Badacze kaszubskiej Polonii w Stanach Zjednoczonych

Urodziła się w Stockton w pobliżu Amherst w powiecie /county/ w Stanie Wisconsin 2 czerwca 1933 roku z ojca Louis i matki Lillian /Ludwiki/Konkol. Jest najstarszą z 6 córek. Gdy miała ok. 4 lata jej rodzina przeprowadziła się na farmę w pobliżu Almond Wisconsin. Jej rodzice na farmie zachowali polskie zwyczaje i pisali po polsku. Adeline uczęszczała do szkoły elementarnej przez 8 lat, a po jej ukończeniu przez 4 lata do szkoły średniej /High school/ w pobliżu Almond do 1951 r.
Po 3 i pół roku pracy w urzędzie w pobliżu Stevens Point podjęła studia uniwersyteckie w tym mieście na kierunku biologii. Równocześnie w mniejszym wymiarze studiowała historie Europy i wychowanie fizyczne.

Przez 30 lat prowadziła wychowanie fizyczne w szkole średniej w stanie Wisconsin. W tym czasie zdobyła wyższy stopień na Uniwersytecie w Madison. Nie przestała jednak interesować się historią.w 1979 r. zaczęła gromadzić materiały do historii swoich przodków z parafii katolickich w USA i z Polski. W zakresie genealogii doszła do piątego pokolenia. W tym celu odbyła 3 podróże do Polski w 1980r., 1985 i 1986.

Latem 1985 r. spędziła 3 tygodnie w Letniej Szkole Języka Polskiego przy Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Przebywała również w tym czasie u Brunona Felskiego w pobliżu Borowego Młyna na Gochach. Nie dowiedziała się tam jednak nic nowego o Janie Copa ani o kuzynie Bartłomieju Felskim, który udał się do Kanady i następnie do Winony w stanie Minnesota. Zwiedziła także inne miejscowości na Kaszubach jak Kartuzy, Chmielno, Sierakowice, Gowidlino, Mściszewice, Sulęczyno, Podjazdy, Klukową Hutę, Stężycę, Gołubie, Borzyszkowy i Konarzyny. W następnym roku Kobyle Góry, Wiele, Kaszubski Park Etnograficzny we Wdzydzach, Ugoszcz, Niezabyszewo, Parchowo i Brusy. Mieszkała w tym czasie w hotelu w Bytowie.

Napisała genealogię rodziny swego ojca i matki. Omawiana w tych książkach przeszłość rodziny odnosi się głównie do środkowych i południowych Kaszub. Jej przodkowie i krewni pochodzą z takich miejscowości jak Kaszuba,Osusznica, Prądzonka, Parzyn, Ostrowite, Lipusz, Kobyle Góry, Upiłka, Kiełpinek, Czarnowo, Podjazdy, Wielkie Chełmy, Hamer, Grzybowo, Śluza /parafia Konarzyny/, Kokoszka, Borowy Młyn, Widno, Gołubie, Klukowa Huta, Gowidlino, Ostrów, Żuromino, Kujaty, Stężyca, Tuszkowy, Mściszewice, Sierakowice, Półczno, Dubowo, Wysoka Zaborska, Sulęczyno, Borucino i Dąbrowa.

Adeline w swych książkach wyraża swoim rodzicom głębokie podziękowanie za dar przekazania wiary i zachowanie polskości, czemu przede wszystkim służyło i nadal służy, podtrzymywanie polskich zwyczajów w tamtejszych domach w kościele jak i czytanie przez wiele rodzin, wychodzącej w Stevens Point, polskiej „Gwiazda Polarna” i „Rolnika”.

Autorka również w swych publikacjach, wyraża szereg niepokojów związanych z postępującą integracją, a także asymilacją w środowisku amerykańskim.

Napisała Ona również szereg artykułów w różnych czasopismach i prasie codziennej m. in. w Journal of the Polish Genenealogical Society of America, Gwiazda Polarna i przewodniku po Portage County. W tym pierwszym /Journal/
Adeline. Copa zajęła się głównie kaszubskim osadnictwem w Portage County opierając go na źródłach z Salt Lake City, na mikrofilmach ksiąg metrykalnych z Pomorza Gdańskiego, oraz w oparciu o listy pasażerów wyjeżdżających z Hamburga i przypływających do Nowego Jorku, względnie innych portów Ameryki Północnej. Po interesujące ją materiały sięgała także do ksiąg osób naturalizowanych znajdujących się w Archiwum w Stevens Point oraz do ksiąg metrykalnych polskich parafii w Portage County.

Tą samą metodą przygotowała spis 464 rodzin wywodzących sie z terenu Kaszub pomorskich, które osiedliły się w Portage County.Rodziny te pochodziły z parafii: Borzyszkowy, Brusy, Chmielno, Czersk, Garczyn, Goręczyno, Konarzyny, Kościerzyna, Leśno, Lipusz, Mechowo, Parchowo, Puck, Sianowo, Sierakowice, Stara Kiszewa, Stężyca, Sulęczyno, Wiele, Żarnowiec. Przy tej okazji podała również nazwiska polskich osiedleńców z poza Kaszub, którzy pochodzili z takich miejscowości jak: Mąkowarsko, Margonin, Lubasz, Gołańcz i Chodzież.

Adeline jest nie tylko autorką powyższych publikacji, ale ma także znaczące zasługi przy wydawaniu albumów m.in. parafii Fancher i albumu powiatu Portage. Pomagała także dr L. Kocikowi przy zbieraniu materiałów do monografii o Farmach w stanie Wisconsin.

Przeprowadzone przez nią badania pozwoliły A. Copa zgromadzić bogaty materiał poznawczy dotyczący kaszubskiego osadnictwa w stanie Winsconsi , czyniąc ją tym samym znawczynią i niepodważalnym autorytetem w tym zakresie wiedzy.
Rodzina Adeline wywodzi się z Kobylich Gór /obecnie znajduję się tam leśnictwo i gospodarstwo/ w parafii Borzyszkowy, /aktualnie p. Borowy Młyn/a Trzebiatowscy /rodzina jej matki / ze Śluzy w parafii Konarzyny.

John Copa, dziadek Adeline urodził się 8. 3. 1861r. w Kobylich Górach i ożenił się 18.1. 1885r. Pradziadkowie autorki – Stefan Copa i Magdalena z domu Lemańczyk wywędrowali z Kobylich Gór za ocean i zmarli w Pine Creek koło Winony. John Copa i jego rodzice Stefan i Magdalena oraz bracia i siostry wyjechali z Hamburga 1.10.1881r. via Liverpool w Anglii i stanęli w Nowym Jorku1.11.1881r.

Rodzicami Elisabeth Trzebiatowska byli John, pochodzenia szlacheckiego urodzony 5.5.1839r. w Śluzie parafia Konarzyny i Viktoria Bielawska urodzona 20.10.1844r. w Kaszubie parafia Leśno. Obydwoje zmarli w Amherst w Portage County: John - 29.1.1913r., Victoria 17.5.1910r.

Matka Elzbiety – Viktoria - wypłynęła z Hamburga 14.11.1885r. na statku Polynesia i przybyła do Nowego Jorku 30.11. tegoż roku.

John Konkol, krewny ze strony matki Adeline – Lillian - postawił ceglaną kapliczkę przydrożną przy swoim gospodarstwie na rozstajach dróg, pomny jeszcze takich zwyczajów, jakie istnieją na pomorskich Kaszubach.

John i Elisabeth Copa, ofiarowali witraż w kościele w Fancher, który tam można jeszcze oglądać. Jan i Malwina Konkol pradziadkowie Adeline, spoczywają na cmentarzu w Fancher. Rodzina Trzebiatowskich ufundowała białą kapliczkę na cmentarzu w Fancher.

Aktualnie Adeline jest na emeryturze i mieszka we własnym domu w Green Bay. Już w 1980r. /gdy przypadkowo dostałem jej adres w Bibliotece PAN w Gdańsku/ wysłałemm jej materiały o pomorskich Kaszubach, ona z kolei dla mnie o Kaszubach w stanach Wisconsin i Minesota. Koncentruje się szczególnie nad genealogią i osadnictwem kaszubskim w Wisconsin.

W 1997, gdy zaprosiła mnie do USA, przez 17 dni obwoziła mnie po okolicach Green Bay, Stevens Point i Winony. Co umożliwiło odwiedzenie mi tamtejszych kaszubsko – polskich kościołów, plebani, cmentarzy, archiwów, księgarń, bibliotek i farm i uzyskania interesujących mnie materiałów z zakresu osadnictwa kaszubskiego w USA.

Kontakty na linii USA-Kaszuby pomorskie już istnieją. Rozwijane są one na co rocznych zjazdach Polonii pomorskiej, które odbywają się w Starbieninie k. Lęborka. Jak na razie są to kontakty głównie turystyczne bez konkretnych badań naukowych, chociaż zdarzają się refleksje publicystyczne w tym publikacje o Kaszubach w prasie amerykańskiej.
Warto przy tej okazji wspomnieć o wydawanym w Hamburgu w stanie Nowy Jork angielskojęzycznym piśmie „Przyjaciel Ludu Kaszubskiego”- Friend of the Kashubian People, które jest organem Kashubian Association of North America i o znaczącej roli jaką w jego redagowaniu i wydawaniu odgrywa Blanche Krbechek z Minneapolis, którą w tym roku już trzeci przybywa na pomorskie Kaszuby.