobiznę Jana Pawła II i inskrypcję o treści:

„Janowi Pawłowi II / Naucz nas zwalczać zło, ale widzieć Brata w człowieku. / W podziękowaniu mieszkańcy gminy Dębnica Kaszubska - 14.06.2006”.

W pracach budowlanych związanych z wzniesieniem obelisku i w przygotowaniu uroczystości, organizatorów wspierał Lokalny Komitet Honorowy z wójtem Grabowskim na czele.

Ceremonii odsłonięcia obelisku dokonali: starosta słupski Zdzisław Kołodziejski, wójt Grzegorz Grabowski i nadleśniczy Jarosław Piszko, a poświęcił go proboszcz parafii ks. Ireneusz Nowak. Poza ks. proboszczem w uroczystości uczestniczyli także kapłani z sąsiednich parafii. Byli to: ks. prałat Jan Giriatowicz - proboszcz parafii Św. Jacka w Słupsku, ks. Tadeusz Rybiński - proboszcz parafii NMP Królowej Polski we wsi Budowo, ks. Jerzy Śliż - proboszcz parafii Św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Dobieszewie, ks. Zygfryd Strokosz - kanonik honorowy, b. proboszcz dębnicki, i ks. Krzysztof Ostasz - wikariusz parafii Św. Jana Chrzciciela.

Podczas uroczystości odsłonięcia pomnika głos zabrali: Zdzisław Kołodziejski, Ryszard Kwiatkowski - wiceprezydent Słupska, dr Stanisław Jank - pomysłodawca Szlaku Papieskiego, Grzegorz Grabowski oraz Zyta Rytelewska - przewodnicząca Rady Gminy Dębnica Kaszubska. Medale Papieskiego Szlaku Kajakowego Słupią dr Jank wręczył na zakończenie spotkania dyr. Andrzejowi Modrzejewskiemu oraz Zycie Rytelewskiej.

W uroczystości uczestniczyli także: Wojciech Gralak - wójt gminy Czarna Dąbrówka, Jerzy Talewski - wójt gminy Kołczygłowy, Edward Megier - sekretarz gminy Kołczygłowy, Jan Plutowski - zastępca wójta gminy Kobylnica, i Henryk Niezgoda - kierownik Wydziału Elektrowni Przepływowych „Elektrownie Wodne Słupsk Sp. z o.o.”

Uroczystość uświetniły również poczty sztandarowe: Zarządu OSP w Dębnicy Kaszubskiej, której prezesem jest Tadeusz Kraus, słupskiego oddziału Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, którego prezesem jest Jerzy Dąbrowa-Januszewski, Zespołu Szkół (Gimnazjum i LO dla Pracujących) im. Czesława Miłosza w Dębnicy Kaszubskiej, kierowanego przez dyr. Sławomira Miluskiego, Szkoły Podstawowej im. Tadeusza Kościuszki w Dębnicy Kaszubskiej, kierowanej przez dyr. Elżbietę Fryckowską oraz Społecznej Szkoły Podstawowej i Społecznego Gimnazjum im. Jana Pawła II w Niepoględziu, kierowanych przez o. Ryszarda Iwańskiego OFM.

Honorową wartę przy obelisku pełnili, a także asystowali prowadzącym uroczystość: Natalia Kwiecień, Karolina Lehmann, Karol Owczarek i Damian Tabaka - członkowie szkolnego zespołu kaszubskiego „Jantar” ze Szkoły Podstawowej w Motarzynie, którą kieruje - jednocześnie prowadząc zespół - dyr. Gabriel Konkel. Zespół ten działa od 2003 r., a należy do niego 18 dzieci z klas III-VI.

W części artystycznej uczestnicy spotkania wysłuchali pełnej refleksji poezji poświęconej Janowi Pawłowi II. Wiersze o Papieżu swojego autorstwa recytowała młoda poetka, uczennica kl. III gimnazjum w Dębnicy Kaszubskiej Małgorzata Masłyk. Jeden z nich brzmiał tak:

Czekałam na cud, który już

Się nie zdarzy.

A może się zdarzył.

Płacząc go przemilczałam.

W ciszy

Czarną wstążkę w warkocze

Wplatając...

Mojemu Ojcu Świętemu.

Straciłam Cię z oczu,

Lecz nigdy nie stracę z serca.

 

Obelisk papieski znalazł swoje godne miejsce w obejściu Nadleśnictwa Leśny Dwór, gospodarza wielkich połaci pięknych lasów wzdłuż Słupi, pokrywających w większości teren dębnickiej gminy.

 

Rys geograficzno-historyczny oraz społeczny miejsca i gminy postawienia obelisku

Nadleśnictwo Leśny Dwór

Lasy Nadleśnictwa znajdują się w centralnej części Parku Krajobrazowego „Dolina Słupi”, obejmującego obszary nad środkowym biegiem tej rzeki. Nadleśnictwo powstało w 1950 r. na pow. 8760 ha z części nadleśnictw Skarszów i Borzytuchom. W okresie przedwojennym obejmowały one lasy wokół Słupska i Ustki. Siedziba nadleśnictwa mieściła się w tym samym miejscu, wówczas nazywanym Lesitzerbrück (obecnie Leśny Dwór). W tym okresie stan własności lasów przedstawiał się następująco: lasy państwowe - 1800 ha, lasy komunalne miasta Słupsk - 2500 ha, lasy prywatne - 4710 ha.

Granice i powierzchnia Nadleśnictwa ulegały zmianom. Obecnie ma ono powierzchnię 21 tys. ha. Administracyjnie wchodzi w skład Rejonowego Zarządu Lasów Państwowych w Szczecinku, woj. zachodniopomorskie.

Budynek administracji Nadleśnictwa Leśny Dwór położony jest tuż przed Słupią, po jej prawej stronie. Za mostem na Słupi znajduje się teren zagospodarowany dla potrzeb turystycznych. W pobliżu Nadleśnictwa mamy oznakowaną ścieżkę edukacyjną, a na niej miejsca na wypoczynek oraz piętnaście tzw. przystanków edukacyjnych. Długość ścieżki wynosi 6,5 km.

W lasach Nadleśnictwa, jak w całej Dolinie Słupi, dominuje subatlantycki bór sosnowy świeży z niewielkim udziałem brzozy brodawkowatej. Rośnie tu także bór sosnowy suchy, tworzący znaczne połacie z dużym udziałem naziemnych porostów krzaczkowatych. Udział powierzchniowy gatunków w lasach Nadleśnictwa jest następujący: sosna - 71%,
buk - 12%, świerk - 5%, brzoza - 5%, dąb - 3%, olcha - 2%, modrzew -1%, i inne 1%.

Nadleśnictwem Leśny Dwór kieruje nadleśniczy inż. Jarosław Piszko. Szczeblem wyższym jest Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Szczecinku, której dyrektorem jest inż. Andrzej Modrzejewski.

Gmina Dębnica Kaszubska

Dębnica Kaszubska jest gminą wiejską. Leży w południowo-wschodniej części powiatu słupskiego i obejmuje obszar 300,02 km², z czego 150 km² zajmują lasy, 128 km² użytki rolne, a 22 km² zajmują inne tereny. Od wschodu patrząc graniczy z gminami Potęgowo, Damnica, Słupsk i Kobylnica. Gminę zamieszkuje 9611 osób. Gęstość zaludnienia wynosi 32 osób/km². Prawie 40% obszaru gminy objęte jest ochroną przyrody i krajobrazu. Największą powierzchnię zajmuje Park Krajobrazowy „Dolina Słupi”. Przez terytorium gminy przepływają rzeki Słupia i Skotawa, znajdują się tu ponadto sztuczne zbiorniki wodne - Krzynia i Konradowo, oraz jeziora: Dobra, Gałęzów, Głębokie, Grabówek, Kunitowskie i Podwilczyn.

W skład gminy wchodzi 20 sołectw: Borzęcino, Budowo, Dębnica Kaszubska, Dobieszewo, Dobra, Gałęzów, Gogolewko, Gogolewo, Jawory, Kotowo, Krzywań-Grabin, Łabiszewo, Mielno, Motarzyno, Niepoględzie, Podole Małe, Podwilczyn, Skarszów Górny, Starnice-Troszki i Żarkowo. Wójtem gminy jest Eugeniusz Antoni Dańczak, a przewodniczącym Rady Gminy - Marian Adamowicz. Gmina w 2005 roku została wyróżniona słupskim Srebrnym Niedźwiedziem i otrzymała tytuł Lidera Gospodarki.

O walorach turystycznych gminy stanowi przede wszystkim znajdujący się na jej obszarze Park Krajobrazowy „Dolina Słupi”, jego rzeki i jeziora. Jest tu sporo baz wypoczynkowych, szlaków turystycznych, gospodarstw agroturystycznych, lasów obfitujących w grzyby i wszelkie runo leśne, a także miód, ryby, ptaki i zwierzynę łowną.

Najciekawsze ze szlaków turystycznych gminy Dębnica Kasz. to:

Skarszów Dolny - Dębnica Kaszubska (3,5 km)

Na szlaku tym na uwagę zasługuje przejazd drewnianym mostkiem przez rzekę Skotawę. Tworzy ona tu niewielkie rozlewisko, a jej nurt wartko płynie dalej pokonując liczne zakręty i trudności.

Łysomiczki - Żelkówko (4,8 km)

Znajduje się tu tarlisko wędrownych troci, w Żelkówku zaś rośnie kilka okazałych dębów szypułkowych. Największy z nich - 500-letni dąb o wys. 26 m i obwodzie 675 cm - jest pomnikiem przyrody.

Krzynia - Łysomiczki (3,5 km)

Wśród ciekawostek stara kuźnia z czerwonej cegły, dwie potężne lipy drobnolistne (pomniki przyrody), dąb szypułkowy, liczne wąwozy i źródliska, kwitnące wiosną zawilce gajowe - gwiazdnice wielokwiatowe, a od czerwca do września kwitnący storczyk - tajeża jednostronna.

Strzegomino/Konradowo - Krzynia (3 km)

Spotykamy tu sosnę zwyczajną o obwodzie 430 cm, tzw. „Grubą Bertę”. Niedaleko projektowany jest rezerwat przyrody „Źródliskowe Torfowisko”. Obok niego kilka dorodnych lip o cechach pomnikowych oraz dąb i małe jeziorko Krzynka.

Krzynia - Elektrownia wodna Strzegomino (4 km)

Główną atrakcją szlaku jest elektrownia wodna z kanałem i małą zaporą.

Żelkówko - Elektrownia wodna Skarszów Dolny (5 km)

Szlak wzdłuż sztucznego kanału.

Poza walorami przyrodniczymi tych okolic na jej atrakcyjność wpływa istnienie na terenie gminy trzech spośród czterech elektrowni stanowiących tak zwany System Energetyczny Słupi. Tworzą go elektrownie Krzynia, Strzegomino/Konradowo, Skarszów Dolny oraz Gałąźnia Mała, gm. Kołczygłowy). Utworzone dla jego potrzeb duże zbiorniki na rzece przeobraziły jej pierwotne koryto, jak również tereny przyległe, które zostały podtopione i utworzyły jeziora zaporowe. System ten powstał w l. 1904-25.

Stolica gminy

Dębnica Kaszubska (kasz. Kaszëbskô Dãbnica lub Kaszëbskô Damnica) - jest starą wsią kaszubską. Leży na obrzeżu Parku Krajobrazowego „Dolina Słupi” przy drodze Słupsk - Unichowo - Bytów nad rzeką Skotawą. Miejscowość jest także siedzibą sołectwa, w którego skład wchodzą: Krzynia, Łysomice, Łysomiczki, Dobrzykowo, Dudzicze i Dargacz.

Wieś znajdowała się na trasie Słupskiej Kolei Powiatowej Słupsk-Budowo, obecnie nieistniejącej. Niemniej na trasie jej przebiegu można jeszcze spotkać elementy jej infrastruktury, np w Dębnicy i Budowie są to wieże ciśnień.

O dynamice rozwoju i historii wsi świadczyć może wzrost populacji jej mieszkańców. W 1586 r. Dębnica Kaszubska miała zaledwie 297 mieszkańców. W 1913 r. było ich 1586, a w 1936 r. już 3400. Obecnie mieszka tu 3220 osób.

 

Po raz pierwszy wieś wzmiankowano w roku 1485. Pierwszy młyn w Dębnicy Kaszubskiej powstał przypuszczalnie na przełomie XIII/XIV w. W końcu XV w. wieś należała częściowo do książąt pomorskich, częściowo była własnością Clausa Puttkamera z Cetynia i Marcina Wobesera, który w 1485 r. sprzedał swój grunt miastu. W l. 1485-1572 była przedmiotem sporów pomiędzy hrabią Puttkamerem i ks. Bogusławem X a rajcami Słupska, którzy w 1517 r. wykupili prawa do całej wsi.Od tego czasu wieś stale się rozwijała.

W 1572 r. powstał młyn zbożowy na rzece Skotawie, który przekształcono w papiernię. W l. 1612-13 zakład ten udoskonalano. Przemysł papierniczy na tym terenie odgrywał ważną rolę w rozwoju wsi aż do czasów II wojny światowej. O produkcji papieru wspomina się tu już w roku 1500. Papier produkowany w Dębnicy trafiał do Słupska, Gdańska i Królewca.

Na początku XVII w. do nazwy Damnitz dołączono przymiotnik Raths-, określający zależność wsi od rady miasta Słupska. W XVII w. była tu nie tylko papiernia, ale też młyn, kuźnia, karczma i 26 domów (można więc przyjąć, że mieszkało tu ok. 200 osób). Pod koniec XVII w., a więc po wygaśnięciu dynastii Gryfitów, Dębnica Kaszubska znalazła się pod panowaniem Brandenburgii, a później Prus. Do 1720 r. wchodziła ona w skład terytorium administrowanego przez państwo pod nazwą landwójtostwa słupskiego.

Przez długi czas wspomnianą papiernię użytkowała rodzina Pyrastów, a w r. 1756 nabył ją Gottlieb Adam. Od kolejnych właścicieli, rodziny Lehrów, w r. 1835 zakład kupił C. Meisner, który znacznie go rozbudował, dając podstawę do rozwoju całej wsi. Poprzez udane zakupy i małżeństwa w ciągu 50 lat małą papiernię zamienił on w potężny kombinat celulozowo-papierniczy, którego akcje notowano nawet na giełdzie. Koniunktura i dobra passa trwała do r. 1912, kiedy to pożar doszczętnie spalił fabrykę. Jej pozostałości za 50 tys. marek nabyła wówczas Warcińska Fabryka Papieru z Kępic.

Po jej odbudowie, do roku 1931 produkowano tu nadal papier. Lata kryzysu i zalew taniego papieru ze Skandynawii spowodował ostateczne zamknięcie zakładu i sprzedaż jego budynków. Kupiła go białogardzka odlewnia stali, która utworzyła tu swój oddział. Później zakład przekształcił się w fabrykę produkującą części lotnicze, W latach 30-tych wskutek regresu gospodarczego uruchomiono w nim montownię silników do niemieckich samolotów Messerschmitt i Junkers. A podczas II wojny światowej ze względu na charakter produkcji, jaki tu się odbywał, Dębnica Kaszubska została zbombardowana przez aliantów.

Osobliwą historię ma wspomniana linia kolejowa Słupsk - Dębnica Kaszubska, dł. 19 km, którą uruchomiono 15 sierpnia 1894 r. W późniejszych latach miała ona swoje przedłużenie do wsi Budowo. Pierwotnie była to lokalna linia wąskotorowa o rozstawie torów 750 mm, a w latach 30-tych XX w. przebudowano ją na normalnotorową (rozstaw torów 1435 mm). Wówczas nastąpiło skrócenie czasu jazdy ze Słupska do Dębnicy Kaszubskiej z 3 godzin i 12 minut do 1 godz. 10 minut. Po zakończeniu wojny tory zostały rozebrane, a budynki kolejowe zniszczone lub przeznaczone na inne cele.

Po wojnie większość maszyn, także z fabryczki wapna i mleczarni, wywieziono do ZSRR. Dopiero ok. 1960 r. w miejsce zamkniętej dużo wcześniej papierni uruchomiono Zakłady Garbarskie, które do lat 90-tych i były głównym miejscem pracy miejscowej ludności. Po wojnie działał w Dębnicy także Zakład Naprawy Maszyn Rolniczych. Obecnie wiodącymi zakładami w gminie są: montownia samochodów ciężarowych białoruskiej fabryki „Maz” i spółka „Ekocosmetics”, produkująca proszki do prania i kosmetyki. Na rzece Skotawie powstał też mały zakład hodowli pstrąga.

Dzisiaj w Dębnicy Kaszubskiej znajduje się ładna i funkcjonalna nowa szkoła z ciekawą architektonicznie salą sportową. Gminny Ośrodek Kultury posiada punkt informacji turystycznej oraz izbę regionalną, w której prezentuje m.in. stary sprzęt gospodarstwa domowego. We wsi, w podworskim parku znajduje się grupa buków o obwodach od 300 do 575 cm.

A w gospodarstwie agroturystycznym „U Marylki” można posmakować pysznych pierogów, które serwuje p. Marylka Jońca. Na frontowej stronie budynku jej gospodarstwa jest tablica pamiątkowa poświęcona poecie Markowi Jońcy, synowi pani Marylki, który zmarł w wieku 33 lat.

Historia i osobliwości niektórych wsi z terenu gminy Dębnica Kaszubska

Budowo (kasz. Bùdowò, niem. Budow)

Siedziba sołectwa, w którego skład wchodzi również Budówko. Mieszka tu 829 osób.

Budowo, leżące na płd. wschód od Dębnicy, to miejsce bardzo dawnego osadnictwa. Na płn. wschód od wsi znajduje się wyżynne grodzisko z X w., otoczone wałami i fosą. Za wsią jest stare cmentarzysko kurhanowe (10 doskonale zachowanych kurhanów z epoki brązu). Tuż obok tzw. Góra Śmierci - wg przekazów w dawnych czasach dokonywano tu egzekucji skazańców.

We wsi znajduje się kościół z przełomu XIII/XIV w. W kościele tym kazania dla miejscowych Kaszubów w języku kaszubskim odbywały się jeszcze w 1784. Budowo utrzymało swój kaszubski charakter do połowy XIX wieku.

Wieś wymieniana jest w dokumentach już w 1446 roku jako Budaw, własność rodu von Zitzewitz. Po śmierci ostatniego z budowskiej linii Zitzewitzów dobra przejął Klaus von Zitzewitz, ur. ok. 1640 roku w Motarzynie, uznawany za protoplastę drugiej linii Zitzewitzów. Od tego czasu majątek dziedziczony był z pokolenia na pokolenie w linii prostej w ramach jednej rodziny aż do końca 1945 roku. Ostatnimi włodarzami Budowa byli Adolf von Zitzewitz i jego syn Johann Adolf.

Miejscowość była stacją końcową trasy Słupskiej Kolei Powiatowej Słupsk-Budowo (obecnie nieistniejącej)

W tutejszym folwarku stoi dworek z końca XVIII w., otoczony parkiem krajobrazowym z interesującą aleją dębowo-bukową

Dobieszewo

Leży ok. 10 km na wschód od Dębnicy. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1294 r. i mówi o przekazaniu wsi przez księcia Mściwoja arcybiskupowi gnieźnieńskiemu. W miejscowym kościele, pomimo wpływów protestanckiego Słupska, odbywały się do 1776 r. nabożeństwa w mowie kaszubskiej.

Motarzyno

Dawny majątek Zitzewitzów, wzmiankowany już w roku 1418, położony na płd. wschód od Dębnicy. Istniejący tu eklektyczny pałac w stylu angielskim powstał w r. 1868 w otoczeniu rozległego parku i pięknych wówczas ogrodów. Pałac ten i zabudowania gospodarskie poddane zostały remontowi w l. 1978-80 co zapobiegło jego całkowitej dewastacji. Niemniej uległ on niedawno częściowemu spaleniu i obecnie jest w trakcie odbudowy. Jego użytkownikiem są ojcowie franciszkanie, którzy prowadzą tu szkołę i działania proekologiczne.

Tutejsza parafia powstała na przełomie XIII/XIV w. i wówczas wybudowano istniejący do dziś kościół. Wieża kościelna powstała później - w pierwszej połowie XVI w.

Pomimo działań germanizacyjnych Motarzyno było kaszubskie jeszcze w pierwszej połowie XIX w. Ostatnie nabożeństwo kaszubskie, na żądanie patrona (opiekuna) kościoła odprawione zostało w roku 1799.

W starej szkole w Motarzynie mieści się izba regionalna. Jest tam kilkaset eksponatów, głównie sprzętów gospodarskich z przełomu XIX/XX w., zdjęć, dokumentów i starodruków, wytworów sztuki ludowej i miejscowego rękodzieła..

Za wsią, na najwyższym w okolicy wzniesieniu, rośnie 700-letnia lipa drobnolistna (najstarsza w Europie!), zwana dawniej „lipą okrętem” - z racji rozłożystej korony, która dla podróżujących stanowiła punkt orientacyjny w terenie. Stąd przy sprzyjających warunkach można dostrzec połyskujące fale Bałtyku. Według dawnej miejscowej legendy ten pomnik przyrody rośnie na miejscu starego zamczyska. Od dawna jest znana i ceniona jako obiekt przyrodniczy.

Niepoględzie

Wieś, leżąca na płd. od drogi Motarzyno-Budowo, początkowo wchodziła w skład dóbr Zitzewitzów. Po raz pierwszy wzmiankowana w początkach XV w. Stąd pochodził między słynny wojewoda wołogoski (Wołogoszcz - obecnie Wolgast w Meklemburgii). Od połowy XVII w. kilkakrotnie zmieniali się właściciele wsi, aż w roku 1733 majątek powrócił do Zitzewitzów. Ostatnia zmiana właścicieli nastąpiła w roku 1882, kiedy to Niepoględzie znalazło się w rękach Puttkammerów. Istniejący tu pałac był ich siedzibą, obecnie mieści się w nim szkoła. Jest tu także zadbany park podworski, z obfitym starodrzewem.

Skarszów Dolny

Mała, śródleśna wieś w sołectwie Skarszów Górny, 3 km na zachód od Dębnicy, nad rzeką Skotawą. Na płd. zachód od wsi znajduje się dawna rampa po kolei Słupsk - Budowo oraz most na Skotawie, który obecnie służy rowerzystom. Przez wieś przebiega też żółty szlak pieszy. Znajduje się tu elektrownia wodna.

Po 1872 r. powstała tu wytwórnia papki drzewnej i tektury, należąca do Oskara F. Meissnera, właściciela fabryki papieru w Dębnicy Kaszubskiej. W 1894 r. spłonęła i nie została już odbudowana. Do zabytków należy zaliczyć też stojący we wsi budynek elektrowni wodnej z 1922 roku.

 

Kościoły i parafie z terenu gminy

Dębnica Kaszubska - parafia i kościół Św. Jana Chrzciciela

Obejmuje miejscowości: Dargacz, Grabin, Krzynia, Krzywań, Leśny Dwór, Łysomice, Łysomiczki, Podwilczyn, Skarszew Dolny i Skarszew Górny. Liczy 3650 wiernych. Posiada kościół filialny pw. Matki Boskiej Ostrobramskiej w Podwilczynie. Proboszczem jest ks. Ireneusz Nowak. Rezydentem - były proboszcz ks. Zygfryd Strokosz, kanonik honorowy.

Kościół parafialny w Dębnicy Kaszubskiej jest byłą świątynią ewangelicką i budowlą historyczną, wpisaną do rejestru zabytków. Ta renesansowa świątynia została wybudowana przez słupski magistrat w 1584 roku. Zaprojektowana została jako budowla jednonawowa z wieżą od strony zachodniej i zakrystią od północy. Data ukończenia budowy odnotowana jest na chorągiewce dachowej: 1604. W l. 1781-86 kościół został znacznie rozbudowany. Wybudowano transept i prezbiterium ryglowe, a 18-metrowa wieża zyskała wówczas nowy hełm.

Do 1930 r., kiedy to ustanowiono w Dębnicy samodzielną parafię, kościół spełniał funkcję kaplicy filialnej parafii w Dobieszewie.

Budowo - parafia i kościół Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski

Obejmuje wsie: Gałęzów, Gałąźnia Mała (miejsce postawienia Obelisku Papieskiego nr VI), Gałąźnia Wielka, Goszczyno, Jawory, Kotowo, Motarzyno, Niemczewo, Niepoględzie, Ochodza i Świelubie. Należy do niej 2500 wiernych. Proboszczem jest ks. Tadeusz Rybiński. Na terenie parafii są 3 kościoły filialne: w Gałąźni Małej - pw. Św. Apostołów Piotra i Pawła, w Motarzynie - pw. MB Częstochowskiej i w Niepogłędziu - pw. Podwyższenia Krzyża Świętego.

Świątynia we wsi Budowo jest starym kościółkiem gotyckim, datowanym na przełom XIII/XIV w. Zbudowany na kamiennym fundamencie, murowany z cegły i ozdobiony ostrołukowymi wnękami od strony szczytu. Wieża kościoła do XIX w. zwieńczona była wysokim, ośmiobocznym dachem, który po pożarze zastąpiony został dachem niskim, ostrospadowym. Z zabytkowego wyposażenia kościoła zachowała się rokokowa polichromia o motywach roślinnych (XVIII w.) i barokowe zdobienia. Jest tu także XVII-wieczna ambona, XVIII-wieczny ołtarz oraz piękne witraże z 1899 roku.

Dobieszewo - parafia i kościół Św. Stanisława Biskupa i Męczennika

Obejmuje miejscowości: Borzęcinko, Borzęcino, Boguszyce, Brzeziniec, Dobieszewko, Dobra, Jamrzyno, Leśnia, Łabiszewo, Podole Małe, Starnice, Starniczki, Troszki, Warblewo i Żarkowo. Kościołem filialnym jest znajdujący się w dość odległym Warblewie kościółek pw. MB Częstochowskiej. Do parafii należy 1650 wiernych.

Proboszczem jest ks. Jerzy Śliż.

Obecny szachulcowy kościół parafialny powstał w 1815 r. w miejscu wcześniejszej budowli sakralnej. Jedynie jego wieża pochodzi z XVI w. W kościele obejrzeć można późnorenesansowy ołtarz kazalnicowy (Kanzelalter), ambonę oraz XVII-wieczny obraz olejny „Ukrzyżowanie”.

 

Społeczna Szkoła Podstawowa i Społeczne Gimnazjum im. Jana Pawła II w Niepoględziu

Motto szkoły: Człowieka trzeba mierzyć miarą serca, sercem. Jan Paweł II.

Swoją misję: Rodzina - Edukacja - Osobowość, szkoła realizuje w ścisłej współpracy z rodzicami i lokalną społecznością. Skupia uczniów z 8 popegeerowskich wsi, a jej oddziaływanie obejmuje terytorium trzech gmin: Dębnica Kaszubska, Kołczygłowy i Czarna Dąbrówka, a więc dwóch powiatów: słupskiego i bytowskiego. Obie szkoły prowadzi Stowarzyszenie Przyjaciół Niepoględzia i Gałęziowa „Speranda”.

Stowarzyszenie powstało z inicjatywy mieszkańców obu wsi, aktywnie przeciwstawiających się próbom likwidacji Szkoły Podstawowej w Niepoględziu - głównego i jedynego „centrum” życia tutejszej społeczności. Zarejestrowano je 14 grudnia 1999 r. Realizuje ono swoje cele nie tylko poprzez prowadzenie Społecznych Szkół im. Jana Pawła II w Niepoględziu, ale również Europejskiego Centrum Ekologicznego im. Św. Franciszka z Asyżu oraz prace Komitetu Odnowy Wsi.

W szkolnym kalendarzu zapisały się na trwałe takie imprezy jak: Święto Szkoły (4 listopada), Dzień Braterstwa Stworzeń - w Uroczystość Św. Franciszka z Asyżu (4 października), Festyn Rodzinny - z okazji Dnia Dziecka, oraz Jasełka i Misterium Męki Pańskiej. Upowszechniane i konsekwentnie realizowane działania na rzecz integracji i aktywizacji społeczności lokalnej stworzyły na przestrzeni kilku lat swoisty kalendarz imprez o zasięgu ponadregionalnym

4 listopada 1994 r. szkoła w Niepoględziu, jako trzecia w Polsce, przyjęła imię Jana Pawła II. A 8 czerwca 1998 r. otrzymała sztandar. Od wielu lat zdobywa szereg nagród i wyróżnień. Należy do nich „Kryształowa Koniczyna”, przyznana Stowarzyszeniu „Speranda” przez Fundację 4h, a także tytuł „Szkoły z klasą”.

W historii szkoły zapisali się złotymi zgłoskami ojcowie franciszkanie prowincji gdańskiej, którzy przybyli do Niepoględzia w 1999 roku i odegrali zasadniczą rolę w procesie transformacji szkoły i aktywizacji społeczności lokalnej. Od 2001 r. dyrektorem obydwu placówek, tj. zespołu szkół i stowarzyszenia „Speranda”, jest franciszkanin o. Ryszard Iwanowski.

W roku 2006 szkoły uroczyście obchodziły 10-lecie nadania imienia Jana Pawła II
Wśród wielu zaproszonych gości byli: starosta słupski Zdzisław Kołodziejski, przedstawiciele Urzędu Marszałkowskiego, okolicznych gmin, organizacji i stowarzyszeń oraz władze gminy Dębnica Kaszubska.

Z tej okazji gimnazjaliści przedstawili przepiękny program oparty m.in. na tekstach „Tryptyku Rzymskiego” Jana Pawła II.

 

Jan Paweł II - „Tryptyk Rzymski - medytacje” (fragmenty)

 

Źródło

Zatoka lasu zstępuje
w rytmie górskich potoków...
Jeśli chcesz znaleźć źródło,
musisz iść do góry, pod prąd.
Przedzieraj się, szukaj, nie ustępuj,
wiesz, że ono musi tu gdzieś być –
Gdzie jesteś, źródło?... Gdzie jesteś, źródło?!
Cisza...
Strumieniu, leśny strumieniu,
odsłoń mi tajemnicę
swego początku!
(Cisza – dlaczego milczysz?
Jakże starannie ukryłeś tajemnicę twego początku.)
Pozwól mi wargi umoczyć
w źródlanej wodzie,
odczuć świeżość,
ożywczą świeżość.

 

Bóg przymierza

Jeśli dziś wędrujemy do tych miejsc,
z których kiedyś wyruszył Abraham,
gdzie usłyszał Głos, gdzie spełniła się obietnica,
to dlatego,
by stanąć na progu –
by dotrzeć do początku Przymierza.

(...)

–Zatrzymaj się –
Ja noszę w sobie twe imię,
to imię jest znakiem Przymierza,
które zawarło z tobą Słowo Przedwieczne
zanim stworzony był świat.

Zapamiętaj to miejsce, kiedy stąd odejdziesz,
ono będzie oczekiwać na swój dzień –

 

Pamięć uczniów o patronie szkoły Janie Pawle II jest ciągle żywa i utrwalana m.in. poprzez organizowanie okolicznościowych uroczystości, a także podczas zajęć pozaszkolnych, takich jak w szkolnym kółku teatralnym. To jego uczestnicy z okazji 25-lecia pontyfikatu Jana Pawła II przedstawili spektakl pt. „Człowiek człowiekowi”. Ponadto w rocznice nadania imienia szkole organizują uroczystości związane z Dniem ich Wielkiego Patrona.

Więc przedstawicieli Szkół im. Jana Pawła II w Niepoględziu i ich sztandaru nie mogło zabraknąć 14 czerwca 2006 r. w Leśnym Dworze na uroczystości odsłonięcia i poświęcenia VII Obelisku na Papieskim Szlaku Kajakowym Słupią.