Paweł Złosz Czapiewski z Osowa, jako wdowiec, zawarł związek małżeński z panną Franciszką Sikorską z Małego Gliśna, koło Brus, w sierpniu 1853 roku. Według informacji z księgi kościelnej pan młody miał lat 32, a panna młoda 21 lat. Franciszka Sikorska była córką Antoniego Sikorskiego i Marianny zd. Pułczyńskiej [ ADP, Księga ślubów parafii Brusy 1842-1945, nie posiada sygn.]

Do 1864 roku brak informacji, aby cokolwiek stwierdzić na temat sytuacji majątkowej Pawła i Franciszki Czapiewskich. W 1864 roku nabył ‘’majątek’’ w Osowie od Zbrowskiego pochodzącego z Kossobud za tysiąc talarów. Prawdopodobnie chodziło o obszar nieco ponad 26 ha, tak przynajmniej wynika z późniejszych dokumentów.

Po ślubie Paweł i Franciszka zamieszkali w Osowie. Tam 15 września 1854 r. urodziła się Michalina, ochrzczona 17 września (rodzice chrzestni: Teodor Sikorski i Julianna Sikorska- zapewne siostra Franciszki). W 1856 roku narodziła się córka Józefina ur. 12 marca a ochrzczona 16 marca (rodzice chrzestni: Wincenty Sikorski-sądzę, że brat Franciszki, i Barbara Sikorska z Gliśna). W 1858 roku przyszła na świat córka Marianna (rodzice chrzestni: Wincenty Sikorski z Gliśna i Władysława Wysocka z Osowa), 11 marca 1860 r. urodził się Józef (rodzice chrzestni: Antoni Czapiewski i Karolina Kamrowska), w 1862 syn Leon (rodzice chrzestni: Jakub Czapiewski i Wiktoria Czapiewska) [ Księgi chrztów parafii Wiele 1768-1874 w formie elektronicznej otrzymałem od Pani dr Małgorzaty Klinkosz, za co serdecznie dziękuję]. Ponadto było jeszcze trzech synów Teodor, Wincenty i August, nie jest jednak znana kolejność ich przyjścia na świat. Prawdopodobnie najmłodszym z potomstwa Pawła i Franciszki była córka Dominika urodzona w pierwszej połowie lat siedemdziesiątych.

Najstarsza córka Pawła i Franciszki- Michalina wyszła za mąż 22 stycznia 1872 r. za Józefa Łąckiego ur. 1847 r. w Osowie [ Księgi ślubów parafii Wiele 1837- 1890 w formie elektronicznej otrzymałem od Pana dr. Tomasza Rembalskiego, za co serdecznie dziękuję]. Józef Łącki był synem Kazimierza Łąckiego i Jadwigi z. d. Czapiewskiej.

Józefina wyszła za mąż za Jana Kowalewskiego, który nabył od jej rodziców nieruchomości o łącznym obszarze ponad 9 ha w zamian za ściśle określone dożywocie oraz 50 talarów. Warunkiem kontraktu było to, że miał w ciągu tygodnia ożenić się z córką sprzedających, czyli Józefiną. Akt notarialny został zawarty dnia 31 stycznia 1874 r. Stronami umowy byli z jednej strony Paweł i Franciszka Czapiewscy z Osowa a z drugiej strony Jan Kowalewski z Osowa. Kontrakt został zawarty w obecności notariusza Emila Salbacha i tłumacza Aleksego Górskiego [APB, Ekspozytura w Chojnicach, Akta gruntowe Sądu Powiatowego w Chojnicach, Osowo k. 65].

Jan Kowalewski pochodził z Osowa, urodził się w roku 1851, był synem Łukasza i Marianny z. d. Niesiołowskiej. Jan zmarł w 1937 roku, Józefina zmarła w 1951. Nie pozostawili potomstwa. Oboje pochowani we Wielu.

Marianna w roku 1879 urodziła córkę Helenę. Nieco później wyszła za mąż za Jana Przytarskiego. Z nim miała jedną córkę Józefinę ur. 1882, po jej narodzinach Marianna umiera. Pozostawiła, więc dwie córki, z których młodsza też zmarła w wieku dziecięcym.

Wincenty mieszkał w Osowie, był dwukrotnie żonaty, gospodarował na niewielkim kawałku ziemi. Teodor być może wyemigrował do Ameryki, był bowiem jeden Teodor Czapiewski z Osowa, który znalazł się w Ameryce, ale nie ma pewności czy to ta sama osoba [J. Borzyszkowski, Wielewskie Góry, Dzieje Wiela i jego kalwarii, Gdańsk 1986, s. 205] .

Najmłodsza z potomstwa Pawła i Franciszki, Dominika, wyszła za mąż za Maksymiliana Czapiewskiego (1867-1921), syna Michała Czapiewskiego i Franciszki z. d. Kowalewskiej. Dominika mieszkała w bliskim sąsiedztwie swojego brata Leona.

Paweł Złosz Czapiewski umiera 29 listopada 1886 r. niewiadomo naprawdę ile lat przeżył inne dane są w księgach kościelnych a inne w aktach stanu cywilnego. [T. M. Cisewski, Genealogia szlachty zaborskiej, ,,Verbum Nobile’’, Gdańsk 2007, s. 31-32].

Leon ur. 30 września 1862, ochrzczony 5 października we Wielu, jego rodzice chrzestni to Jakub Czapiewski i Wiktoria Czapiewska. Według informacji, które udało mi się odnaleźć był on piątym dzieckiem Pawła i Franciszki. W wieku 24 lat został współwłaścicielem gospodarstwa rolnego po swoich rodzicach, a kilkanaście lat później zostało ono z powrotem scalone a Leon był jedynym właścicielem.

W 1881 roku Paweł i Franciszka Złosz Czapiewscy kupują od Jakuba i Julianny Sczęsnych posiadłość o powierzchni około 42 arów oraz nieruchomość położoną przy skrzyżowaniu wiejskiej drogi i drogi prowadzącej do Brody. [APB Ekspozytura w Chojnicach, Akta gruntowe Sądu Powiatowego w Chojnicach, Osowo k. 52]

W 1886 r. zawarto jeszcze jeden kontrakt między Leonem a jego rodzicami, który dotyczył przeniesienia własności nieruchomości nabytych od Szczęsnych.

Leon zawarł związek małżeński z Michaliną z. d. Łącką, urodzoną 16 lutego 1867 roku, w dniu 27 lutego 1886 r. w Urzędzie Stanu Cywilnego w Karsinie., zm. 5.7.1950. Michalina była córką Franciszka Łąckiego i Franciszki z. d. Przytarskiej.

Rodzina Łąckich mieszkała na osowskim osiedlu Białe Błoto. Z przeprowadzonych przeze mnie badań archiwalnych wynika, że Łąccy sprowadzili się do Osowa w latach 90 –tych XVIII wieku. Stało się to za sprawą małżeństwa Łąckiego z Ossowską (jakże by mogło być inaczej !). Pierwszy Łącki do Osowa przybył z miejscowości Bielawy. Jednakże genealogia Łąckich będzie jeszcze przedmiotem odrębnego opracowania. W każdym razie mieszkali w Białym Błocie a stare zabudowanie Łąckich położone było właśnie przy błotku/stawie. Tamten budynek mieszkalny już dawno nie istnieje.

Potomstwo Leona i Michaliny:

1. Franciszek urodzony pod koniec 1886 r., zmarł po kilku dniach,

2. Bolesław ur. 1887, zm. ok. 1938 zamieszkały w Małym Gliśnie,

3. Marianna 1890-1971, zamężna z Franciszkiem Czapiewskim 1878-1956, Osowo Wybudowanie,

4. Leokadia 1893- 1985, zamężna z Józefem Miszewskim, zam. Małe Gliśno,

5. Bernard zmarł jako niemowlę,

6. Bronisław zm. w grudniu 1901 r., przeżył 1 rok,

7. Alojzy 1903-1996, żonaty z Heleną Ossowską 1915- 2005, Osowo,

8. Jan 1905-1986, żonaty z Klarą Osowską/Ossowską 1911-1980, Osowo,

9. Franciszka zamężna z Janem Łangowskim, Osowo,

10. Anna zamężna z Klemensem Płominem, Małe Gliśno/Odry.

Niestety nie ma już osób pamiętających pierwsze dekady ubiegłego stulecia, ale rzeczą powszechnie wiadomą jest, że w tamtym okresie popularne były sezonowe wyjazdy na roboty w głąb Niemiec czy na Żuławy Wiślane. Na taki zarobek wyjeżdżała z pewnością najstarsza córka Leona i Michaliny- Marianna, gdyż dysponowała pewną sumą, którą pożyczyła swojemu ojca, chyba nie była to mała kwota skoro zahipotekowano ją na nieruchomości będącej własnością Leona.

W pamięci najstarszych żyjących członków rodziny pozostaje jeszcze wspomnienie o fotografii ślubnej Leona i Michaliny z roku 1886. Leon jak na mężczyznę w tamtych czasach przystało oczywiście długie wąsy, zresztą nosił je całe życie, a na głowie na tymże zdjęciu założony miał cylinder. Fotografia ta przechowywana była w domu ich córki Marianny. Niestety w czasie okupacji, kiedy mąż Marianny, Franciszek, nie podpisał wniosku na ,,eindeutschung’’ (1944 rok) rodzina została częściowo wywieziona do Potulic (Franciszek-mąż), na wyspę Jersey (Franciszek i Antoni- synowie Franciszka i Marianny, Antoni już stamtąd nie wrócił). a Marianna z najmłodszym synem się ukrywała.Wiadomo, że w tym czasie domostwa były plądrowane i zapewne wówczas zaginęła także wyżej wspomniana rodzinna pamiątka.

Leon i Michalina w pamięci wnuków zostali zapamiętani jako osoby wysokiego wzrostu. Leon został także zapamiętany jako osoba, która lubiła wiedzieć co się wsi dzieje, czego dowodem było to, że mnóstwo czasu spędzał przy wiejskiej pompie i podpytywał sąsiadów. W związku z tym, że mieszkał blisko szkoły często stał przy drodze i czekał z cukierkami na swoje wnuki przechodzące obok jego zagrody.

Myślę, że warto również wspomnieć kilka słów o zabudowaniach. Budynek mieszkalny był drewniany, nowy murowany wybudowany w latach 50-tych XX w..

Stary dom niewątpliwie był większy niż nowy. W starym domu znajdowały się duże trzy pokoje i dwie kuchnie. Do domu wchodziło się po kilku kamiennych schodach, dom stał na lekkim wzniesieniu. Niestety nie znajdują się w posiadaniu autora żadne fotografie, które obrazowały by wnętrze omawianego domu.

Najtrudniej jest pisać o osobach, które pozostają jeszcze żywo w pamięci. W przypadku przodków żyjących dwieście czy trzysta lat temu sprawa jest o wiele prostsza. Pisze się to, co się znalazło w archiwach i w literaturze. Są to przede wszystkim daty, sytuacja majątkowa, miejscowości i parafie, w których kolejni przedstawiciele rodziny mieszkali. Natomiast jeśli idzie o osoby, które jeszcze się pamięta albo też pamięta się ich wspomnienia jest to wiele trudniejsze. Trudniej jest dokonać selekcji własnej wiedzy.

Alojzy Czapiewski (pradziadek autora) urodził się 20 sierpnia 1903 roku w Osowie. Na pewno do szkoły chodził w Osowie, bo szkoła, która jest w tej miejscowości jest już bardzo stara. Na pewno od lat młodzieńczych musiał pracować w gospodarstwie rodziców.

Alojzy Czapiewski ożenił się z Heleną Ossowską z Osowa, córką Franciszka Wutkiewicz Ossowskiego II i Pauliny Borowskiej. W okresie międzywojennym rodzina Ossowskich nie używała już pierwszego członu nazwiska. Matka Heleny, Paulina, pochodziła z Odrów. Paulina Ossowska zmarła wcześnie, w 1929 roku, w wieku 60 lat. Helena będąc najmłodszym dzieckiem miała zaledwie 14 lat. Odtąd mieszkała razem z ojcem. Ponadto w tym samym domu mieszkała też siostra Franciszka Ossowskiego- Michalina. Dom był jeszcze po ich rodzicach. Znajdowały się w nim dwa pokoje i dwie kuchnie. Każda z rodzin miała, więc tylko jeden pokój, a rodziny były liczne. Prababcia wspominała, że pokoje były dość duże, bo mieściły się w nich trzy łóżka.

W grudniu 1943 roku Alojzy został powołany do armii niemieckiej. Jednakże udało mu się odroczyć termin do początku stycznia, ze względu na błogosławiony stan żony. Na początku stycznia pradziadek wyruszył na wojenną tułaczkę pozostawiając żonę i trójkę dzieci oraz sędziwych rodziców. Matka miała wówczas lat 76, a ojciec 81. Alojzy na początku został wysłany do niemieckiego miasta Hildesheim, później znalazł się we Włoszech. Już w maju 1944 roku w czasie walk pod Monte Ciasno, walczył w polskiej armii, w II korpusie generała Władysława Andersa.

Po wojnie Alojzy i Helena zajmowali się pracą na roli do połowy lat 80- tych. Alojzy zmarł 29 października 1996 r., a Helena zm. 8 stycznia 2005 r.